பகவான் கிருஷ்ணர் அர்ஜுனனிடம் இவ்வாறு உபதேசிக்கத் தொடங்கினார்: “அர்ஜுனா, ஆத்மா இந்தப் பிரக்ருதியிலே இருக்கையில், பிரக்ருதியால் தோன்றும் குணங்களை அனுபவிக்கிறது. அவற்றில் பற்றுதல் கொண்டதால், ஆத்மா நன்மை அல்லது தீமை எனும் பிறவிகளுக்கு காரணமாகிறது. இந்த உடலில் இருக்கும் பரமாத்மா, சாட்சி, அனுமதிப்பவன், ஆதரிப்பவன், அனுபவிப்பவன், மகா ஈஸ்வரன், பரமாத்மா என்று அழைக்கப்படுகிறான். ஆத்மாவையும், பிரக்ருதியையும், அவற்றின் குணங்களையும் யார் உணர்கிறாரோ, அவர் எவ்வாறு வாழ்ந்தாலும், பிறவியை மீண்டும் எட்டுவதில்லை. சிலர் தியானம் வழியாக தங்களைத் தாமே காண்கிறார்கள்; சிலர் ஞான யோகத்தால், மற்றவர்கள் கர்ம யோகத்தின் மூலம் அந்த ஆத்மாவை உணர்கிறார்கள். இன்னும் சிலர், அதை அறியாமல், பிறரிடமிருந்து கேட்டு, அந்தக் கேள்வியில் பக்தியுடன் தியானித்து, இறப்பை தாண்டி விடுகிறார்கள். பரத குலத்தில் சிறந்தவரே, அசையாததும், அசைவானதும் எதுவாகப் பிறந்தாலும், அது 'க்ஷேத்திரம்' மற்றும் 'க்ஷேத்ரஞ்ஞன்' என்ற இரண்டின் சங்கமத்திலிருந்து தோன்றுகிறது என்பதை அறிவாய். எல்லா ஜீவராசிகளிலும், அழிவுக்குள்ளாகும் உடலுக்குள் அழிவில்லாத பரமாத்மா சமமாக இருப்பதை உணர்பவனே உண்மையில் காண்கிறான். எல்லா இடங்களிலும் இறைவனைக் காண்பவன், தன்னால் தன்னைக் காயப்படுத்துவதில்லை; அவன் உயர்ந்த இலட்சியத்தை அடைகிறான். எல்லா செயல்களும் பிரக்ருதியால் நடக்கின்றன; ஆத்மா செயற்பாடற்றது என்று காண்பவன் உண்மையில் பார்க்கிறான். எல்லா ஜீவராசிகளும், அந்த ஒரே ஆத்மாவில் அடங்கியுள்ளன என்றும், அவற்றின் விரிவும் அதிலிருந்து வந்தது என்றும் உணர்பவன், பரப்பிரம்மத்தை அடைகிறான். இந்த பரமாத்மா ஆதியில் இல்லாதது, குணங்கள் இல்லாதது, அழிவில்லாதது; அது உடலில் இருந்தாலும், செயல்படுவதில்லை, கலங்குவதுமில்லை. எவ்வாறு எல்லா இடத்திலும் பரவி இருக்கும் ஆகாயம், அதன் நுண்மையால் கலங்குவதில்லை, அதுபோல், உடலில் எங்கும் இருக்கும் ஆத்மாவும் கலங்குவதில்லை. ஒரே சூரியன் இந்த உலகத்தை ஒளிவிக்கிறான் போல, 'க்ஷேத்ரஞ்ஞன்' என்ற ஆத்மா முழு 'க்ஷேத்திரத்தையும்' ஒளிவிக்கிறது. யார் ஞானக் கண்களால் 'க்ஷேத்திரம்' மற்றும் 'க்ஷேத்ரஞ்ஞன்' என்பவற்றின் வேறுபாட்டையும், ஜீவராசிகளின் பிரக்ருதி பந்தத்திலிருந்து விடுதலையையும் காண்கிறார்களோ, அவர்கள் பரம இலட்சியத்தை அடைகிறார்கள். இப்போது, பகவான் கிருஷ்ணர் கூறினார்: “இப்போது எல்லா ஞானங்களிலும் உயர்ந்த ஞானத்தை நான் மீண்டும் சொல்கிறேன்; அதை அறிந்த முனிவர்கள் இங்கிருந்தே பரம சித்தியை அடைந்தார்கள். இந்த ஞானத்தை அடைந்து, அவர்கள் என்னைப் போல் ஆனவர்களாகிறார்கள்; பிரபஞ்சம் தோன்றும் பொழுதும் அவர்கள் பிறப்பதில்லை, லயிக்கும்போதும் அவர்கள் துன்பம் அடைவதில்லை. என் கருவாகும் மகா பிரம்மத்தில் நான் பீஜத்தை இடுகிறேன்; அதிலிருந்து எல்லா ஜீவராசிகளும் பிறக்கின்றனர். எந்த உருவங்களாக இருந்தாலும், அவை எல்லாம் மகா பிரம்மத்தின் கருவிலிருந்து பிறக்கின்றன; நான் தான் பீஜம் இடும் தந்தை. பிரக்ருதியிலிருந்து சத்த்வம், ரஜஸ், தமஸ் என்ற மூன்று குணங்கள் எழுகின்றன; அவை அழிவில்லாத ஆத்மாவை உடலுடன் பிணைக்கின்றன. இதில் சத்த்வம் தூய்மையானது, ஒளிர்வானது, நோய் இல்லாதது; ஆனாலும் அது சந்தோஷத்திலும் ஞானத்திலும் பற்றுதல் கொண்டு பிணைக்கிறது. ரஜஸ் ஆசை, பற்றுதல் ஆகியவற்றிலிருந்து தோன்றும்; அது செயல்களில் பற்றுதல் கொண்டு ஆத்மாவை பிணைக்கிறது. தமஸ் அறியாமையிலிருந்து தோன்றும்; அது எல்லா ஜீவர்களையும் மயக்குகிறது; கவனக்குறைவு, சோம்பல், தூக்கத்தில் பிணைக்கிறது. சத்த்வம் ஆனந்தத்தில் பற்றுதல் கொடுக்கும்; ரஜஸ் செயலில்; தமஸ், ஞானத்தை மூடி, கவனக்குறைவிலேயே பற்றுதல் கொடுக்கும். ரஜஸ், தமஸ் குறையும் போது சத்த்வம் மேலோங்கும்; சத்த்வம், தமஸ் குறையும் போது ரஜஸ் மேலோங்கும்; சத்த்வம், ரஜஸ் குறையும் போது தமஸ் மேலோங்கும். உடலில் எல்லா வாசல்களிலும் ஒளி தோன்றும்போது, சத்த்வம் அதிகரித்துள்ளது என்று அறிக. பேராசை, செயல், முயற்சி, கலக்கம், ஆசை ஆகியவை ரஜஸ் அதிகரிக்கும்போது தோன்றும். இருள், செயல் இல்லாமை, கவனக்குறைவு, மயக்கம் ஆகியவை தமஸ் அதிகரிக்கும்போது தோன்றும். சத்த்வம் மேலோங்கிய நிலையில் உயிர் விட்டு பிரியும் போது, அந்த ஆத்மா உயர்ந்த ஞானிகளைப் போல தூய உலகங்களை அடைகிறான். ரஜஸில் உயிர் பிரிந்தால், செயலில் பற்றுள்ளவர்களிடம் பிறக்கிறான்; தமஸில் உயிர் பிரிந்தால், மயக்கம் கொண்டவர்களிடம் பிறக்கிறான். நல்ல செயல் சுத்தமான சத்த்விகமான பலனை தரும்; ரஜஸ் துன்பத்தை, தமஸ் அறியாமையை. சத்த்வத்தில் இருந்து ஞானம் பிறக்கிறது; ரஜஸில் பேராசை; தமஸில் கவனக்குறைவு, மயக்கம், அறியாமை. சத்த்வத்தில் நிலை கொண்டவர்கள் மேலே செல்கிறார்கள்; ரஜஸில் நடுவில்; தமஸில் கீழே. யார், குணங்களைத் தவிர வேறு செயற்பாட்டாளி இல்லை என்று காண்கிறார்களோ, குணங்களுக்குமேல் இருக்கும் தத்துவத்தை அறிகிறார்களோ, அவர் என் நிலையை அடைகிறார். இந்த மூன்று குணங்களைத் தாண்டி, உடலில் இருப்பவனாகிய ஆத்மா பிறப்பு, மரணம், முதுமை, துன்பம் ஆகியவற்றிலிருந்து விடுபட்டு, அமரத்துவத்தை அடைகிறான். அர்ஜுனன் கேட்டான்: “பிரபு, இந்த மூன்று குணங்களைத் தாண்டியவரை எப்படித் தெரிந்து கொள்ளலாம்? அவர் எப்படி நடப்பார்? அவர் எப்படி அவற்றை தாண்டுகிறார்?” பகவான் பதில் அளித்தார்: “ஒளி, செயல், மயக்கம் ஆகியவை எழும்பினாலும், அவை நீங்கினாலும், அவர் விரோதமோ, ஆசையோ கொள்ளார். அவர் தன்னிலே அமர்ந்து, குணங்களால் கலங்காமல், ‘குணங்களே செய்கின்றன’ என்று அறிந்து அசையாமல் இருப்பார். இன்பத்திலும், துன்பத்திலும் சமமாக, தன்னில் நிலை கொண்டவராக, மண், கல், பொன் ஆகியவற்றை சமமாகக் கருதி, இனிமை, கசப்பில் சமமாய், புகழிலும் பழியிலும் நிலை கொண்டவராக இருப்பார். மரியாதை, அவமதிப்பு, நண்பன், பகை என அனைவரிடமும் சமமாக, எல்லா முயற்சிகளையும் விட்டுவிட்டு, குணங்களைத் தாண்டியவர் எனப்படுகிறார். அவரை நான் பக்தியோடு, அசைக்க முடியாத நம்பிக்கையோடு யோகத்தில் சேவை செய்வாரோ, அவர்கள் இந்த மூன்று குணங்களையும் தாண்டி, பரம் பிரம்மத்தை அடைய தகுதி பெறுகிறார்கள்.” இதுவே பகவான் அர்ஜுனனுக்கு பகவத்கீதை உபதேசித்த அந்த பரம்பொருள் ஞானம்.