குருக்ஷேத்திரப் போர்க்களத்தில், அர்ஜுனன் தனது வம்சத்தில் ஏற்படும் அநியாயங்களை நினைத்து பெரும் கவலையுடன் கிருஷ்ணரிடம் உரையாடினான். "கிருஷ்ணா, தர்மம் கெட்டால், குடும்பத்தின் பெண்கள் கெடுப்படைவார்கள்; பெண்கள் கெடுப்படையும் போது, ஜாதிகள் கலக்கமடையும். இப்படிப்பட்ட கலவரம் குடும்பத்தையும், அதை அழிப்பவர்களையும் நரகத்துக்கே இட்டுச் செல்லும்; அவர்கள் முன்னோர்கள் பிண்டம், நீர் ஆகிய பித்ரு தர்ப்பணங்களிலிருந்து வஞ்சிக்கப்படுவர்," என்றான். "குடும்பத்தை அழிப்பவர்களால் ஏற்படும் இந்தக் குற்றங்களால், ஜாதி மற்றும் குடும்பத்தின் சாஸ்வத தர்மங்கள் அழிக்கப்படுகின்றன. குடும்ப தர்மம் அழிந்தவர்களுக்கு நரக வாசம் முடிவில்லாதது என்று நாம் கேட்டிருக்கிறோம், ஜனார்தனா! ராஜ்ய சுகத்துக்காக, ஆசையால், நாமே நம்முடைய உறவினர்களைக் கொல்லச் செல்லும் இந்தப் பெரிய பாவத்தை செய்யப் போவதை நினைத்தால், என் மனம் தாங்கவில்லை. துரியோதனனின் சகோதரர்கள் ஆயுதம் ஏந்தி என்னை போரில் கொன்றுவிட்டாலும், ஆயுதம் எடுக்காமல், எதிர்ப்பு காட்டாமல் கொல்லப்படுவது எனக்குப் பொருத்தமானது," என அர்ஜுனன் துயரத்தில் ஆழ்ந்தான். அப்போது சஞ்சயர் சொன்னார்: "இவ்வாறு கூறிய அர்ஜுனன், தன் வில் அம்புகளை விட்டு விட்டு, ரதத்திலுள்ள ஆசனத்தில் உட்கார்ந்தான்; அவன் மனம் மிகுந்த துக்கத்தில் மூழ்கியது." இந்நிலையில், அர்ஜுனன் கருணையால் ஆட்கொள்ளப்பட்டு, கண்களில் கண்ணீர் துளிர்ந்து, மனம் குழம்பியவனாக இருந்தபோது, மதுசூதனன் அவனிடம் பேசத் தொடங்கினார்: "பராக்கிரமசாலி அர்ஜுனா! இவ்வளவு பெரிய சிக்கலில் உனக்கு இந்த மனச்சோர்வு எங்கிருந்து வந்தது? இது உன்னிடம் பொருத்தமில்லாதது, புகழையும் சொர்க்கத்தையும் தருவதில்லை. இதுபோன்ற பலவீனத்துக்கு இடம் கொடுக்காதே. உனக்கு ஏற்றதல்லாத இந்த மனச்சோர்வை விட்டு விட்டு எழுந்து நில், பகைவரை அழிப்பவனே!" அர்ஜுனன் பதில் சொன்னான்: "மதுசூதனா, பகைவரை அழிப்பவனே! பீஷ்மர், திரோணர் போன்ற மதிக்கத்தக்க பெரியோர்களிடம் எப்படி நான் அம்புகளை எய்தி போரிட முடியும்? அவரை கொன்றுவிட்டு, இந்த உலகில் பிச்சை எடுத்து வாழ்வது கூட எனக்கு மேலானது. ஏனெனில், ஆசைக்காகவேண்டுமானாலும், அவர்களை கொன்றால், அந்த சுகங்கள் அவர்களது ரத்தத்தில் கலந்ததாகி விடும். நமக்கு எது சிறந்தது என்று கூடத் தெரியவில்லை—நாம் வெல்ல வேண்டுமா, அவர்கள் நம்மை வெல்ல வேண்டுமா? அவர்களை கொன்ற பிறகு வாழ்வதே நமக்கு விருப்பமில்லாதது. இப்போது அவர்கள் நம்மை எதிர்த்து போர்க்களத்தில் நிற்கின்றனர்." "கருணையால் என் இயல்பு மாறிவிட்டது; என்னைச் சரியானது எது என்று புரியவில்லை. உன்னிடம் சரணடைந்துள்ளேன்; எனக்கு ஏற்றதைத் தெளிவாகக் கூறு. நான் உன் சீடன்; எனக்கு உன் உபதேசம் வேண்டும். உலகை வென்று, எல்லா செல்வமும், தேவர்களின் ராஜ்யமும் கிடைத்தாலும், என் இந்த ஆழ்ந்த துயரை நீக்க எதுவும் உதவாது." சஞ்சயர் சொன்னார்: "இவ்வாறு ஹ்ருஷீகேசனிடம் கூறிய அர்ஜுனன், 'நான் போரிடமாட்டேன்' என்று சொல்லி அமைதியடைந்தான். இரு படைகளுக்கிடையே துக்கத்தில் மூழ்கிய அர்ஜுனனை நோக்கி, ஹ்ருஷீகேசன், சிறிது சிரிப்புடன், அவனை நோக்கி இவ்வாறு பேசினார்:" "நீ துக்கப்படுகின்றவர்களுக்காக துக்கப்படுகிறாய்; ஆனால், ஞானி போலவும் பேசுகிறாய். புத்திசாலிகள் உயிரோடு இருப்பவர்களுக்காகவும், இறந்தவர்களுக்காகவும் துக்கப்படமாட்டார்கள். நான், நீ, இந்த அரசர்கள்—நாம் எப்போதும் இருந்தோம்; எதிர்காலத்திலும் நாமெல்லாம் இருப்போம். இந்த உடலில் உள்ள ஆத்மா, பிள்ளை பருவம், யௌவனம், முதுமை எனப் பருவங்களை கடந்து, பிற உடலை அடைகிறது; இதை ஞானிகள் குழப்பம் அடைவதில்லை." "புலன்களின் தொடர்பால், குளிர்ச்சி, வெப்பம், இன்பம், துன்பம் உண்டாகின்றன; அவை வருவன, போகின்றன, நிலைபெரியவை அல்ல. அவற்றை தாங்கிக் கொள், பாரதா! இவற்றால் பாதிக்கப்படாதவன், இன்ப துன்பங்களில் நிலைத்திருப்பவன், அமரத்துவத்திற்கு தகுதியானவன். இல்லாததற்கு நிலை இல்லை; இருப்பதற்கு அழிவில்லை; உண்மையை உணர்ந்தவர்கள் இதை அறிவார்கள். இந்த உலகை ஆட்கொண்டிருப்பது அழிக்க முடியாதது; அதை யாராலும் அழிக்க முடியாது." "இந்த உடல்கள் அழியக்கூடியவை; ஆனால், உடலில் உள்ள ஆத்மா சாஸ்வதமானது, அழியாதது, அளவிட முடியாதது. ஆகவே, போரிடு, பாரதா! 'நான் கொல்கிறேன்', 'நான் கொல்லப்படுகிறேன்' என்று நினைப்பவர்கள் உண்மையை அறியாதவர்கள்; ஆத்மா எவரையும் கொல்லாது, எவராலும் கொல்லப்படுவதும் இல்லை. அது பிறக்காது, இறக்காது; ஒருமுறை இருந்தால், அது என்றும் இருக்கிறது. அது பிறவியற்றது, சாஸ்வதம், நித்தியம், பழமையானது; உடல் அழிந்தாலும் அது அழியாது." "பார்த்தா! இந்த ஆத்மா அழியாதது, சாஸ்வதம், பிறவியற்றது, மாறாதது என்பதை அறிந்தவன் எப்படி யாரையும் கொல்ல முடியும்? ஒருவர் பழைய உடைகளை களைந்து புதியவை அணிவது போல, ஆத்மா பழைய உடலை விட்டு புதிய உடலை அடைகிறது. ஆயுதங்கள் இதை வெட்ட முடியாது; நெருப்பு எரிக்க முடியாது; நீர் நனைக்க முடியாது; காற்று உலர்க்க முடியாது. இது உடைக்க முடியாதது, எரிக்க முடியாதது, நனைக்க முடியாதது, உலர்க்க முடியாதது; இது சாஸ்வதம், எல்லாவற்றிலும் நிறைந்தது, நிலையானது, அசையாதது, பழமையானது. இது காணப்படாதது, எண்ண முடியாதது, மாறாதது என்று கூறப்படுகிறது; இதை அறிந்தவனாக நீ துக்கப்பட வேண்டாம்." "ஆத்மா எப்போதும் பிறக்கிறது, எப்போதும் இறக்கிறது என்று நீ நினைத்தாலும் கூட, பராக்கிரமசாலி அர்ஜுனா, இப்படிப் பெரும் துக்கத்தில் மூழ்க வேண்டியதில்லை. பிறந்தவருக்கு மரணம் நிச்சயம்; இறந்தவருக்கு பிறப்பும் நிச்சயம்; தவிர்க்க முடியாததற்கு துக்கப்பட வேண்டாம். அனைத்து உயிர்களும் தொடக்கத்தில் காணப்படாதவை, நடுவில் காணப்படுபவை, இறுதியில் மறைந்துபோகின்றன; அதில் துக்கப்பட என்ன இருக்கிறது?" "ஒருவர் இதை அதிசயமாகப் பார்க்கிறார்; இன்னொருவர் அதிசயமாகக் கேட்கிறார்; இன்னொருவர் அதிசயமாகச் சொல்கிறார்; ஆனால், கேட்ட பிறகும் யாரும் உண்மையில் இதை அறியவில்லை. எல்லோருடைய உடலில் உள்ள ஆத்மா எப்போதும் அழியாதது, பாரதா; ஆகவே, எந்த உயிருக்கும் துக்கப்பட வேண்டியதில்லை." "உன் சொந்த தர்மத்தைக் கருத்தில் கொண்டாலும், நீ தயங்க வேண்டியதில்லை; ஒரு க்ஷத்திரியனுக்கு தர்ம யுத்தத்தைவிட சிறந்தது எதுவும் இல்லை. தானாகவே வந்த இந்த யுத்தம் சொர்க்க வாசல்களைத் திறக்கும் வாய்ப்பு; அத்தகைய யுத்தத்தைப் பெறும் வீரர்கள் மகிழ்வானவர்கள். ஆனால், நீ இந்த தர்ம யுத்தத்தில் கலந்துகொள்ளாவிட்டால், உன் கடமையையும் புகழையும் விட்டுவிட்டு, பாவம் சம்பாதிப்பாய்." இந்த வகையில், ஸ்ரீ கிருஷ்ணர் அர்ஜுனனுக்கு ஆத்மாவின் சத்தியத்தை, தர்மத்தின் முக்கியத்துவத்தை, துக்கம் வேண்டாம் என்பதையும், போரில் நிற்கும் கடமையை எடுத்துரைத்தார்.