குருக்ஷேத்திர யுத்த பரப்பில், அர்ஜுனன், மனதில் பெரும் குழப்பத்துடன், பகவான் கிருஷ்ணரிடம் கேள்வி எழுப்பினான்: "ஓ கேசவா! நிலையான புத்தி உடையவன் எப்படி பேசுவான்? அவன் எப்படி உட்காருவான், நடக்குவான்? அவனது அறியப்பட்ட நிலை எதுவாகும்?" அப்போது, பகவான் ஸ்ரீகிருஷ்ணர் அர்ஜுனனை நோக்கி புனிதமான வார்த்தைகளில் பதிலளித்தார்: "பார்த்தா, மனதில் எழும் அனைத்து ஆசைகளையும் விட்டுவிட்டு, ஆத்மாவில் ஆத்மாவால் திருப்தியடைந்தவனே நிலையான புத்தி உடையவன் என அழைக்கப்படுகிறான். துக்கத்தால் கலங்காத மனம், இன்ப ஆசை இல்லாதவன், பற்றும், பயமும், கோபமும் இல்லாதவன் – இவ்வாறு நிலையான மனத்துடன் இருப்பவனே ஸ்திதப்ரஜ்ஞர் என அழைக்கப்படுகிறான். யார் எதிலும் பற்றில்லாமல், நல்லது, கெட்டது எதுவாக வந்தாலும் சந்தோஷப்படாமலும், வெறுப்பும் கொள்ளாமலும் இருப்பாரோ, அவருடைய ஞானம் உறுதியாக உள்ளது. ஆமாம், ஆமை தன் அங்கங்களை உள்ளே இழுப்பதைப் போல, யார் தம் இந்திரியங்களை விஷயங்களில் இருந்து திரும்பப் பெறுகிறாரோ, அவருடைய ஞானம் உறுதி பெறுகிறது. இந்திரியங்களைத் தணித்தாலும், அவற்றில் உள்ள ருசி மனத்தில் எஞ்சிக் கொண்டே இருக்கும்; ஆனால், பரமத்துவத்தை உணர்ந்தவுடன் அந்த ருசியும் அகலிவிடும். பார்த்தா, இந்திரியங்கள் மிகவும் ஆற்றலுடன் இருப்பதால், புத்திசாலி முயற்சிப்பவரையும் அவை இழுத்துச் செல்லும். எனவே, யார் தம் இந்திரியங்களை கட்டுப்படுத்தி, மனதை என்னில் நிலைநிறுத்தி அமர்கிறாரோ, அவருடைய ஞானம் உறுதியாகும். விஷயங்களை நினைத்துக்கொண்டே இருப்பவருக்கு, அதில் பற்றுதல் பிறக்கிறது; பற்றுதலிலிருந்து ஆசை, ஆசையிலிருந்து கோபம் உண்டாகிறது. கோபத்திலிருந்து மயக்கம், மயக்கத்திலிருந்து நினைவிழப்பு, நினைவிழப்பால் புத்தி அழிகிறது; புத்தி அழிந்தவுடன் மனிதன் நாசமாகிறான். ஆனால், யார் இந்திரியங்களை கட்டுப்படுத்தி, பற்றும் வெறுப்பும் இல்லாமல், சுயதன்மை கொண்டு விஷயங்களில் நடமாடுகிறாரோ, அவர் மன அமைதியை அடைகிறார். அமைதி வந்தவுடன், அவருக்கு எல்லா துக்கங்களும் நீங்கும்; அமைதியான மனம் விரைவில் நிலைபெறும். நிலைபெறாதவனுக்கு ஞானமில்லை; ஞானமில்லாதவனுக்கு தியானம் இல்லை; தியானமில்லாமல் அமைதியில்லை; அமைதி இல்லாமல் சுகம் எங்கு கிடைக்கும்? மனம் இந்திரியங்களைப் பின்தொடரும்போது, அது படகை காற்று இழுத்துச் செல்லும் போல் புத்தியைக் கலைத்துவிடும். எனவே, யார் தம் இந்திரியங்களை முழுமையாக கட்டுப்படுத்துகிறாரோ, அவருடைய ஞானம் உறுதியாகும். பார்த்தா, எல்லா உயிர்களுக்கும் இரவு போல் இருக்கும் அந்த நிலையில், தபஸ்வி விழித்திருப்பார்; மற்ற உயிர்கள் விழித்திருக்கும் நிலையில், ஞானி உறங்குவார். எல்லா நதிகளும் சமுத்திரத்தில் கலந்தாலும், அது அசையாமல் இருக்கும்; அதுபோல், ஆசைகள் யாரிடம் வந்தாலும் அவர் அசையாமல் அமைதியுடன் இருப்பார்; ஆசை கொண்டவருக்கு அமைதி இல்லை. ஆசைகளை முற்றிலும் விட்டு, பற்றும், அகங்காரமும் இல்லாமல் நடமாடுகிறவர் அமைதியைக் காண்கிறார். பார்த்தா, இதுவே பிரம்ம நிலையில் இருக்கிறது; இதை அடைந்தவனுக்கு மயக்கம் இல்லை; அந்த நிலையில் இறுதியில் நிலைபெற்றவனுக்கு பிரம்மநிர்வாணம் கிடைக்கிறது." இவ்வாறு பகவான் அருளியதும், அர்ஜுனன் மீண்டும் கேட்டான்: "ஓ ஜனார்த்தனா! நீங்கள் ஞானத்தைச் செயலைவிட உயர்ந்தது என்று கருதினால், என்னை இந்த பயங்கரமான செயலுக்கு ஏன் தூண்டுகிறீர்கள்? உங்கள் வார்த்தைகள் எனது மனதில் குழப்பத்தை ஏற்படுத்துகின்றன. என்னை உயர் நன்மை பெறச்செய்யும் ஒன்றைத் தெளிவாக கூறுங்கள்." அப்போது பகவான் ஸ்ரீகிருஷ்ணர் மென்மையாகச் சொன்னார்: "இங்கே, பார்த்தா, இந்த உலகில் நான் இருவிதமான மார்க்கங்களை முன்பே அறிவித்தேன்: ஞான மார்க்கம் (சாங்க்யர்களுக்காக) மற்றும் கர்ம மார்க்கம் (யோகிகளுக்காக). செயலை விட்டு இருப்பதால் ஒருவர் கர்மத்திலிருந்து விடுதலை பெறமுடியாது; துறவினால் மட்டும் பரிபூரணத்தை அடையவும் முடியாது. யாரும் ஒரு கணம் கூட செயலை விட்டு இருக்க முடியாது; இயற்கையால் ஏற்படும் குணங்கள் அனைவரையும் செயல்பட வைக்கின்றன. யார் தம் கர்மேந்திரியங்களை கட்டுப்படுத்தி, ஆனால் மனதில் விஷயங்களை நினைத்துக்கொண்டிருப்பாரோ, அவர் பொய்யாளி எனப்படுவார். ஆனால் யார் மனத்தால் இந்திரியங்களை கட்டுப்படுத்தி, கர்மேந்திரியங்களால் பற்றில்லாமல் கர்மங்களைச் செய்கிறாரோ, அவர் சிறந்தவர். உனக்கு உரிய கர்மையை செய்; செயல் செயலைவிட மேலானது. செயல் இல்லாமல் உடலைப் பேணுவதற்கே கூட வழியில்லை. யாகத்திற்காக செய்யப்படும் செயலைத் தவிர மற்ற அனைத்து செயல்களும் பந்தத்திற்கு காரணம். எனவே, பார்த்தா, பற்றில்லாமல் யாகத்திற்காக செயலைச் செய். பிரபஞ்சத்தை படைத்தபோது, பிரம்மா, யாகத்துடன் உயிர்களை உருவாக்கி, 'இதனால் நீங்கள் பெருகுவீர்கள்; இது உங்கள் ஆசைகளை நிறைவேற்றும்' என்று கூறினார். இதனால் தேவர்களைப் போஷிக்கவும், அவர்கள் உங்களையும் போஷிப்பார்கள்; ஒருவருக்கொருவர் ஆதரவு அளித்து, உன்னத நன்மையை அடைவீர்கள். யாகத்தால் போஷிக்கப்பட்ட தேவர்கள், உங்களுக்கு விரும்பிய பொருட்களை தருவார்கள். அவர்கள் அளிப்பதை யாகம் செய்யாமல் அனுபவிப்பவர் திருடன். யாகத்தின் புனித அவசேஷத்தை அனுபவிப்பவர்கள் பாவத்திலிருந்து விடுபடுவார்கள்; ஆனால் தம் சொந்த நலனுக்காக மட்டுமே சமைப்பவர்கள் பாவமே சாப்பிடுகிறார்கள். உயிர்கள் அன்னத்திலிருந்து பிறக்கின்றன; அன்னம் மழையிலிருந்து; மழை யாகத்திலிருந்து; யாகம் கர்மத்திலிருந்து. கர்மம் வேதத்திலிருந்து, வேதம் அவிநாசியிலிருந்து வருகிறது; எனவே, வேதம் எப்போதும் யாகத்தில் நிலைபெற்றுள்ளது. இந்தச் சுழற்சியைப் பின்பற்றாதவன், விஷயங்களில் மட்டும் வாழ்பவன், வீணாக வாழ்கிறான், பாவ வாழ்க்கை நடத்துகிறான். ஆனால் யார் ஆத்மாவில் மட்டும் மகிழ்ந்து, திருப்தியுடன், எந்தவொரு காரியத்திலும் சார்ந்திருப்பதில்லை, அவருக்கு செய்யவேண்டியது எதுவும் இல்லை. அவருக்கு செய்யும் காரியத்தில் அல்லது செய்யாததில் எந்த நோக்கமும் இல்லை; யாரிடமும் சார்ந்திருப்பதும் இல்லை. எனவே, எப்போதும் செய்வதற்கு உரிய கர்மையை பற்றில்லாமல் செய்; பற்றில்லாமல் செய்பவரே உயர்ந்த நிலையை அடைகிறார். ஜனகன் போன்ற மன்னர்கள் கர்மத்தால் பரிபூரணத்தை அடைந்தார்கள். உலக நலனுக்காகவும் நீ செயல் செய்ய வேண்டும். உயர்ந்த ஒருவர் செய்கிறதை மற்றவர்கள் பின்பற்றுகிறார்கள்; அவர் நிலைநிறுத்தும் தரத்தை உலகம் பின்பற்றும்." இவ்வாறு ஸ்ரீகிருஷ்ணர் அர்ஜுனனுக்கு ஞானமும் கர்மமும், மன அமைதியும், கர்ம யோகத்தின் மகத்துவமும், ஆத்ம திருப்தியும், உலக நன்மைக்காகச் செயல்படும் உயர்வும் விளக்கினார்.