संसर्गजन्यं यद् इन्द्रियाणां विषयेभ्यः सुखं प्रादुर्भवति, यः आदौ अमृतरूपः दृश्यते, परिणामे तु विषवत् भवति, तद् रजसः स्मृतम्। यद् सुखं तु आद्ये परिणामे च आत्मानं मोहयति, निद्रालस्यप्रमादोत्थं, तद् तमसः इति कथ्यते। पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा, प्रकृतिजैः त्रिभिः गुणैः कोऽपि प्राणी विमुक्तः नास्ति। तत्र, ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राणां कर्माणि, हे परन्तप, स्वभावप्रभवैर् गुणैः विभागिता। ब्राह्मणस्य शमः दमः तपः शौचं क्षान्तिरार्जवम् ज्ञानं विज्ञानं आस्तिक्यम्—एतानि स्वभावजं कर्म। क्षत्रियस्य शौर्यं वीर्यं धैर्यं दक्षता युद्धेऽप्यपलायनं दानं ईश्वरभावः—एतद् स्वभावजं कर्म। वैश्यस्य कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं, शूद्रस्य तु सेवा—एतत् स्वभावजं कर्म। यः स्वकर्मनिष्ठः पुरुषः, सः सिद्धिम् आप्नोति। तस्य सिद्धिप्राप्तिं कथयामि। यः स्वकर्मणा तं स्रोतः पूजयति, यस्मात् सर्वभूतानि उत्पन्नानि, येन च इदं सर्वं व्याप्यते, सः सिद्धिम् आप्नोति। स्वकर्म अपि गुणहीनं स्यात्, परकर्म शुद्धं स्यात्; तथापि स्वकर्म एव श्रेष्ठम्। स्वभावात् कृतं कर्म पापं न जनयति। दोषयुक्तं कर्म अपि स्वभावजं त्याज्यं न; सर्वारम्भाः दोषैः आवृताः, यथा अग्निः धूमेन। यस्यान्यत्र अनासक्तबुद्धिः, आत्मवश्यः, कामरहितः, सः कर्मसंन्यासेन परमां सिद्धिं आप्नोति। कथयामि संक्षेपेण, हे कुन्तीसुत, सिद्धिम् प्राप्तः कatham ब्रह्मप्राप्तिं गच्छति। विशुद्धबुद्धिः, आत्मनिग्रहः, इन्द्रियार्थत्यागः, रागद्वेषपरित्यागः; एकान्तवासः, अल्पाहारः, वाक्कायमनः संयमः, ध्याननिष्ठः, वैराग्यं; अहंकारबलमदकामक्रोधपरिग्रहत्यागः, ममता शान्तिः—एतैः ब्रह्मसाक्षात्कारयोग्यः भवति। ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति, सर्वेषु भूतेषु समः, मयि परमभक्तिं आप्नोति। भक्त्या मां तत्त्वतः ज्ञात्वा, यथा अस्मि, ततः मां प्रवेशति। सर्वकर्माणि सततं कृत्वापि, मय्याश्रयः, मम प्रसादेन शाश्वतं पदम् आप्नोति। मम चेतसा, मां परमं लक्ष्यं कृत्वा, बुद्धियोगेन, सर्वकर्माणि मयि समर्प्य, मयि एव सदा संलग्नः भव। मयि मनः स्थाप्य, मम प्रसादेन सर्वदुःखानि तरिष्यसि; अहंकारात् न श्रोष्यसि चेत्, विनश्यसि। अहंकारनिष्ठः चेत्, "न युद्धिष्ये" इति मन्यसे, तव संकल्पः मिथ्या; स्वभावः त्वां प्रेरयिष्यति। स्वभावकृतं कर्म, मोहात् इच्छन्नपि न कर्तुं, त्वं कर्तुम् अर्हसि। ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशे तिष्ठति, हे अर्जुन, तस्य मायया, यथा यन्त्रारूढानि, सर्वाणि भूतानि सञ्चालयति। तं एव शरणं गच्छ, सर्वभावेन, तस्य प्रसादेन परमशान्तिं शाश्वतं स्थानं प्राप्स्यसि। एवं ते सर्वगुह्यं ज्ञानं उक्तं; विचार्य, यथेच्छसि तथा कुरु। पुनः श्रुणु, मम परमं वचनं, सर्वगुह्यतमम्; त्वं मम प्रियः, तस्मात् हितं वक्ष्यामि। मयि मनः स्थापय, मम भक्तः भव, मां पूज्य, नमस्कुरु; एवमवश्यम् माम् प्राप्तः, सत्यं वच्मि, त्वं मम प्रियः। सर्वधर्मान् परित्यज्य, माम् एकं शरणं व्रज; अहं त्वां सर्वपापेभ्यः मोक्षयिष्यामि, मा शुचः। एतद् वचनं तपस्विनोऽनभक्ताय, अश्रुताय, मां निन्दति, तस्मै न कदाचित् वक्तव्यम्। यः एतत् परमं रहस्यं भक्तेषु प्रचारयति, सः मयि परमभक्तिं स्थाप्य, माम् एव प्राप्तः। मम प्रियः, तादृशः मानवः नान्यः अस्ति, न च अन्यः भविष्यति। यः एतद् धर्म्यम् संवादं अध्ययनं करोति, ज्ञानयज्ञेन मां पूजयति। यः श्रद्धया, अनसूया, शृणोति, सः पुण्यकर्मणां लोकान् आप्नोति। हे पार्थ, त्वं एकाग्रचित्तः शृणोषि, तव अज्ञानं मोहः नष्टः वा? अर्जुनः उवाच—मम मोहः नष्टः, स्मृतिर्लब्धा तव प्रसादेन, अच्युत; स्थितः अस्मि, संशयः नास्ति; वाक्यम् तव करिष्यामि। सञ्जयः उवाच—एवं वासुदेवस्य महात्मनः पार्थस्य च अद्भुतं संवादम् अहम् शृणोम्। व्यासस्य कृपया, योगेश्वरस्य कृष्णस्य योगं प्रत्यक्षं शृणोम्। राजन्, पुनः पुनः केशवपार्थयोः संवादम् स्मृत्वा, अद्भुतं पवित्रं, अहं हर्षं पुनः पुनः अनुभवामि। हरिः यः अद्भुतं रूपं दर्शयामास, तं पुनः पुनः स्मृत्वा, अहं विस्मितः हर्षितः च.