ये ते, देहस्थमात्मानं च मां च देहे स्थितं पीडयन्ति, तान् असुरनिश्चयान् विद्धि। अन्नं अपि सर्वेषां प्रियं, त्रिविधं च भवति; यज्ञः तपः दानं च तथा त्रिविधम्; तेषां भेदं शृणु। यदन्नं आयुः, सत्त्वं, बलं, आरोग्यं, सुखं, प्रीतिं च वर्धयति, रस्यम् स्नेहम् स्थिरं हृदयप्रियं च, तद् सात्म्येषु प्रियतमम्। तिक्तं, अम्लं, लवणं, अति-उष्णं, तीक्ष्णं, रूक्षं, विदाहि च, रजसां प्रियं, दुःखशोकामयप्रदं च। यदन्नं जातं अतीतम्, गन्धरहितम्, पूतिकं, परिदग्धं, ऊच्छिष्टं, अमेध्यं च, तद् तामसप्रियम्। शास्त्रविधिपूर्वकं, फलाकाङ्क्षारहितं, कर्तव्यबुद्ध्या यः यज्ञः क्रियते, स सत्त्विकः। यः पुनः यज्ञः फलेच्छया वा, दम्भेन वा क्रियते, स राजसः। विधिविरुद्धः, अयज्ञदानादिहीनः, मन्त्ररहितः, श्रद्धाविहीनः यज्ञः तमसः उच्यते। देवानां, द्विजातीनां, गुरूणां, प्राज्ञानां पूजनं, शौचं, आर्जवं, ब्रह्मचर्यं, अहिंसा च — एतत् कायिकं तपः। अनुद्वेगकरं, सत्यं, प्रियं, हितं वचनं, स्वाध्यायाभ्यसनं च — एतत् वाङ्मयं तपः। मनःप्रसादः, सौम्यता, मौनम्, आत्मविनिग्रहः, भावसंशुद्धिः — एतत् मानसिकं तपः। एतत् त्रिविधं तपः, श्रद्धया परया युक्तैः, फलाकाङ्क्षारहितैः सततं ये उपासते, सत्त्विकं उक्तम्। मानपूजार्थमपि, दम्भेन तप्यते यत्, तद् राजसं, चलम्, अस्थिरं च। मूढदृष्ट्या, आत्मनः पीडया, परस्य वा कृते यत् तप्यते, तद् तामसम्। यद्धानं दीयते कर्तव्यबुद्ध्या, देशे काले च पात्रे च, अपेक्षारहितं, अनुपकारिणे च, तत् सत्त्विकं। प्रत्युपकारार्थं वा, फलाकाङ्क्षया वा, द्वेषेण वा दीयते, तद् राजसं। अदेशे काले, अपात्रे, अवमानपूर्वकं, अपमानपूर्वकं वा, तद् तामसम्। 'ॐ तत् सत्' इति त्रैविध्यं ब्रह्मणः नाम, येन पूर्वं ब्राह्मणाः वेदाश्च यज्ञाश्च विधायन्ते। तस्मात्, ॐ इति उच्चार्य, शास्त्रविधिपूर्वकं यज्ञदानतपः क्रियते ब्रह्मविद्भिः। 'तत्' इति उच्चार्य, फलाकाङ्क्षारहितैः, मोक्षकाङ्क्षिभिः यज्ञतपःदानानि क्रियन्ते। 'सत्' इति सत्यम्, साधुत्वं, शुभकर्मणि च प्रयुज्यते। यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः, तदपि 'सत्' इत्युच्यते; तेषां च क्रिया 'सत्' इति कथ्यते। श्रद्धया यत् दत्तं, दीयते, तपा वा क्रियते, तद् असत्; श्रद्धाविहीनं, न इह न च परत्र फलम्। अथ अर्जुनः उवाच— हे महाबाहो, संन्यासस्य त्यागस्य च तत्त्वं ज्ञातुमिच्छामि, हे हृषीकेश, तयोः च भेदं वद। भगवानुवाच— काम्यानां कर्मणां संन्यासं पण्डिताः विदुः; सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुः त्यागं विचक्षणाः। केचित् विद्वांसः कर्म त्याज्यमिति मन्यन्ते, अन्ये पुनः यज्ञदानतपः न त्याज्यं इति वदन्ति। श्रृणु मे तु निश्चितं मतं, हे भरतश्रेष्ठ, त्यागस्य हि त्रिविधं रूपं प्रकीर्तितम्। यज्ञदानतपः न त्याज्यम्; तानि कर्तव्यानि एव; यज्ञदानतपः अपि धीमताम् शुद्धिकराणि। तथापि, एतानि अपि कर्तव्यानि, सङ्गं त्यक्त्वा, फलाकाङ्क्षां च परित्यज्य; एष मे निश्चयः, उत्तमः मतः। नियतस्य कर्मणः संन्यासः न उचितः; मोहात् त्यागः तु तामसः उच्यते। दुःखात् वा देहव्यथाभयात् कर्म त्यजति, स राजसः त्यागः; न सः त्यागफलम् आप्नोति। कर्तव्यबुद्ध्या, सङ्गं त्यक्त्वा, फलमपि परित्यज्य, यः कर्म करोति, स सत्त्विकः त्यागः इति मतः। सत्त्वसमाविष्टः, बुद्धिमान्, संशयरहितः त्यागी, न दुष्कर्मसु द्वेष्टि, न सुकर्मसु सङ्गं करोति। देहवन्तः सर्वथा सर्वकर्मत्यागः न शक्यः; यः तु कर्मफलत्यागी, सः एव त्यागी इति कथ्यते। कर्मफलस्य त्रिविधं — अप्रियं, प्रियतं, मिश्रं — अनासक्तानां मृत्युना; त्यागिनां तु कदापि न। पञ्चैतानि कारणानि विद्धि, सर्वकर्मसिद्धये ज्ञानदर्शिभिः उक्तानि। अधिष्ठानं, कर्ता, करणानि, विविधाः चेष्टाः, देवः च पञ्चमः। कायेन, वाचा, मनसा, न्याय्यं वा विपरीतं कर्म, एतेषां पञ्चानां हेतुः। यः तु आत्मानं एव कर्तारं पश्यति, तस्य अविवेकबुद्धिः; सः न पश्यति। यो अहङ्कारविहीनः, बुद्धिः अशुद्धदोषरहितः, सः सर्वान् एतान् हन्यापि, न हन्ति, न बध्यते।