कुन्तीसुत अर्जुनाय भगवान् मधुसूदनः स्निग्धया वाचा उपदिशति—हे भारत! इन्द्रियस्य विषयैः संयोगात् शीतोष्णसुखदुःखानि जायन्ते, तानि यान्ति च आगच्छन्ति च, अनित्यत्वं तेषाम्। तानि त्वं धैर्येण सहस्व। यं पुरुषं सुखदुःखानि न व्यथयन्ति, सः अमृतत्वाय योग्यः भवति, हे पुरुषर्षभ। असतः नास्ति भावः, सतः नाभावः; उभयोः अपि तत्त्वदर्शिभिः तत्त्वं दृष्टम्। यदिदं सर्वं व्याप्नोति, तदक्षरं विद्धि; तस्य विनाशं कश्चन कर्तुं न अर्हति। एते देहाः नित्यस्य अविनाशिनः अनाशिनः च आत्मनः उपाधयः इति उच्यन्ते; तस्मात्, हे भारत, त्वं युद्धाय उद्यतस्व। यः एनं हन्तारं मन्यते, यः च एनं हतं मन्यते, तौ उभौ न विजानीतः; अयं न हन्ति, न हन्यते च। अयं न जायते, न म्रियते कदाचित्; नायं भूत्वा भविता वा न भूयः। अजो नित्यः शाश्वतः अयं पुराणः, न हन्यते हन्यमाने शरीरे। हे पार्थ, यः एनं अव्ययम् अजन्यं अविकार्यं च वेत्ति, कथं सः पुरुषः कं च हन्ति वा कं च घातयेत्? यथा पुरातनानि वस्त्राणि त्यक्त्वा नवानि गृह्णाति नरः, तथा शरीरणि जीर्णानि त्यक्त्वा नवानि संयाति देही। नायं छिद्यते शस्त्रैः, न दह्यते अग्निना, न क्लेद्यते आपः, न शुष्यते वायुः। अयं अछेद्यः अदाह्यः अक्लेद्यः अशोष्यः च; नित्यः सर्वगतः स्थाणुः अचलः सनातनः च। अयं अव्यक्तः अचिन्त्यः अविकार्यः इति उच्यते; तस्मात्, एतद्विज्ञाय, त्वं शोचितुम् अर्हसि न। अपि च, यदि त्वं एनं नित्यं जातं नित्यं वा मृियमाणं मन्यसे, तथापि, हे महाबाहो, त्वं शोचितुम् अर्हसि न। जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च; तस्मात्, अवश्यंभाविनि त्वं शोचितुम् अर्हसि न। अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत, अव्यक्तनिधनान्येव; तत्र कः परिदेवना? कश्चित् एनं आश्चर्यवत् पश्यति, कश्चित् एनं आश्चर्यवत् वदति, कश्चित् एनं आश्चर्यवत् शृणोति, कश्चित् एनं न वेद किमपि शृत्वापि। एषः देही नित्यमवध्यः सर्वेषु भूतेषु, हे भारत; तस्मात्, त्वं सर्वेषु भूतेषु शोचितुम् अर्हसि न। स्वधर्ममपि चावेक्ष्य, न विकम्पितुम् अर्हसि; क्षत्रियस्य हि युद्धम् ऋण्यम् नातः अन्यत् अस्ति। यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारम् अपावृतम्, सुखिनः क्षत्रियाः लभन्ते युद्धम् इदृशम्, हे पार्थ। अथ चेत् त्वं इमं धर्म्यं सङ्ग्रामं न करिष्यसि, तदा स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापम् अवाप्स्यसि। अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम्; सम्भावितस्य च अकिर्तिः मृत्युं अतिरिच्यते। महता महरथाः त्वां युद्धात् भीतः इति मन्यन्ते; येषां त्वं महतः मान्यः, तैः त्वं लघुतां गमिष्यसि। शत्रवः च बहूनि अवाच्यवचनानि वदिष्यन्ति तव सामर्थ्यं निन्दन्तः; ततः दुःखतरं किं नु अस्ति? अथ चेत्त्वं हन्यसे, स्वर्गं प्राप्स्यसि; जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम्। तस्मात्, उत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः। सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ, ततो युद्धाय युज्यस्व; एवं पापं न आप्स्यसि। एषा ते अभिहिता सांख्ये बुद्धिः; इमां श्रृणु योगे तु, यस्य बुद्ध्या युक्तः त्वं कर्मबन्धं प्रहास्यसि। निहायतेऽत्र विघ्नः, न च प्रत्यवायः विद्यते; स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात्। अत्र एकैका बुद्धिः व्यावसायात्मिका, हे कुरुनन्दन; बहुशाखा हि अनन्ताश्च बुद्धयः अव्यवसायिनाम्। यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्ति अविपश्चितः, वेदवादरताः, नान्यदस्ति इति वादिनः; कामात्मानः स्वर्गपराः, जन्मकर्मफलप्रदाम्, क्रियाविशेषबहुलां, भोगैश्वर्यगतिं प्रति। भोगैश्वर्यप्रसक्तानां, तया अपहृतचेतसाम्, व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते। वेदाः त्रैगुण्यविषयाः; त्रैगुण्यविषयः भव, नित्यसत्त्वस्थः, निर्योगक्षेमः आत्मवान्। यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके, तावान् सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः। कर्मणि एव अधिकारः ते, मा फलेषु कदाचन; मा कर्मफलहेतुर्भूः, मा ते सङ्गः अस्तु अकर्मणि। योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा, सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा; समत्वं योग उच्यते। दूरं हि अवरं कर्म बुद्धियोगात्, हे धनञ्जय; बुद्धौ शरणं अन्विच्छ, कृपणाः फलहेतवः। बुद्धियुक्तः जहाति इह उभे सुकृतदुष्कृते; तस्मात् योगाय युज्यस्व, योगः कर्मसु कौशलम्। कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः, जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्ति अनामयम्। यदा ते मोहकलिलं बुद्धिः व्यतितरिष्यति तदा श्रुतस्य श्रुतस्य च निरवद्यस्य त्वं तृष्णां गमिष्यसि। यदा ते स्थिरा बुद्धिः समाधौ अचला भवति, तदा योगं अवाप्स्यसि। एवं भगवान् श्रीकृष्णः अर्जुनं धर्ममार्गे, ज्ञानयोगे च, यथाक्रमं उपदिशति, आत्मस्वरूपं, धर्मपालनस्य महत्त्वं, कर्मयोगस्य च कौशलं प्रकाशयन्, अर्जुनस्य संशयमपि शमयति।