तदा भगवतः श्रीकृष्णस्य करुणया अर्जुनाय महात्मन्य उपदेशः प्रवृत्तः। स भगवान् कौन्तेयम् इदं अवोचत् – "ये अपि श्रद्धया अन्यदेवताः उपासते, ते अपि मामेव उपासन्ति, किं तु विधिपूर्वकं न। अहमेव सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुश्चास्मि, किन्तु तं मां यथार्थेन न जानन्ति, अतः ते पतन्ति। देवताभक्ताः देवतान् प्राप्नुवन्ति, पितृभक्ताः पितृन् प्राप्नुवन्ति, भूतेषु यः भजते, स भूतेषु गच्छति; मम भक्ताः तु मामेव प्राप्नुवन्ति। यः मां भक्त्या पत्रं पुष्पं फलं वा जलं वा अर्पयति, तं अहं श्रद्धया युक्तं शुद्धात्मनः अर्पणं स्वीकरोमि। यत्करोषि, यदश्नासि, यज्जुहोषि, यद्ददासि, यत्तपस्यसि, तत् सर्वं मतर्पणं कुरु। एवं कर्मबन्धैः शुभाशुभफलैः विमुक्तः, संन्यासयोगयुक्तचित्तः मुक्तः मामेव प्राप्स्यसि। अहं सर्वेषु भूतेषु समोऽस्मि; न मे द्वेष्यो न प्रियः; किन्तु भक्त्या यः मां भजति, स मयि वर्तते, अहं च तस्मिन्। अपि चेत् सुदुराचारः भक्त्या मां अनन्यचित्तः उपासते, स साधुरेव मन्तव्यः, सम्यक् व्यवसितः हि सः। क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शाश्वतं शान्तिं निगच्छति; कौन्तेय, मे भक्तः नाश्यति इति सत्यं घोषय। ये अपि पापयोनि: स्त्रियः वैश्याः शूद्राः च, मां शरणं गच्छन्ति, ते अपि परमं गतम् प्राप्नुवन्ति। ब्राह्मणाः पुण्याः, भक्तराजर्षयः च, ते अपि किम् उच्यन्ते! अस्मिन् अनित्ये दुःखालये जगति, त्वं मां एव भज। मयि मनः स्थापय, मयि भक्तो भव, मां पूजय, मां नमस्कुरु; एवं आत्मानं मय्यर्पय, नूनं मामेव प्राप्स्यसि। श्रीभगवान् पुनः अवोचत् – "महाबाहो अर्जुन! पुनः मे परमं वचनं शृणु, यत् तव हिताय प्रियाय च वक्ष्यामि। न देवा: न महर्षयः मे आदिं जानन्ति; अहमेव सर्वथा देवमहर्षीणां कारणं। यः मां अजं अनादिं लोकमहेश्वरं वेत्ति, स सर्वपापैः विमुक्तः मोहात् न बाध्यते। बुद्धिः, ज्ञानम्, असम्मोहः, क्षमा, सत्यम्, दमः, शमः, सुखं दुःखं, सत्त्वं अभावः, भयम् अभयम्—अहिंसा, समता, तुष्टिः, तपः, दानम्, यशः अपयशः—एतानि सर्वाणि मत्तः एव भवन्ति। सप्तर्षयः च पूर्वे, चत्वारः मनवः च, मन्मनसः, तेभ्यः सर्वं जगत् प्रवृत्तम्। यः मे दिव्यविभूतिं योगं च तत्त्वेन वेत्ति, स अविचलितयोगयुक्तः भवति, अस्य न संशयः। अहम् सर्वस्य मूलम्; मत्तः सर्वं प्रवर्तते; ज्ञात्वा बुद्धिमन्तः मां भक्त्या उपासते। मयि मनः स्थितम्, मयि जीवनं अर्पितम्, परस्परं बोधयन्तः कथयन्तः च, ते तुष्टिम् मुदम् च विन्दन्ति। ये नित्ययुक्ताः भक्त्या मां उपासते, तेषां ज्ञानयोगं ददामि, येन ते माम् प्राप्नुवन्ति। तेषां अनुकम्पया अहं हृदयस्थः, अज्ञानजं तमः ज्ञानदीपेन नाशयामि।" तदा अर्जुनः भगवन्तं प्रणम्य अवोचत् – "त्वं परमं ब्रह्म, परमं धाम, परमं पवित्रम्; शाश्वतं दिव्यम् पुरुषं, आदिदैवं, अजं, सर्वव्यापि। सर्वे ऋषयः तथा नारदः, असितः, देवलः, व्यासः च, त्वाम् एवमाहुः; त्वं अपि इदं मम कथयसि। केशव! यद् यद् त्वं वदसि, तत् अहं सत्यं मन्ये; न देवा: न दानवाः तव स्वरूपं जानन्ति। त्वमेव आत्मना आत्मानं वेत्थ, पुरुषोत्तम, भूतभावन, भूतेश, देवदेव, जगत्पते। त्वं मे दिव्यविभूतिं विस्तरेण कथय, येन सर्वं जगत् व्याप्य स्थितः। कथम् त्वां योगिनं सदा ध्यायन् अहं जान्यामि? केषु रूपेषु त्वां चिन्तयामि? पुनः विस्तरेण योगं विभूतिं च कथय, जनार्दन! अमृतस्य श्रवणेन तृप्तिं न गच्छामि।" श्रीभगवान् उवाच – "साधु! कुरुष्रेष्ठ अर्जुन, मे दिव्यविभूतिं प्रमुख्यं वक्ष्यामि; मे विस्तारस्य अन्तः न अस्ति। अहं आत्मा सर्वभूतानां हृदयस्थः; अहं आदिः, मध्यं, अन्तः च सर्वभूतानां। आदित्येषु विष्णुः, ज्योतिषां रविः, मरुतां मरीचिः, नक्षत्रेषु शशिनः। वेदेषु सामवेदः, देवेषु इन्द्रः, इन्द्रियेषु मनः, भूतानां चेतना। रुद्रेषु शंकरः, यक्षरक्षसां कुबेरः, वसुषु अग्निः, शिखरिणां मेरुः। पुरोहितेषु बृहस्पतिः, सेनापतिषु स्कन्दः, आपां समुद्रः। महर्षिषु भृगुः, वाचां एकाक्षरम् ओम्, यज्ञेषु जपयज्ञः, स्थावराणां हिमालयः। वृक्षेषु अश्वत्थः, दिव्यर्षिषु नारदः, गन्धर्वेषु चित्ररथः, सिद्धेषु कपिलः। अश्वेषु उच्चैःश्रवाः, अमृतोद्भवः, गजेन्द्रेषु ऐरावतः, मनुष्येषु राजा। आयुधेषु वज्रः, गोषु कामधेनुः, प्रजननहेतु: कन्दर्पः, सर्पेषु वासुकिः।" एवं श्रीकृष्णः अर्जुनाय तत्त्वं, योगं, विभूतिं च दिव्यं प्रकटयन्, भक्त्या उपासकानां मार्गं, आत्मनः सर्वव्यापकत्वं च स्नेहपूर्वकं दर्शयति।