श्रीभगवानुवाच— ये केचन अस्य धर्मस्य श्रद्धाभाविताः, हे अर्जुन, ते मां न प्राप्य पुनः मृत्युसंसारवर्त्मनि प्रतिपद्यन्ते। मया तु इदं सर्वं जगत् अव्यक्तमूर्तिना व्याप्तम्; सर्वभूतानि मयि स्थितानि, अहं तु तेषु न स्थितः। अपि च, भूतानि मयि न निवसन्ति—पश्य मे योगमैश्वर्यम्! भूतभृत् च तथापि, अहम् आत्मा न तेषु अवस्थितः। यथा वायुः महत् सर्वत्र गच्छन् आकाशे तिष्ठति, तथा सर्वाणि भूतानि मयि एव तिष्ठन्ति। कल्पक्षये सर्वाणि भूतानि मम प्रकृतिं यान्ति, कल्पादौ पुनः तान् अहम् सृजामि। स्वप्रकृतिं अधिष्ठाय, पुनः पुनः सर्वं भूतगणं विसृजामि, प्रकृतेः वशात् अवशम्। एतानि कर्माणि मां न बध्नन्ति, हे अर्जुन, असक्तं तेषु कर्मसु स्थित्वा। मम आधिकारात् प्रकृतिः चराचरस्य सृष्टिं करोति; तेन हेतुनाऽयं जगत् परिवर्तते। मां तु मूढाः मानवमवस्थितिं अवजानन्ति, मम परं भावं न जानन्ति, भूतमहेश्वरम्। तेषां आशाः व्यर्थाः, क्रियाः व्यर्थाः, ज्ञानं व्यर्थं; मोहग्रस्ताः राक्षसीम् आसुरीं च प्रकृतिं अश्रयन्ते। महात्मानस्तु मां दैवीं प्रकृतिं आश्रित्य, अनन्यचेतसः भक्त्या यजन्ति, जानन्ति च मां अव्ययम् आदिभूतम्। सदा मां कीर्तयन्तः, यत्नशीलाः दृढनिश्चयाः, नमस्यन्तः च भक्त्या, नित्ययुक्ताः मां यजन्ति। अन्ये अपि ज्ञानयज्ञेन मां यजन्ति, एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम्। अहं क्रतुः, अहं यज्ञः, स्वधाहम्, औषधम्, मन्त्रः, अज्यम्, अग्निः, होतम् च। अहम् अस्य जगतः पितामहः, माता, धाता, पितामहः; वेद्यं, पवित्रम्, ॐकारः, ऋक्सामयजुषामपि। गतिः, भर्ता, प्रभुः, साक्षी, निवासः, शरणम्, सुहृत्; उत्पत्तिः, प्रलयः, स्थानम्, निधानम्, अव्ययम् बीजम्। अहं तेजः ददामि, वर्षं निगृह्णामि, उत्सृजामि च; अमृतं च मृत्युः च अहम्, सत् असत् च अहम्, हे अर्जुन। त्रैविद्या यज्ञविदः सोमपाः पापमुक्ताः मां यजन्ति, स्वर्गकामाः इन्द्रलोकं प्राप्य दिव्यान् भोगान् अश्नन्ति। ते तत्र दिव्यभोगान् उपभुक्त्वा पुण्ये क्षीणे पुनः मर्त्यलोकम् प्रतिपद्यन्ते; एवं त्रैधर्म्यम् अनुपश्यन्तः गच्छन्ति आगच्छन्ति च कामकामी। ये तु अनन्यचित्ताः मां ध्यानयन्तः, नित्ययुक्ताः भक्त्या यजन्ति, तेषां योगक्षेमं वहाम्यहम्। ये अपि अन्यदेवताभक्ताः श्रद्धया यजन्ति, तु मां एव यजन्ति, किं तु विधिपूर्वकम् न। अहम् एव सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुः; ते तु मां न जानन्ति, ततो भ्रश्यन्ति। देवान् यान्ति यजन्ति देवान्, पितॄन् यान्ति पितृयाजकाः, भूतानि यान्ति भूतज्ञाः, यान्ति मद्याजिनोऽपि माम्। पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति, तदहम् भक्त्युपहृतम् अश्नामि। यत्करोषि, यदश्नासि, यज्जुहोषि, यद्ददासि, यत्तपस्यसि, तत्कुरुष्व मदर्पणम्। एवं सुकृतदुष्कृतसंयुक्तैः कर्मबन्धनैः मुक्तः, संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तः माम् उपैष्यसि। अहं सर्वेषु भूतेषु समः; न मे द्वेष्यः अस्ति न प्रियः। ये तु भक्त्या मां यजन्ति, ते मयि, अहं च तेषु। अपि चेत्सुदुराचारः भक्तिमान् यः मां सेवते, स साधुरेव मन्तव्यः; क्षिप्रं भवति धर्मात्मा, शाश्वत्शान्तिं निगच्छति। कौन्तेय, मे भक्तः नश्यति कदाचन। मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य, ये अपि स्युः पापयोनयः—स्त्रियः, वैश्याः, शूद्राः—ते अपि परमां गतिं यान्ति। किं पुनः ब्राह्मणाः पुण्याः भक्तराजर्षयः; अस्मिन् अनित्यम् असुखे लोके, भक्त्या मां सेव। मन्मना भव, मद्भक्तः भव, मद्याजी मां नमस्कुरु; एवं आत्मानम् मयि अर्पयन् माम् एव एष्यसि। श्रीभगवानुवाच— पुनः शृणु मे परं वचः, यत् ते प्रियाय, हितकाम्यया वक्ष्यामि। न देवाः, न महर्षयः मम उत्पत्तिं जानन्ति; अहम् हि सर्वेषां देवऋषीणां च आदिः। यो मां अजम् अनादिम् च वेत्ति, स मर्त्येषु अमूढः, सर्वपापैः विमुक्तः भवति। बुद्धिः, ज्ञानम्, संशयक्षयः, क्षमा, सत्यं, दमः, शमः, सुखं दुःखम्, भवः अभवः, भयम् अभयम्— अहिंसा, समता, तुष्टिः, तपः, दानम्, यशः, अयशः—एतानि सर्वाणि मत्संभवानि। सप्तर्षयः, पूर्वे च मनवः, मम चित्तात् जाताः; तेषां प्रजाः इमाः लोके। यो मे दिव्यं विभूतिं योगं च तत्त्वतः वेत्ति, स अचलं योगं युक्तः भवति। अहम् सर्वस्य प्रभवः; मत्तः सर्वं प्रवर्तते; इति मत्वा बुद्धिमन्तः भक्त्या मां उपासते।