श्रीभगवान् अर्जुनं प्रति मधुरं सम्बोधयन् इदं आख्याय कथा आरभते। यः भक्तः यां यां रूपां श्रद्धया उपासितुम् इच्छति, तस्य श्रद्धां तस्मिन्नेव रूपे अहं स्थिरां करोति। श्रद्धया युक्तः स भक्तः तां रूपां पूजार्थं यतते, तस्मात् कामान् अपि लभते; तानि वस्तूनि वस्तुतः मया एव दत्तानि सन्ति। यद्यपि अल्पबुद्धयः देवताः उपास्य फलानि लभन्ते, तानि तु क्षणिकानि भवन्ति; देव worshippers देवलोकं गच्छन्ति, मम भक्ताः तु मम एव गच्छन्ति। अज्ञः जनः अव्यक्तं मां व्यक्तमिव मन्यते, तु न जानाति मम परं अक्षरं सर्वोत्तमं स्वरूपम्। सर्वे मां न पश्यन्ति, योगमायया आच्छादितः अहं सदा; मोहग्रस्तं इदं जगत् मां अजम् अव्ययम् न वेत्ति। अर्जुन, अहं भूतानां भूतपूर्वं वर्तमानं भविष्यन्तं च जानामि; किन्तु मां कश्चन न जानाति। भारतवंशज, सर्वे जनाः जन्मन्येव द्वन्द्वमोहात् रागद्वेषोत्थेन मोहिता भवन्ति। ये तु पापक्षयाः, पुण्यकर्माणः, द्वन्द्वमोहत् विमुक्ताः, तव दृढनिश्चयेन मां उपासन्ति। ये वृद्ध्यजरामृत्युमुक्तये यत्नवन्तः, मयि शरणं गत्वा, ब्रह्म, अध्यात्मं, कर्म च जानन्ति। ये मां भूतादिभ्यः, देवताभ्यः, यज्ञेभ्यः सर्वोत्तमं जानन्ति, तेषां चित्तं स्थिरं सन्, ते मां अन्तकाले अपि जानन्ति। अथ अर्जुनः प्रश्नं करोति—“किं ब्रह्म? किं अध्यात्म? किं कर्म, पुरुषोत्तम? किं भूतादिभ्यः सर्वोत्तमं, किं देवताभ्यः सर्वोत्तमं?” पुनः सः पृच्छति—“मधुसूदन, यज्ञे देहे केन कथं च सर्वोत्तमं? चित्तसंयमिनां अन्तकाले कथं त्वं ज्ञेयः?” श्रीभगवान् प्रत्युत्तरं ददाति—“अक्षरं ब्रह्म; स्वभावः अध्यात्मः; भूतसर्गः कर्म। भूतादिभ्यः क्षरं सर्वोत्तमं; देवताभ्यः पुरुषः सर्वोत्तमं; यज्ञे देहे अहं एव सर्वोत्तमः, देहधारिणां श्रेष्ठ। यः अन्तकाले मां स्मरन् शरीरं त्यजति, सः मम एव भावं प्राप्नोति; नात्र संशयः। कुन्तिपुत्र, यं यं भावं अन्तकाले स्मरति, तं तं भावं सः प्राप्नोति, सदा तस्य तत्र तत्र भावः। तस्मात् सर्वदा मां स्मर, युद्धं च कुरु; मयि मनः बुद्धिं निहित्वा, न संशयः, त्वं मम एव आगमिष्यसि। योगाभ्यासेन चित्तं न विचलयन्, सदा दिव्यं पुरुषं चिन्तयन्, सः तं प्राप्नोति। यः कविं पुराणं, नियन्तारं, सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरं, सर्वधारं, अचिन्त्यरूपं, सूर्यसदृशं, तमःपरं स्मरति, सः अन्तकाले, अविचलितचित्तः, भक्तियुक्तः, योगबलात् भ्रूवोः मध्ये प्राणं स्थापयन्, तं दिव्यं पुरुषं प्राप्नोति। यदक्षरं वेदविदः वदन्ति, यत् रागरहिताः तपस्विनः प्राप्नुवन्ति, यत् कामयन्तः ब्रह्मचर्यं आचरन्ति, तत् लक्ष्यं तव संक्षेपेण कथयामि। सर्वेन्द्रियद्वाराणि संयम्य, मनः हृदि स्थापयन्, प्राणं मूर्ध्नि निधाय, योगधारणायुक्तः सन्, ओम् इति एकाक्षरं ब्रह्म स्मरन्, मां च स्मरन्, शरीरं त्यजन्, सः परमां गतिं प्राप्नोति। पार्थ, अनन्यचित्तः यः सदा मां स्मरति, योगी सः मम सहजं लभते, सदा मयि युक्तः। मम प्राप्त्या महात्मानः सिद्धिं प्राप्य पुनर्जन्म न लभन्ति, दुःखालये अशाश्वते अस्मिन् लोकः। ब्रह्मलोकादपि सर्वे लोकाः पुनरावर्त्यन्ते, अर्जुन; मम प्राप्त्या तु पुनर्जन्म न अस्ति। यः वेत्ति ब्रह्मणः दिवसं सहस्रयुगपर्यन्तं, रात्रिं च सहस्रयुगपर्यन्तं, सः दिवानिशयोः तत्त्वं वेत्ति। अव्यक्तात् सर्वे भूतानि दिवसागमे उत्पद्यन्ते; रात्र्यागमे तदवक्तमे एव लयं यान्ति। पार्थ, भूतगणः पुनः पुनः उत्पद्यते, रात्र्यागमे लयं यान्ति, दिवसागमे प्रकृत्या पुनः प्रादुर्भवन्ति। तदवक्तात् परं अन्यदवक्तं अस्ति, शाश्वतं, सर्वे भूतक्षये अपि न नश्यति। तदवक्तं अक्षरं इति उच्यते, परमं गतिकं; तदुप्राप्य न पुनः आवर्तन्ते; तत् मम परमं धाम। तं परमं पुरुषं पार्थ, अनन्यभक्त्या प्राप्यते; सर्वे तस्मिन्स्थिता, तेन सर्वं तदिदं व्याप्यते। भारतश्रेष्ठ, यत्र योगिनः गच्छन्ति न पुनः आगच्छन्ति, यत्र पुनः आगच्छन्ति, तानि कालानि तव वक्ष्यामि। अग्निः, ज्योतिः, अहः, शुक्लपक्षः, उत्तरायणम्—एतेषु कालेषु ब्रह्मविदः गच्छन्ति, ब्रह्म प्राप्नुवन्ति। धूमः, रात्रिः, कृष्णपक्षः, दक्षिणायनम्—एतेषु योगी चन्द्रलोकं प्राप्य पुनः आवर्तते। एते द्वे मार्गे, शुभः अशुभः, लोकाय अनाद्ये; एकेन न पुनः आगम्यते, अन्येन पुनः आगम्यते। एतद्विदित्वा योगी कदाचित् न मोहं याति, पार्थ; तस्मात् सर्वदा योगयुक्तः भव, अर्जुन। एतद्विज्ञाय योगी वेदाध्ययनयज्ञतपःदानफलात् परं प्राप्नोति, आद्यां परमां गतिं। श्रीभगवान् पुनः अर्जुनं प्रति उवाच—“अहं तव, असूयारहितस्य, गुह्यतमं ज्ञानं विज्ञानसहितं वक्ष्यामि; एतद्विज्ञाय त्वं पापात् विमुक्तः भविष्यसि। एतद् राजविद्या, राजगुह्यं, परमं पवित्रं, प्रत्यक्षानुभव्यम्, धर्म्यं, सुलभं, अव्ययं च।