कौन्तेयः अर्जुनः महाबाहोः श्रीकृष्णं सन्देहवशात् पप्रच्छ—“यो योगमार्गे च धर्ममार्गे च पतितो भवति, स किं मेघभङ्गवत् नष्टः, आधाररहितः, ब्रह्मपथे मोहितः विनश्यति वा?” इति। सः पुनः सन्देहं निवेदयामास—“एष मे संशयः, कृष्ण, त्वया सम्यग्व्याख्यातव्यः। त्वदन्यः कोऽपि एतं सन्देहं न शमयितुं शक्नोति।” तदा भगवान् श्रीकृष्णः प्रत्युवाच—“पार्थ, निहि नास्य इह लोके न च परत्र विनाशः। हि कल्याणकृत् कश्चित् दुर्गतिं न गच्छति, प्रिय अर्जुन। स योगभ्रष्टः पुण्यकृतां लोकान् प्राप्य तत्र चिरकालं वसित्वा, शुचीनां श्रीमतां गेहे जन्म लभते। अथवा स योगिनां बुद्धिमतां कुल एव दुर्लभं जन्म लभते। तत्र तु पूर्वकृतस्य योगबन्धस्य संस्मरणं लभते, ततः पुनः सिद्धये यत्नं करोति, हे कुरुनन्दन। सः पूर्वाभ्यासेन स्वयमेव ह्रियते, अपि च इच्छया योगं जिज्ञासुः शास्त्रविधिं अतिक्रामति। यः तु यत्नयुक्तः योगी, मलशुद्धः, अनेकजन्मसु संसिद्धः, सः परमां गतिं प्राप्नोति। योगी तपस्विभ्यः श्रेष्ठः, ज्ञानिभ्यः अपि श्रेष्ठः, कर्मिणः अपि श्रेष्ठः। तस्मात् योगी भव अर्जुन। योगिनां अपि सर्वेषां, यो मां श्रद्धया भक्त्या अन्तःकालेन युज्यते, स मे युक्ततमः मतः।” एवं उक्त्वा, भगवान् पुनः अर्जुनं प्रति उवाच—“मयि मनः युञ्जन्, योगं मम आश्रित्य, शृणु यथा त्वं मां संशयेन विहीनं समग्रं ज्ञास्यसि। एतत् ज्ञानं विज्ञानं च ते समग्रं वक्ष्यामि; ज्ञात्वा एतत्, इह किंचिद् अवशिष्यते न ज्ञातव्यम्। सहस्रेषु मनुष्येषु कश्चित् यतते सिद्धये; यतताम् अपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः। अपि च, पृथिवी, आपः, अग्निः, वायुः, खं, मनः, बुद्धिः, अहङ्कारः—एते अष्टधा मम प्रकृतिः विभिन्ना। परन्तु, एषां परां तु विद्धि मे प्रकृतिं जीवभूतां, यया इदं जगत् धार्यते। एते द्वे प्रकृती—मम सर्वभूतानां उत्पत्तिः, तेषां च संहारः। मत्तः परतरं नास्ति, धनञ्जय; सर्वम् एतत् मयि सूत्रे मणिगणा इव प्रविष्टम्। अहं आप्सु रसः, कौन्तेय; चन्द्रसूर्ययोः प्रकाशः; वेदेषु प्रणवः; आकाशे शब्दः; पुरुषेषु पौरुषं च। पृथिव्यां गन्धः, अग्नौ तेजः, सर्वभूतेषु जीवनं, तपस्विषु तपः च अहम्। बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि, अर्जुन; बुद्धिः बुद्धिमताम्, तेजः तेजस्विनाम् अहम्। बलवानां बलं अहम्, कामरहितं रागरहितं च; धर्माविरुद्धः भावः सर्वेषु भूतेषु अहम्। सत्त्व, रजस्, तमस् इति यः भावः, ते मत्तः एव उत्पन्नाः; अहम् तु तेषु न वर्ते, ते मयि वर्तन्ते। त्रिभिर्गुणमयैः भावैः इदं जगत् मोहितम्, मां न वेत्ति, यः एषां गुणानां परम् अव्ययम्। एषा मम दैवी माया, गुणमयी, दुरत्यया; माम् एव ये प्रपद्यन्ते, ते एतां तरन्ति। दुष्कृतिनः, मूढाः, नरा अधमाः, मायया अपहृतज्ञाना, आसुरीं भावम् आश्रिताः, मां न प्रपद्यन्ते। चतुर्विधाः जनाः मां भजन्ति—आर्तः, जिज्ञासुः, अर्थार्थी, ज्ञानी च, भारतर्षभ। तेषां ज्ञानी नित्ययुक्तः, एकभक्तिः, विशेष्यते; अहं प्रियः अस्य, सः च मे प्रियः। सर्वे हि एते उदाराः, ज्ञानी तु आत्मैव मे मतः; सः हि मयि स्थितः, मम प्रियं परमं गतः। बहूनां जन्मनाम् अन्ते, ज्ञानवान् मां प्रपद्यते—वासुदेवः सर्वम् इति; स महात्मा सुदुर्लभः। येषां ज्ञानं कामैः अपहृतम्, ते अन्यदेवताः भजन्ते, तस्य तस्य नियमं अनुवर्तन्ते, स्वभावतः नियताः। यः यः श्रद्धया युक्तः मां यजति, तस्य तस्य श्रद्धां अहं तां एव स्थापयामि। श्रद्धया युक्तः, तस्य तस्य देवतां पूजयन्, तस्य तस्य कामान् लभते, मया एव दत्तान्। अल्पमेधसां तु फलं तद् अल्पं; देवान् यान्ति देवयाजकाः, मद्भक्ता तु माम् एव। अव्यक्तं व्यक्तिम् आपन्नं मन्यन्ते मम अबुद्धयः, मम परं भगवतीम् अव्ययम् न जानन्ति। नाहं प्रकाशः सर्वस्य, योगमायया आवृतः; अयं मूढः लोकः मां न वेत्ति, अजं अव्ययम्। अहं वेद समतीतानि वर्तमानानि च, अर्जुन, भविष्याणि च; मां तु न कश्चन वेत्ति। द्वन्द्वमोहेन, रागद्वेषाभ्याम्, सर्वभूतानि संमोहितानि जन्मनि। ये तु पापं कृतम् अन्ते, पुण्यकर्माणः, द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ताः, ते मां दृढव्रता भजन्ति। ये मां शरणं प्रपद्यन्ते, जरा-मरण-मोक्षाय यतन्ते, ते ब्रह्म, कृत्स्नं अध्यात्मं, कर्म च जानन्ति। ये मां सत्त्वभूताधिदैवं यज्ञं च विदुः, ते चित्तैकनिष्ठाः, प्रयाणकाले अपि मां विदुः।” एवं श्रीभगवतः मुखेन अर्जुनाय योगस्य, भक्ति-ज्ञानयोः, मम स्वरूपस्य च परमं रहस्यं सम्यक् प्रतिपादितम्।