सञ्जयः कथयति— यः पुरुषः इन्द्रियार्थेषु विचरन् इन्द्रियाणि निगृहीत्यानि धारयति, रागद्वेषविहीनः आत्मवश्यः च भवति, सः शान्तिं प्राप्नोति। शान्ते स्थिते सर्वदुःखानां नाशः भवति, शान्तस्य चेतः शीघ्रं स्थिरं भवति। अस्थिरस्य न बुद्धिः अस्ति, न च ध्यानं; ध्यानविहीनस्य शान्तिः न; अशान्तस्य कुतः सुखम्? यदा मनः इन्द्रियाणां अनुगमनं करोति, तदा बुद्धिं जलस्थं नौकं वातः इव वहति। अतः, महाबाहो, यः इन्द्रियाणि इन्द्रियार्थेभ्यः सम्पूर्णं निगृह्णाति, तस्य बुद्धिः स्थिरा भवति। यत् सर्वभूतानां रात्रिः, तस्मिन् संयमी जागर्ति; यत्र भूतानि जाग्रति, तद् रात्रिः पश्यतः मुनेः। यथा अपः समुद्रं प्रविशन्ति, स समुद्रः स्थिरः एव तिष्ठति, तथा कामाः अकामिनं प्रविशन्ति, सः शान्तिं प्राप्नोति, न तु कामकामी। यः सर्वान् कामान् त्यक्त्वा, निःस्पृहः, निर्ममः, निरहङ्कारः च विचरति, सः शान्तिं प्राप्नोति। एषा ब्रह्मस्थितिः, हे पार्थ, यां प्राप्य न मोहितः भवति; तस्यां स्थितः अन्तकाले अपि ब्रह्मनिर्वाणं प्राप्नोति। अथ अर्जुनः पृष्टवान्—"यदि त्वं ज्ञानं कर्मणः श्रेष्ठं मन्यसे, हे जनार्दन, तत् किं मां घोरं कर्म कर्तुं प्रेरयसि, हे केशव? तव वाक्यैः मम बुद्धिं विपर्ययं इव करोषि; यत् श्रेयः स्यात्, तत् निश्चित्य ब्रूहि।" भगवान् उवाच—"लोके द्विविधा निष्ठा मया पूर्वा प्रोक्ता, निष्पापः—ज्ञानयोगः सांख्यानां, कर्मयोगः योगिनां। न कर्मत्यागेन कर्मणः मोक्षः सिध्यति; न च संन्यासेन सिद्धिः। कश्चित् अपि क्षणमपि कर्म अकरणे तिष्ठति न; सर्वे प्रकृतिजैः गुणैः कर्म कर्तुं बाध्यन्ते। यः इन्द्रियार्थेषु मनसा रमते, कर्मेन्द्रियाणि संयम्य, सः मिथ्याचारः उच्यते। यः तु मनसा इन्द्रियाणि निगृह्य, कर्मेन्द्रियैः असक्तः कर्म करोति, सः श्रेष्ठः, हे अर्जुन।" "कर्म एव कर्तव्यं; अकर्मणः हि शरीरयात्रा अपि न सिध्येत्। यज्ञार्थं कर्मणः अन्यथा कर्म बन्धनं जनयति; तस्मात् यज्ञार्थं कर्म कुरु, असक्तः। सृष्ट्वा प्रजाः यज्ञसहितः आदौ प्रजापतिः उक्तवान्—'यज्ञेन वर्धिष्यध्वम्; यज्ञः कामधुक् अस्तु।' यज्ञेन देवान् पुष्णाति, देवाः च त्वां पुष्णन्ति; एवं परस्परं पुष्णन् परमं श्रेयः प्राप्नोति।" "देवाः यज्ञेन तुष्टाः कामान् ददन्ति; यः तेषां दत्तम् उपयुञ्जानः यज्ञं न करोति, सः चौरः। यज्ञशेषभोजिनः पापात् मुक्ताः; यः आत्मार्थं पचति, सः पापं खादति। भूतानि अन्नात् जायन्ते, अन्नं वर्षात्, वर्षः यज्ञात्, यज्ञः कर्मणः। कर्म वेदात्, वेदः अक्षरात्; अतः सर्वगतः वेदः यज्ञे प्रतिष्ठितः।" "यः एतत् चक्रं नानुवर्तते, इह इन्द्रियसुखे रमते, सः मूढः पापजीवनः।" "यः आत्मनि एव रमते, आत्मनि तुष्टः, आत्मनि एव सन्तुष्टः, तस्य कर्तव्यं नास्ति। तस्य कृतस्य अकृतस्य च अर्थः नास्ति; न च कश्चन प्राणिनः अर्थे आसक्तः। तस्मात् कर्तव्यं कर्म सदा कुरु, असक्तः; असक्तः कर्मणः पुरुषः परमं प्राप्नोति।" "जनकादयः कर्मणैव सिद्धिं प्राप्नुः; लोकसंग्रहाय अपि त्वया कर्तव्यं। यद्यदाचरति श्रेष्ठः, तत् अन्यः अनुसरति; यत् प्रमाणं स्थापयति, तत् लोकः अनुवर्तते।" "मम तु त्रिषु लोकेषु कर्तव्यं नास्ति, नाप्तव्यम्; तथापि कर्म करोमि। यदि अहं कर्म न कुर्याम्, मनुष्याः मम मार्गं अनुसरन्ति। लोकाः विनश्येयुः, संकरः स्यात्, प्रजाः नश्येयुः।" "अज्ञाः कर्मसक्ताः कर्मणि यथा कुर्वन्ति, तथा विद्वान् लोकसंग्रहाय असक्तः कर्म कुर्यात्। अज्ञः कर्मसक्तानां बुद्धिं न विमर्शयेत्; स्वयं युक्तः सर्वाणि कर्माणि जनयेत्।" "सर्वाणि कर्माणि प्रकृतिगुणैः क्रियन्ते; अहंकारमूढः 'अहं कर्ता' इति मन्यते। यः तु तत्त्ववित्, गुणकर्मविभागविद्, 'गुणाः गुणेषु वर्तन्ते' इति जानाति, न सक्तः भवति।" "गुणसंमूढाः कर्मसक्ताः गुणकर्मसु; तान् अज्ञान् न विचालयेत्।" "मयि सर्वाणि कर्माणि समर्प्य, आत्मचिन्तया युक्तः, निःस्पृहः, निर्ममः, युद्ध्यस्व, विषादं त्यक्त्वा।" "यः मम एषां वचनानां श्रद्धया अनसूयन् अनुवर्तते, सः अपि कर्मभ्यः विमुक्तः भवति।" एवं सञ्जयः भगवद्वचनानि अर्जुनाय निवेद्य, धर्मस्य गूढार्थं प्रकटयति।