ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਮਯਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨ ਤਵਾਰ੍ਜੁਨੇਦਂ ਰੂਪਂ ਪਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮਾਤ੍ਮਯੋਗਾਤ੍। ਤੇਜੋਮਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਨਨ੍ਤਮਾਦ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮੇ ਤ੍ਵਦਨ੍ਯੇਨ ਨ ਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਮ੍।।11.47।।
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੇਰੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇਹ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਪ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਨੰਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਸਿਰਫ ਤੂੰ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਨ ਵੇਦਯਜ੍ਞਾਧ੍ਯਯਨੈਰ੍ਨ ਦਾਨੈ ਰ੍ਨ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਭਿਰ੍ਨ ਤਪੋਭਿਰੁਗ੍ਰੈਃ। ਏਵਂਰੂਪਃ ਸ਼ਕ੍ਯ ਅਹਂ ਨृਲੋਕੇ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤ੍ਵਦਨ੍ਯੇਨ ਕੁਰੁਪ੍ਰਵੀਰ।।11.48।।
ਹੇ ਕੁਰੁਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਠ, ਨਾ ਯੱਗ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਹੋਰ ਕਰਮ, ਨਾ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਇਹ ਰੂਪ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।
ਮਾ ਤੇ ਵ੍ਯਥਾ ਮਾ ਚ ਵਿਮੂਢਭਾਵੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੂਪਂ ਘੋਰਮੀਦृਙ੍ਮਮੇਦਮ੍। ਵ੍ਯਪੇਤਭੀਃ ਪ੍ਰੀਤਮਨਾਃ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਦੇਵ ਮੇ ਰੂਪਮਿਦਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯ।।11.49।।
ਮੇਰਾ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡਰ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਭੁਲਾਵਾ ਆਵੇ। ਹੁਣ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਉਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਵੇਖ।
ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯਰ੍ਜੁਨਂ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਤਥੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਕਂ ਰੂਪਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਭੂਯਃ। ਆਸ਼੍ਵਾਸਯਾਮਾਸ ਚ ਭੀਤਮੇਨਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਸੌਮ੍ਯਵਪੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ।।11.50।।
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਮੁੜ ਵਿਖਾਇਆ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਿੱਠਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਦृष੍ਟ੍ਵੇਦਂ ਮਾਨੁषਂ ਰੂਪਂ ਤਵਸੌਮ੍ਯਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨ। ਇਦਾਨੀਮਸ੍ਮਿ ਸਂਵृਤ੍ਤਃ ਸਚੇਤਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਗਤਃ।।11.51।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਸੁਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਮਿਦਂ ਰੂਪਂ ਦृष੍ਟਵਾਨਸਿ ਯਨ੍ਮਮ। ਦੇਵਾ ਅਪ੍ਯਸ੍ਯ ਰੂਪਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ।।11.52।।
ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰਾ ਇਹ ਰੂਪ, ਜੋ ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਵੇਖਣਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਨਾਹਂ ਵੇਦੈਰ੍ਨ ਤਪਸਾ ਨ ਦਾਨੇਨ ਨ ਚੇਜ੍ਯਯਾ। ਸ਼ਕ੍ਯ ਏਵਂਵਿਧੋ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਦृष੍ਟਵਾਨਸਿ ਮਾਂ ਯਥਾ।।11.53।।
ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਯੱਗ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਵਨਨ੍ਯਯਾ ਸ਼ਕ੍ਯਮਹਮੇਵਂਵਿਧੋऽਰ੍ਜੁਨ। ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਦृष੍ਟੁਂ ਚ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਂ ਚ ਪਰਂਤਪ।।11.54।।
ਪਰ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ, ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਮਤ੍ਕਰ੍ਮਕृਨ੍ਮਤ੍ਪਰਮੋ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਃ ਸਙ੍ਗਵਰ੍ਜਿਤਃ। ਨਿਰ੍ਵੈਰਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਯਃ ਸ ਮਾਮੇਤਿ ਪਾਣ੍ਡਵ।।11.55।।
ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ—ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚਏਵਂ ਸਤਤਯੁਕ੍ਤਾ ਯੇ ਭਕ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ।ਯੇਚਾਪ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਤੇषਾਂ ਕੇ ਯੋਗਵਿਤ੍ਤਮਾਃ।।12.1।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਭਗਤ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਅਟੱਲ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਯੋਗ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੌਣ ਹਨ?
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚਮਯ੍ਯਾਵੇਸ਼੍ਯ ਮਨੋ ਯੇ ਮਾਂ ਨਿਤ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾ ਉਪਾਸਤੇ।ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯੋਪੇਤਾਸ੍ਤੇ ਮੇ ਯੁਕ੍ਤਤਮਾ ਮਤਾਃ।।12.2।।
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ فرمایا: ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਾ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਯੇ ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਰਮਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ।ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਗਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਚ ਕੂਟਸ੍ਥਮਚਲਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍।।12.3।।
ਪਰ ਜੋ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਅਵਿਆਖ੍ਯ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਸਂਨਿਯਮ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮਬੁਦ੍ਧਯਃ।ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਮਾਮੇਵ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਾਃ।।12.4।।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਾਨ ਚਿੱਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਲੇਸ਼ੋऽਧਿਕਤਰਸ੍ਤੇषਾਮਵ੍ਯਕ੍ਤਾਸਕ੍ਤਚੇਤਸਾਮ੍। ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾ ਹਿ ਗਤਿਰ੍ਦੁਃਖਂ ਦੇਹਵਦ੍ਭਿਰਵਾਪ੍ਯਤੇ।।12.5।।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਯੇ ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਮਯਿ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮਤ੍ਪਰਾਃ।ਅਨਨ੍ਯੇਨੈਵ ਯੋਗੇਨ ਮਾਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤ ਉਪਾਸਤੇ।।12.6।।
ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਮੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਤੇषਾਮਹਂ ਸਮੁਦ੍ਧਰ੍ਤਾ ਮृਤ੍ਯੁਸਂਸਾਰਸਾਗਰਾਤ੍।ਭਵਾਮਿ ਨਚਿਰਾਤ੍ਪਾਰ੍ਥ ਮਯ੍ਯਾਵੇਸ਼ਿਤਚੇਤਸਾਮ੍।।12.7।।
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਮਯ੍ਯੇਵ ਮਨ ਆਧਤ੍ਸ੍ਵ ਮਯਿ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਨਿਵੇਸ਼ਯ।ਨਿਵਸਿष੍ਯਸਿ ਮਯ੍ਯੇਵ ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ।।12.8।।
ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦੇ, ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦੇ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸੇਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਅਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਾਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋषਿ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਰਮ੍।ਅਭ੍ਯਾਸਯੋਗੇਨ ਤਤੋ ਮਾਮਿਚ੍ਛਾਪ੍ਤੁਂ ਧਨਞ੍ਜਯ।।12.9।।
ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ, ਹੇ ਧਨੰਜਯ।
ਅਭ੍ਯਾਸੇऽਪ੍ਯਸਮਰ੍ਥੋऽਸਿ ਮਤ੍ਕਰ੍ਮਪਰਮੋ ਭਵ।ਮਦਰ੍ਥਮਪਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸਿਦ੍ਧਿਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ।।12.10।।
ਜੇ ਤੂੰ ਅਭਿਆਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਤੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।
ਅਥੈਤਦਪ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤੋऽਸਿ ਕਰ੍ਤੁਂ ਮਦ੍ਯੋਗਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ।ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਤ੍ਯਾਗਂ ਤਤਃ ਕੁਰੁ ਯਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍।।12.11।।
ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰਹਿ।
ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਹਿ ਜ੍ਞਾਨਮਭ੍ਯਾਸਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ।ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ਕਰ੍ਮਫਲਤ੍ਯਾਗਸ੍ਤ੍ਯਾਗਾਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਰਨਨ੍ਤਰਮ੍।।12.12।।
ਅਭਿਆਸ ਨਾਲੋਂ ਗਿਆਨ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨਾਲੋਂ ਧਿਆਨ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲੋਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਛੱਡਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਫਲ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਦ੍ਵੇष੍ਟਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਮੈਤ੍ਰਃ ਕਰੁਣ ਏਵ ਚ।ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਃ ਸਮਦੁਃਖਸੁਖਃ ਕ੍ਸ਼ਮੀ।।12.13।।
ਜੋ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੋਹ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—
ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸਤਤਂ ਯੋਗੀ ਯਤਾਤ੍ਮਾ ਦृਢਨਿਸ਼੍ਚਯਃ।ਮਯ੍ਯਰ੍ਪਿਤਮਨੋਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯੋ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਃ ਸ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਃ।।12.14।।
ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨੋਦ੍ਵਿਜਤੇ ਲੋਕੋ ਲੋਕਾਨ੍ਨੋਦ੍ਵਿਜਤੇ ਚ ਯਃ।ਹਰ੍षਾਮਰ੍षਭਯੋਦ੍ਵੇਗੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਯਃ ਸ ਚ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਃ।।12.15।।
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਕਰਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ, ਈਰਖਾ, ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਅਨਪੇਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ ਉਦਾਸੀਨੋ ਗਤਵ੍ਯਥਃ।ਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭਪਰਿਤ੍ਯਾਗੀ ਯੋ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਃ ਸ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਃ।।12.16।।
ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਚੁਸਤ ਹੈ, ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਯੋ ਨ ਹृष੍ਯਤਿ ਨ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ ਨ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਤਿ।ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਪਰਿਤ੍ਯਾਗੀ ਭਕ੍ਿਤਮਾਨ੍ਯਃ ਸ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਃ।।12.17।।
ਜੋ ਨਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਲਾਲਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਸਮਃ ਸ਼ਤ੍ਰੌ ਚ ਮਿਤ੍ਰੇ ਚ ਤਥਾ ਮਾਨਾਪਮਾਨਯੋਃ।ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਸੁਖਦੁਃਖੇषੁ ਸਮਃ ਸਙ੍ਗਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ।।12.18।।
ਉਹ ਦੋਸਤ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦਾ ਮਨ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਠੰਢ-ਗਰਮੀ, ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੁਲ੍ਯਨਿਨ੍ਦਾਸ੍ਤੁਤਿਰ੍ਮੌਨੀ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟੋ ਯੇਨਕੇਨਚਿਤ੍।ਅਨਿਕੇਤਃ ਸ੍ਥਿਰਮਤਿਰ੍ਭਕ੍ਿਤਮਾਨ੍ਮੇ ਪ੍ਰਿਯੋ ਨਰਃ।।12.19।।
ਉਹ ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਸਿਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਘਰ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਯੇ ਤੁ ਧਰ੍ਮ੍ਯਾਮृਤਮਿਦਂ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ।ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾ ਮਤ੍ਪਰਮਾ ਭਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇऽਤੀਵ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਾਃ।।12.20।।
ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਅਮਰ ਧਰਮ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨ ਕੇ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਪੁਰੁषਂ ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਮੇਵ ਚ। ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਚ ਕੇਸ਼ਵ।।13.1।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕੇਸ਼ਵ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰਖ, ਖੇਤਰ ਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਜਿਸਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।