ਕਿਰੀਟਿਨਂ ਗਦਿਨਂ ਚਕ੍ਰਿਣਂ ਚ ਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਂ ਸਰ੍ਵਤੋਦੀਪ੍ਤਿਮਨ੍ਤਮ੍। ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦੁਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਸਮਨ੍ਤਾ ਦ੍ਦੀਪ੍ਤਾਨਲਾਰ੍ਕਦ੍ਯੁਤਿਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍।।11.17।।
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੋੜ, ਗਦਾ ਤੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹੈਂ, ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਅਣਮਾਪ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਮਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪਰਮਂ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪਰਂ ਨਿਧਾਨਮ੍। ਤ੍ਵਮਵ੍ਯਯਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਧਰ੍ਮਗੋਪ੍ਤਾ ਸਨਾਤਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਰੁषੋ ਮਤੋ ਮੇ।।11.18।।
ਤੂੰ ਅਟੱਲ ਹੈਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਆਖਰੀ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਅਟੱਲ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਖਾ ਤੇ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਹੈਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਮਨਨ੍ਤਵੀਰ੍ਯ ਮਨਨ੍ਤਬਾਹੁਂ ਸ਼ਸ਼ਿਸੂਰ੍ਯਨੇਤ੍ਰਮ੍। ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦੀਪ੍ਤਹੁਤਾਸ਼ਵਕ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਤਪਨ੍ਤਮ੍।।11.19।।
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸਾੜ ਰਹੇ ਹੋ।
ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵ੍ਯੋਰਿਦਮਨ੍ਤਰਂ ਹਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯੈਕੇਨ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਦ੍ਭੁਤਂ ਰੂਪਮੁਗ੍ਰਂ ਤਵੇਦਂ ਲੋਕਤ੍ਰਯਂ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍।।11.20।।
ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਹੋ। ਤੇਰਾ ਅਜੀਬ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ ਹਨ।
ਅਮੀ ਹਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਰਸਙ੍ਘਾਃ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ਭੀਤਾਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯੋ ਗृਣਨ੍ਤਿ। ਸ੍ਵਸ੍ਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਰ੍षਿਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘਾਃ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਤੁਤਿਭਿਃ ਪੁष੍ਕਲਾਭਿਃ।।11.21।।
ਦੇਵਤੇਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਡਰ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। 'ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੁਹਾਡੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਯੇ ਚ ਸਾਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇऽਸ਼੍ਿਵਨੌ ਮਰੁਤਸ਼੍ਚੋष੍ਮਪਾਸ਼੍ਚ। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਾਸੁਰਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘਾ ਵੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ।।11.22।।
ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿੱਤ, ਵਸੁ, ਸਾਧ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਮਰੁਤ, ਪਿਤਰ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਅਸੁਰ ਤੇ ਸਿੱਧ—all ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੱਕ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹਨ।
ਰੂਪਂ ਮਹਤ੍ਤੇ ਬਹੁਵਕ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਬਹੁਬਾਹੂਰੁਪਾਦਮ੍। ਬਹੂਦਰਂ ਬਹੁਦਂष੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤਾਸ੍ਤਥਾऽਹਮ੍।।11.23।।
ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮੁੰਹ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ, ਥੱਥ, ਪੈਰ, ਬਹੁਤ ਪੇਟ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਡਰ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਨਭਃਸ੍ਪृਸ਼ਂ ਦੀਪ੍ਤਮਨੇਕਵਰ੍ਣਂ ਵ੍ਯਾਤ੍ਤਾਨਨਂ ਦੀਪ੍ਤਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰਮ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਿ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਧृਤਿਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਾਮਿ ਸ਼ਮਂ ਚ ਵਿष੍ਣੋ।।11.24।।
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਤੈਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ, ਚਮਕਦਾ, ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੁੰਹ ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕੰਬ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਧੀਰਜ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ।
ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਾਨਿ ਚ ਤੇ ਮੁਖਾਨਿ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਕਾਲਾਨਲਸਨ੍ਨਿਭਾਨਿ। ਦਿਸ਼ੋ ਨ ਜਾਨੇ ਨ ਲਭੇ ਚ ਸ਼ਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸੀਦ ਦੇਵੇਸ਼ ਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ।।11.25।।
ਤੇਰੇ ਮੁੰਹ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਾਲ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਆਰਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਮੇਹਰ ਕਰ।
ਅਮੀ ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਹੈਵਾਵਨਿਪਾਲਸਙ੍ਘੈਃ। ਭੀष੍ਮੋ ਦ੍ਰੋਣਃ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾऽਸੌ ਸਹਾਸ੍ਮਦੀਯੈਰਪਿ ਯੋਧਮੁਖ੍ਯੈਃ।।11.26।।
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕਰਣ ਤੇ ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ—all ਤੇਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁੰਹ ਵੱਲ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇ ਤ੍ਵਰਮਾਣਾ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਾਨਿ ਭਯਾਨਕਾਨਿ। ਕੇਚਿਦ੍ਵਿਲਗ੍ਨਾ ਦਸ਼ਨਾਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਂਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰੁਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੈਃ।।11.27।।
ਉਹ ਤੇਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁੰਹ ਵੱਲ ਤੁਰੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਚੂਰ ਚੂਰ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਨਦੀਨਾਂ ਬਹਵੋऽਮ੍ਬੁਵੇਗਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਮੇਵਾਭਿਮੁਖਾਃ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ। ਤਥਾ ਤਵਾਮੀ ਨਰਲੋਕਵੀਰਾ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਭਿਵਿਜ੍ਵਲਨ੍ਤਿ।।11.28।।
ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੀਰ ਤੇਰੇ ਜਲਦੇ ਮੁੰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਂ ਜ੍ਵਲਨਂ ਪਤਙ੍ਗਾ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਨਾਸ਼ਾਯ ਸਮृਦ੍ਧਵੇਗਾਃ। ਤਥੈਵ ਨਾਸ਼ਾਯ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਲੋਕਾ ਸ੍ਤਵਾਪਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਮृਦ੍ਧਵੇਗਾਃ।।11.29।।
ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਲਈ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਮੁੰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਲੇਲਿਹ੍ਯਸੇ ਗ੍ਰਸਮਾਨਃ ਸਮਨ੍ਤਾ ਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਸਮਗ੍ਰਾਨ੍ਵਦਨੈਰ੍ਜ੍ਵਲਦ੍ਭਿਃ। ਤੇਜੋਭਿਰਾਪੂਰ੍ਯ ਜਗਤ੍ਸਮਗ੍ਰਂ ਭਾਸਸ੍ਤਵੋਗ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਤਪਨ੍ਤਿ ਵਿष੍ਣੋ।।11.30।।
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਮੁੰਹਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੱਟ ਰਹੇ ਹੋ। ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਭਿਆਨਕ ਚਮਕ ਇਸਨੂੰ ਸਾੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ।
ਆਖ੍ਯਾਹਿ ਮੇ ਕੋ ਭਵਾਨੁਗ੍ਰਰੂਪੋ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵਵਰ ਪ੍ਰਸੀਦ। ਵਿਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਵਨ੍ਤਮਾਦ੍ਯਂ ਨ ਹਿ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮਿ ਤਵ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਮ੍।।11.31।।
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਿਹਰ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਮੁੱਢਲੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ, ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਕਾਲੋऽਸ੍ਮਿ ਲੋਕਕ੍ਸ਼ਯਕृਤ੍ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧੋ ਲੋਕਾਨ੍ਸਮਾਹਰ੍ਤੁਮਿਹ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ। ऋਤੇऽਪਿ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇऽਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕੇषੁ ਯੋਧਾਃ।।11.32।।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਸਮਾਂ ਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ, ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਣਗੇ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠ ਯਸ਼ੋ ਲਭਸ੍ਵ ਜਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਮृਦ੍ਧਮ੍। ਮਯੈਵੈਤੇ ਨਿਹਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰਂ ਭਵ ਸਵ੍ਯਸਾਚਿਨ੍।।11.33।।
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਉੱਠ, ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕਰ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣ।
ਦ੍ਰੋਣਂ ਚ ਭੀष੍ਮਂ ਚ ਜਯਦ੍ਰਥਂ ਚ ਕਰ੍ਣਂ ਤਥਾऽਨ੍ਯਾਨਪਿ ਯੋਧਵੀਰਾਨ੍। ਮਯਾ ਹਤਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਹਿ ਮਾ ਵ੍ਯਥਿष੍ਠਾ ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਜੇਤਾਸਿ ਰਣੇ ਸਪਤ੍ਨਾਨ੍।।11.34।।
ਦ੍ਰੋਣ, ਭੀਸ਼ਮ, ਜਯਦਰਥ, ਕਰਣ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀਰ ਯੋਧੇ—ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ। ਡਰ ਨਾ ਕਰ। ਲੜ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈ।
ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਕੇਸ਼ਵਸ੍ਯ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵੇਪਮਾਨਃ ਕਿਰੀਟੀ। ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਯ ਏਵਾਹ ਕृष੍ਣਂ ਸਗਦ੍ਗਦਂ ਭੀਤਭੀਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ।।11.35।।
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਿਰਟੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਸ੍ਥਾਨੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਤਵ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਜਗਤ੍ ਪ੍ਰਹृष੍ਯਤ੍ਯਨੁਰਜ੍ਯਤੇ ਚ। ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਭੀਤਾਨਿ ਦਿਸ਼ੋ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਨਮਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘਾਃ।।11.36।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਖਸ਼ਸ ਡਰ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧ ਸਮੂਹ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਤੇ ਨ ਨਮੇਰਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ ਗਰੀਯਸੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਪ੍ਯਾਦਿਕਰ੍ਤ੍ਰੇ। ਅਨਨ੍ਤ ਦੇਵੇਸ਼ ਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ ਤ੍ਵਮਕ੍ਸ਼ਰਂ ਸਦਸਤ੍ਤਤ੍ਪਰਂ ਯਤ੍।।11.37।।
ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਣ ਵਾਲਾ, ਅਨੰਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਸਿਰ ਨਾਂਹਿ ਨਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਅਟੱਲ ਹੈਂ, ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਤ੍ਵਮਾਦਿਦੇਵਃ ਪੁਰੁषਃ ਪੁਰਾਣ ਸ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪਰਂ ਨਿਧਾਨਮ੍। ਵੇਤ੍ਤਾਸਿ ਵੇਦ੍ਯਂ ਚ ਪਰਂ ਚ ਧਾਮ ਤ੍ਵਯਾ ਤਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਨਨ੍ਤਰੂਪ।।11.38।।
ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਮਨੁੱਖ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਹੈਂ। ਹੇ ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਾਯੁਰ੍ਯਮੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਵਰੁਣਃ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚ। ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਕृਤ੍ਵਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਭੂਯੋऽਪਿ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ।।11.39।।
ਤੂੰ ਹੀ ਹਵਾ, ਧਰਮ ਰਾਜ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਸਭ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਿਤਾ ਹੈਂ। ਤੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਨਮਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਥ ਪृष੍ਠਤਸ੍ਤੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸਰ੍ਵਤ ਏਵ ਸਰ੍ਵ। ਅਨਨ੍ਤਵੀਰ੍ਯਾਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਪ੍ਨੋषਿ ਤਤੋऽਸਿ ਸਰ੍ਵਃ।।11.40।।
ਹਰ ਪਾਸੇ, ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ, ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ, ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੂੰ ਅਨੰਤ ਤਾਕਤਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੀ ਵੱਡਿਆਈ ਅਣਮੁੱਲ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈਂ।
ਸਖੇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਭਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਹੇ ਕृष੍ਣ ਹੇ ਯਾਦਵ ਹੇ ਸਖੇਤਿ। ਅਜਾਨਤਾ ਮਹਿਮਾਨਂ ਤਵੇਦਂ ਮਯਾ ਪ੍ਰਮਾਦਾਤ੍ਪ੍ਰਣਯੇਨ ਵਾਪਿ।।11.41।।
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹੇ ਯਾਦਵ, ਹੇ ਦੋਸਤ, ਤੈਨੂੰ ਦੋਸਤ ਸਮਝ ਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਬੇਧਿਆਨ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ਉਸ ਲਈ...
ਯਚ੍ਚਾਵਹਾਸਾਰ੍ਥਮਸਤ੍ਕृਤੋऽਸਿ ਵਿਹਾਰਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਭੋਜਨੇषੁ। ਏਕੋऽਥਵਾਪ੍ਯਚ੍ਯੁਤ ਤਤ੍ਸਮਕ੍ਸ਼ਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਯੇ ਤ੍ਵਾਮਹਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍।।11.42।।
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦਿਆਂ, ਖੇਡਦਿਆਂ, ਆਰਾਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੈਠਦਿਆਂ ਜਾਂ ਖਾਂਦਿਆਂ, ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤੈਨੂੰ ਅਣਾਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਅਚਲ, ਹੇ ਅਣਮਾਪ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ।
ਪਿਤਾਸਿ ਲੋਕਸ੍ਯ ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਪੂਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਰ੍ਗਰੀਯਾਨ੍। ਨ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੋऽਸ੍ਤ੍ਯਭ੍ਯਧਿਕਃ ਕੁਤੋऽਨ੍ਯੋ ਲੋਕਤ੍ਰਯੇऽਪ੍ਯਪ੍ਰਤਿਮਪ੍ਰਭਾਵ।।11.43।।
ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਣਯੋਗ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈਂ। ਤੈਥੋਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਤੈਥੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਅਤੁੱਲ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ?
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਕਾਯਂ ਪ੍ਰਸਾਦਯੇ ਤ੍ਵਾਮਹਮੀਸ਼ਮੀਡ੍ਯਮ੍। ਪਿਤੇਵ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਖੇਵ ਸਖ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾਰ੍ਹਸਿ ਦੇਵ ਸੋਢੁਮ੍।।11.44।।
ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਤੇਰਾ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਮਿਹਰ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ। ਜਿਵੇਂ ਪਿਉ ਪੁੱਤ ਨੂੰ, ਦੋਸਤ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਜਾਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ।
ਅਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਂ ਹृषਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਯੇਨ ਚ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤਂ ਮਨੋ ਮੇ। ਤਦੇਵ ਮੇ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਦੇਵ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਸੀਦ ਦੇਵੇਸ਼ ਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ।।11.45।।
ਜੋ ਰੂਪ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਤਾਂ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵ, ਮਿਹਰ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਉਹੀ ਰੂਪ ਵਿਖਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਸਰੇ।
ਕਿਰੀਟਿਨਂ ਗਦਿਨਂ ਚਕ੍ਰਹਸ੍ਤ ਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਹਂ ਤਥੈਵ। ਤੇਨੈਵ ਰੂਪੇਣ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੇਨ ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੋ ਭਵ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤੇ।।11.46।।
ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਮੋੜ, ਗਦਾ ਤੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ, ਉਹੀ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾਵੇਂ। ਹੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਜਗਤ ਰੂਪ, ਮੈਨੂੰ ਉਹੀ ਰੂਪ ਵਿਖਾ।