ਇਹੈਕਸ੍ਥਂ ਜਗਤ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਪਸ਼੍ਯਾਦ੍ਯ ਸਚਰਾਚਰਮ੍। ਮਮ ਦੇਹੇ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਸਿ।।11.7।।
ਹੇ ਗੁਡਾਕੇਸ਼, ਇੱਥੇ ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਤੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਭ ਵੇਖ ਲੈ।
ਨ ਤੁ ਮਾਂ ਸ਼ਕ੍ਯਸੇ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਨੇਨੈਵ ਸ੍ਵਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ। ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਦਾਮਿ ਤੇ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਯੋਗਮੈਸ਼੍ਵਰਮ੍।।11.8।।
ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਮ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਲੌਕਿਕ ਨੈਣ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਜੋਗ-ਮਾਇਆ ਵੇਖ।
ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਹਰਿਃ। ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਪਾਰ੍ਥਾਯ ਪਰਮਂ ਰੂਪਮੈਸ਼੍ਵਰਮ੍।।11.9।।
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇੰਝ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਂ ਜੋਗੇਸ਼ਵਰ ਹਰੀ ਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ।"
ਅਨੇਕਵਕ੍ਤ੍ਰਨਯਨਮਨੇਕਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਅਨੇਕਦਿਵ੍ਯਾਭਰਣਂ ਦਿਵ੍ਯਾਨੇਕੋਦ੍ਯਤਾਯੁਧਮ੍।।11.10।।
ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਮੁੰਹ, ਅੱਖਾਂ, ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਨੇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਹਥਿਆਰ ਸਨ।
ਦਿਵ੍ਯਮਾਲ੍ਯਾਮ੍ਬਰਧਰਂ ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਾਨੁਲੇਪਨਮ੍। ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਯਂ ਦੇਵਮਨਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਮ੍।।11.11।।
ਉਹ ਅਲੌਕਿਕ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਅਲੌਕਿਕ ਸੁਗੰਧ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੁੰਹ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ।
ਦਿਵਿ ਸੂਰ੍ਯਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਭਵੇਦ੍ਯੁਗਪਦੁਤ੍ਥਿਤਾ। ਯਦਿ ਭਾਃ ਸਦृਸ਼ੀ ਸਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਾਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ।।11.12।।
ਜੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੈਕਸ੍ਥਂ ਜਗਤ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਪ੍ਰਵਿਭਕ੍ਤਮਨੇਕਧਾ। ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇ ਪਾਣ੍ਡਵਸ੍ਤਦਾ।।11.13।।
ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੂਰਾ ਜਗਤ, ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਕੱਠਾ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤਃ ਸ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟੋ ਹृष੍ਟਰੋਮਾ ਧਨਞ੍ਜਯਃ। ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦੇਵਂ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰਭਾषਤ।।11.14।।
ਫਿਰ, ਧਨੰਜਯ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੇਵਾਂਸ੍ਤਵ ਦੇਵ ਦੇਹੇ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਥਾ ਭੂਤਵਿਸ਼ੇषਸਙ੍ਘਾਨ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮੀਸ਼ਂ ਕਮਲਾਸਨਸ੍ਥ ਮृषੀਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਨੁਰਗਾਂਸ਼੍ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍।।11.15।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦੇਵ-ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਸੱਪ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।"
ਅਨੇਕਬਾਹੂਦਰਵਕ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਵਤੋऽਨਨ੍ਤਰੂਪਮ੍। ਨਾਨ੍ਤਂ ਨ ਮਧ੍ਯਂ ਨ ਪੁਨਸ੍ਤਵਾਦਿਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ।।11.16।।
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਨੇਕਾਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਪੇਟਾਂ, ਮੁੰਹਾਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਬੇਅੰਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਭੂ, ਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਅੰਤ, ਨਾਂ ਮੱਧ, ਨਾਂ ਮੁੱਢ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
ਕਿਰੀਟਿਨਂ ਗਦਿਨਂ ਚਕ੍ਰਿਣਂ ਚ ਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਂ ਸਰ੍ਵਤੋਦੀਪ੍ਤਿਮਨ੍ਤਮ੍। ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦੁਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਸਮਨ੍ਤਾ ਦ੍ਦੀਪ੍ਤਾਨਲਾਰ੍ਕਦ੍ਯੁਤਿਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍।।11.17।।
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੋੜ, ਗਦਾ ਤੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹੈਂ, ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਅਣਮਾਪ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਮਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪਰਮਂ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪਰਂ ਨਿਧਾਨਮ੍। ਤ੍ਵਮਵ੍ਯਯਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਧਰ੍ਮਗੋਪ੍ਤਾ ਸਨਾਤਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਰੁषੋ ਮਤੋ ਮੇ।।11.18।।
ਤੂੰ ਅਟੱਲ ਹੈਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਆਖਰੀ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਅਟੱਲ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਖਾ ਤੇ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਹੈਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਮਨਨ੍ਤਵੀਰ੍ਯ ਮਨਨ੍ਤਬਾਹੁਂ ਸ਼ਸ਼ਿਸੂਰ੍ਯਨੇਤ੍ਰਮ੍। ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦੀਪ੍ਤਹੁਤਾਸ਼ਵਕ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਤਪਨ੍ਤਮ੍।।11.19।।
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸਾੜ ਰਹੇ ਹੋ।
ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵ੍ਯੋਰਿਦਮਨ੍ਤਰਂ ਹਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯੈਕੇਨ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਦ੍ਭੁਤਂ ਰੂਪਮੁਗ੍ਰਂ ਤਵੇਦਂ ਲੋਕਤ੍ਰਯਂ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍।।11.20।।
ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਹੋ। ਤੇਰਾ ਅਜੀਬ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ ਹਨ।
ਅਮੀ ਹਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਰਸਙ੍ਘਾਃ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ਭੀਤਾਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯੋ ਗृਣਨ੍ਤਿ। ਸ੍ਵਸ੍ਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਰ੍षਿਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘਾਃ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਤੁਤਿਭਿਃ ਪੁष੍ਕਲਾਭਿਃ।।11.21।।
ਦੇਵਤੇਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਡਰ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। 'ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੁਹਾਡੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਯੇ ਚ ਸਾਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇऽਸ਼੍ਿਵਨੌ ਮਰੁਤਸ਼੍ਚੋष੍ਮਪਾਸ਼੍ਚ। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਾਸੁਰਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘਾ ਵੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ।।11.22।।
ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿੱਤ, ਵਸੁ, ਸਾਧ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਮਰੁਤ, ਪਿਤਰ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਅਸੁਰ ਤੇ ਸਿੱਧ—all ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੱਕ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹਨ।
ਰੂਪਂ ਮਹਤ੍ਤੇ ਬਹੁਵਕ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਬਹੁਬਾਹੂਰੁਪਾਦਮ੍। ਬਹੂਦਰਂ ਬਹੁਦਂष੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤਾਸ੍ਤਥਾऽਹਮ੍।।11.23।।
ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮੁੰਹ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ, ਥੱਥ, ਪੈਰ, ਬਹੁਤ ਪੇਟ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਡਰ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਨਭਃਸ੍ਪृਸ਼ਂ ਦੀਪ੍ਤਮਨੇਕਵਰ੍ਣਂ ਵ੍ਯਾਤ੍ਤਾਨਨਂ ਦੀਪ੍ਤਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰਮ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਿ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਧृਤਿਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਾਮਿ ਸ਼ਮਂ ਚ ਵਿष੍ਣੋ।।11.24।।
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਤੈਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ, ਚਮਕਦਾ, ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੁੰਹ ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕੰਬ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਧੀਰਜ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ।
ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਾਨਿ ਚ ਤੇ ਮੁਖਾਨਿ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਕਾਲਾਨਲਸਨ੍ਨਿਭਾਨਿ। ਦਿਸ਼ੋ ਨ ਜਾਨੇ ਨ ਲਭੇ ਚ ਸ਼ਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸੀਦ ਦੇਵੇਸ਼ ਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ।।11.25।।
ਤੇਰੇ ਮੁੰਹ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਾਲ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਆਰਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਮੇਹਰ ਕਰ।
ਅਮੀ ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਹੈਵਾਵਨਿਪਾਲਸਙ੍ਘੈਃ। ਭੀष੍ਮੋ ਦ੍ਰੋਣਃ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾऽਸੌ ਸਹਾਸ੍ਮਦੀਯੈਰਪਿ ਯੋਧਮੁਖ੍ਯੈਃ।।11.26।।
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕਰਣ ਤੇ ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ—all ਤੇਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁੰਹ ਵੱਲ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇ ਤ੍ਵਰਮਾਣਾ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਾਨਿ ਭਯਾਨਕਾਨਿ। ਕੇਚਿਦ੍ਵਿਲਗ੍ਨਾ ਦਸ਼ਨਾਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਂਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰੁਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੈਃ।।11.27।।
ਉਹ ਤੇਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁੰਹ ਵੱਲ ਤੁਰੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਚੂਰ ਚੂਰ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਨਦੀਨਾਂ ਬਹਵੋऽਮ੍ਬੁਵੇਗਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਮੇਵਾਭਿਮੁਖਾਃ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ। ਤਥਾ ਤਵਾਮੀ ਨਰਲੋਕਵੀਰਾ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਭਿਵਿਜ੍ਵਲਨ੍ਤਿ।।11.28।।
ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੀਰ ਤੇਰੇ ਜਲਦੇ ਮੁੰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਂ ਜ੍ਵਲਨਂ ਪਤਙ੍ਗਾ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਨਾਸ਼ਾਯ ਸਮृਦ੍ਧਵੇਗਾਃ। ਤਥੈਵ ਨਾਸ਼ਾਯ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਲੋਕਾ ਸ੍ਤਵਾਪਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਮृਦ੍ਧਵੇਗਾਃ।।11.29।।
ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਲਈ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਮੁੰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਲੇਲਿਹ੍ਯਸੇ ਗ੍ਰਸਮਾਨਃ ਸਮਨ੍ਤਾ ਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਸਮਗ੍ਰਾਨ੍ਵਦਨੈਰ੍ਜ੍ਵਲਦ੍ਭਿਃ। ਤੇਜੋਭਿਰਾਪੂਰ੍ਯ ਜਗਤ੍ਸਮਗ੍ਰਂ ਭਾਸਸ੍ਤਵੋਗ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਤਪਨ੍ਤਿ ਵਿष੍ਣੋ।।11.30।।
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਮੁੰਹਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੱਟ ਰਹੇ ਹੋ। ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਭਿਆਨਕ ਚਮਕ ਇਸਨੂੰ ਸਾੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ।
ਆਖ੍ਯਾਹਿ ਮੇ ਕੋ ਭਵਾਨੁਗ੍ਰਰੂਪੋ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵਵਰ ਪ੍ਰਸੀਦ। ਵਿਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਵਨ੍ਤਮਾਦ੍ਯਂ ਨ ਹਿ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮਿ ਤਵ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਮ੍।।11.31।।
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਿਹਰ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਮੁੱਢਲੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ, ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਕਾਲੋऽਸ੍ਮਿ ਲੋਕਕ੍ਸ਼ਯਕृਤ੍ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧੋ ਲੋਕਾਨ੍ਸਮਾਹਰ੍ਤੁਮਿਹ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ। ऋਤੇऽਪਿ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇऽਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕੇषੁ ਯੋਧਾਃ।।11.32।।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਸਮਾਂ ਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ, ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਣਗੇ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠ ਯਸ਼ੋ ਲਭਸ੍ਵ ਜਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਮृਦ੍ਧਮ੍। ਮਯੈਵੈਤੇ ਨਿਹਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰਂ ਭਵ ਸਵ੍ਯਸਾਚਿਨ੍।।11.33।।
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਉੱਠ, ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕਰ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣ।
ਦ੍ਰੋਣਂ ਚ ਭੀष੍ਮਂ ਚ ਜਯਦ੍ਰਥਂ ਚ ਕਰ੍ਣਂ ਤਥਾऽਨ੍ਯਾਨਪਿ ਯੋਧਵੀਰਾਨ੍। ਮਯਾ ਹਤਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਹਿ ਮਾ ਵ੍ਯਥਿष੍ਠਾ ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਜੇਤਾਸਿ ਰਣੇ ਸਪਤ੍ਨਾਨ੍।।11.34।।
ਦ੍ਰੋਣ, ਭੀਸ਼ਮ, ਜਯਦਰਥ, ਕਰਣ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀਰ ਯੋਧੇ—ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ। ਡਰ ਨਾ ਕਰ। ਲੜ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈ।
ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਕੇਸ਼ਵਸ੍ਯ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵੇਪਮਾਨਃ ਕਿਰੀਟੀ। ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਯ ਏਵਾਹ ਕृष੍ਣਂ ਸਗਦ੍ਗਦਂ ਭੀਤਭੀਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ।।11.35।।
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਿਰਟੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਸ੍ਥਾਨੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਤਵ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਜਗਤ੍ ਪ੍ਰਹृष੍ਯਤ੍ਯਨੁਰਜ੍ਯਤੇ ਚ। ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਭੀਤਾਨਿ ਦਿਸ਼ੋ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਨਮਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘਾਃ।।11.36।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਖਸ਼ਸ ਡਰ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧ ਸਮੂਹ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।