ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਬੀਜਂ ਤਦਹਮਰ੍ਜੁਨ। ਨ ਤਦਸ੍ਤਿ ਵਿਨਾ ਯਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਯਾ ਭੂਤਂ ਚਰਾਚਰਮ੍।।10.39।।
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਵੀ ਬੀਜ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਚਲਦੀਆਂ ਜਾਂ ਅਡੋਲ ਚੀਜ਼ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ।
ਨਾਨ੍ਤੋऽਸ੍ਤਿ ਮਮ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਵਿਭੂਤੀਨਾਂ ਪਰਂਤਪ। ਏष ਤੂਦ੍ਦੇਸ਼ਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵਿਭੂਤੇਰ੍ਵਿਸ੍ਤਰੋ ਮਯਾ।।10.40।।
ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਿਮਾਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਹੀ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ।
ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਿਭੂਤਿਮਤ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦੂਰ੍ਜਿਤਮੇਵ ਵਾ। ਤਤ੍ਤਦੇਵਾਵਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਮਮ ਤੇਜੋਂऽਸ਼ਸਂਭਵਮ੍।।10.41।।
ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਡਿਆਈ, ਸੋਭਾ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਜੋਤ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਅਥਵਾ ਬਹੁਨੈਤੇਨ ਕਿਂ ਜ੍ਞਾਤੇਨ ਤਵਾਰ੍ਜੁਨ। ਵਿष੍ਟਭ੍ਯਾਹਮਿਦਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮੇਕਾਂਸ਼ੇਨ ਸ੍ਥਿਤੋ ਜਗਤ੍।।10.42।।
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਮਦਨੁਗ੍ਰਹਾਯ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਮਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍। ਯਤ੍ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਵਚਸ੍ਤੇਨ ਮੋਹੋऽਯਂ ਵਿਗਤੋ ਮਮ।।11.1।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੂੰ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਗੁਪਤ ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਭੁਲਾਵਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।"
ਭਵਾਪ੍ਯਯੌ ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਵਿਸ੍ਤਰਸ਼ੋ ਮਯਾ। ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਪਿ ਚਾਵ੍ਯਯਮ੍।।11.2।।
ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਅਟੱਲ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।
ਏਵਮੇਤਦ੍ਯਥਾਤ੍ਥ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ। ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤੇ ਰੂਪਮੈਸ਼੍ਵਰਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ।।11.3।।
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੁਰਖ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਉਹ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਮਨ੍ਯਸੇ ਯਦਿ ਤਚ੍ਛਕ੍ਯਂ ਮਯਾ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਤਿ ਪ੍ਰਭੋ। ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰ ਤਤੋ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾऽਤ੍ਮਾਨਮਵ੍ਯਯਮ੍।।11.4।।
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹ ਰੂਪ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਜੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਹ ਅਟੱਲ ਸਰੂਪ ਵਿਖਾ।
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਪਾਰ੍ਥ ਰੂਪਾਣਿ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਾਕृਤੀਨਿ ਚ।।11.5।।
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੇਰੇ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ।"
ਪਸ਼੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਨ੍ਵਸੂਨ੍ਰੁਦ੍ਰਾਨਸ਼੍ਿਵਨੌ ਮਰੁਤਸ੍ਤਥਾ। ਬਹੂਨ੍ਯਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਾਣਿ ਪਸ਼੍ਯਾऽਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਣਿ ਭਾਰਤ।।11.6।।
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਆਦਿਤਿਆਂ, ਵਸੂਆਂ, ਰੁਦਰਾਂ, ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ, ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਅਜੋਕੇ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖ, ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ।
ਇਹੈਕਸ੍ਥਂ ਜਗਤ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਪਸ਼੍ਯਾਦ੍ਯ ਸਚਰਾਚਰਮ੍। ਮਮ ਦੇਹੇ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਸਿ।।11.7।।
ਹੇ ਗੁਡਾਕੇਸ਼, ਇੱਥੇ ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਤੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਭ ਵੇਖ ਲੈ।
ਨ ਤੁ ਮਾਂ ਸ਼ਕ੍ਯਸੇ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਨੇਨੈਵ ਸ੍ਵਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ। ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਦਾਮਿ ਤੇ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਯੋਗਮੈਸ਼੍ਵਰਮ੍।।11.8।।
ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਮ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਲੌਕਿਕ ਨੈਣ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਜੋਗ-ਮਾਇਆ ਵੇਖ।
ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਹਰਿਃ। ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਪਾਰ੍ਥਾਯ ਪਰਮਂ ਰੂਪਮੈਸ਼੍ਵਰਮ੍।।11.9।।
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇੰਝ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਂ ਜੋਗੇਸ਼ਵਰ ਹਰੀ ਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ।"
ਅਨੇਕਵਕ੍ਤ੍ਰਨਯਨਮਨੇਕਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਅਨੇਕਦਿਵ੍ਯਾਭਰਣਂ ਦਿਵ੍ਯਾਨੇਕੋਦ੍ਯਤਾਯੁਧਮ੍।।11.10।।
ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਮੁੰਹ, ਅੱਖਾਂ, ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਨੇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਹਥਿਆਰ ਸਨ।
ਦਿਵ੍ਯਮਾਲ੍ਯਾਮ੍ਬਰਧਰਂ ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਾਨੁਲੇਪਨਮ੍। ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਯਂ ਦੇਵਮਨਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਮ੍।।11.11।।
ਉਹ ਅਲੌਕਿਕ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਅਲੌਕਿਕ ਸੁਗੰਧ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੁੰਹ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ।
ਦਿਵਿ ਸੂਰ੍ਯਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਭਵੇਦ੍ਯੁਗਪਦੁਤ੍ਥਿਤਾ। ਯਦਿ ਭਾਃ ਸਦृਸ਼ੀ ਸਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਾਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ।।11.12।।
ਜੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੈਕਸ੍ਥਂ ਜਗਤ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਪ੍ਰਵਿਭਕ੍ਤਮਨੇਕਧਾ। ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇ ਪਾਣ੍ਡਵਸ੍ਤਦਾ।।11.13।।
ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੂਰਾ ਜਗਤ, ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਕੱਠਾ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤਃ ਸ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟੋ ਹृष੍ਟਰੋਮਾ ਧਨਞ੍ਜਯਃ। ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦੇਵਂ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰਭਾषਤ।।11.14।।
ਫਿਰ, ਧਨੰਜਯ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੇਵਾਂਸ੍ਤਵ ਦੇਵ ਦੇਹੇ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਥਾ ਭੂਤਵਿਸ਼ੇषਸਙ੍ਘਾਨ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮੀਸ਼ਂ ਕਮਲਾਸਨਸ੍ਥ ਮृषੀਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਨੁਰਗਾਂਸ਼੍ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍।।11.15।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦੇਵ-ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਸੱਪ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।"
ਅਨੇਕਬਾਹੂਦਰਵਕ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਵਤੋऽਨਨ੍ਤਰੂਪਮ੍। ਨਾਨ੍ਤਂ ਨ ਮਧ੍ਯਂ ਨ ਪੁਨਸ੍ਤਵਾਦਿਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ।।11.16।।
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਨੇਕਾਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਪੇਟਾਂ, ਮੁੰਹਾਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਬੇਅੰਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਭੂ, ਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਅੰਤ, ਨਾਂ ਮੱਧ, ਨਾਂ ਮੁੱਢ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
ਕਿਰੀਟਿਨਂ ਗਦਿਨਂ ਚਕ੍ਰਿਣਂ ਚ ਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਂ ਸਰ੍ਵਤੋਦੀਪ੍ਤਿਮਨ੍ਤਮ੍। ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦੁਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਸਮਨ੍ਤਾ ਦ੍ਦੀਪ੍ਤਾਨਲਾਰ੍ਕਦ੍ਯੁਤਿਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍।।11.17।।
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੋੜ, ਗਦਾ ਤੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹੈਂ, ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਅਣਮਾਪ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਮਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪਰਮਂ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪਰਂ ਨਿਧਾਨਮ੍। ਤ੍ਵਮਵ੍ਯਯਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਧਰ੍ਮਗੋਪ੍ਤਾ ਸਨਾਤਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਰੁषੋ ਮਤੋ ਮੇ।।11.18।।
ਤੂੰ ਅਟੱਲ ਹੈਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਆਖਰੀ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਅਟੱਲ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਖਾ ਤੇ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਹੈਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਮਨਨ੍ਤਵੀਰ੍ਯ ਮਨਨ੍ਤਬਾਹੁਂ ਸ਼ਸ਼ਿਸੂਰ੍ਯਨੇਤ੍ਰਮ੍। ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦੀਪ੍ਤਹੁਤਾਸ਼ਵਕ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਤਪਨ੍ਤਮ੍।।11.19।।
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸਾੜ ਰਹੇ ਹੋ।
ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵ੍ਯੋਰਿਦਮਨ੍ਤਰਂ ਹਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯੈਕੇਨ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਦ੍ਭੁਤਂ ਰੂਪਮੁਗ੍ਰਂ ਤਵੇਦਂ ਲੋਕਤ੍ਰਯਂ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍।।11.20।।
ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਹੋ। ਤੇਰਾ ਅਜੀਬ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ ਹਨ।
ਅਮੀ ਹਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਰਸਙ੍ਘਾਃ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ਭੀਤਾਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯੋ ਗृਣਨ੍ਤਿ। ਸ੍ਵਸ੍ਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਰ੍षਿਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘਾਃ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਤੁਤਿਭਿਃ ਪੁष੍ਕਲਾਭਿਃ।।11.21।।
ਦੇਵਤੇਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਡਰ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। 'ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੁਹਾਡੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਯੇ ਚ ਸਾਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇऽਸ਼੍ਿਵਨੌ ਮਰੁਤਸ਼੍ਚੋष੍ਮਪਾਸ਼੍ਚ। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਾਸੁਰਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘਾ ਵੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ।।11.22।।
ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿੱਤ, ਵਸੁ, ਸਾਧ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਮਰੁਤ, ਪਿਤਰ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਅਸੁਰ ਤੇ ਸਿੱਧ—all ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੱਕ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹਨ।
ਰੂਪਂ ਮਹਤ੍ਤੇ ਬਹੁਵਕ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਬਹੁਬਾਹੂਰੁਪਾਦਮ੍। ਬਹੂਦਰਂ ਬਹੁਦਂष੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤਾਸ੍ਤਥਾऽਹਮ੍।।11.23।।
ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮੁੰਹ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ, ਥੱਥ, ਪੈਰ, ਬਹੁਤ ਪੇਟ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਡਰ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਨਭਃਸ੍ਪृਸ਼ਂ ਦੀਪ੍ਤਮਨੇਕਵਰ੍ਣਂ ਵ੍ਯਾਤ੍ਤਾਨਨਂ ਦੀਪ੍ਤਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰਮ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਿ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਧृਤਿਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਾਮਿ ਸ਼ਮਂ ਚ ਵਿष੍ਣੋ।।11.24।।
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਤੈਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ, ਚਮਕਦਾ, ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੁੰਹ ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕੰਬ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਧੀਰਜ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ।
ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਾਨਿ ਚ ਤੇ ਮੁਖਾਨਿ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਕਾਲਾਨਲਸਨ੍ਨਿਭਾਨਿ। ਦਿਸ਼ੋ ਨ ਜਾਨੇ ਨ ਲਭੇ ਚ ਸ਼ਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸੀਦ ਦੇਵੇਸ਼ ਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ।।11.25।।
ਤੇਰੇ ਮੁੰਹ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਾਲ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਆਰਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਮੇਹਰ ਕਰ।
ਅਮੀ ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਹੈਵਾਵਨਿਪਾਲਸਙ੍ਘੈਃ। ਭੀष੍ਮੋ ਦ੍ਰੋਣਃ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾऽਸੌ ਸਹਾਸ੍ਮਦੀਯੈਰਪਿ ਯੋਧਮੁਖ੍ਯੈਃ।।11.26।।
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕਰਣ ਤੇ ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ—all ਤੇਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁੰਹ ਵੱਲ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।