ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਹਨ੍ਤ ਤੇ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਦਿਵ੍ਯਾ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਭੂਤਯਃ। ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਤਃ ਕੁਰੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੋ ਵਿਸ੍ਤਰਸ੍ਯ ਮੇ।।10.19।।
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਗਾ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ।
ਅਹਮਾਤ੍ਮਾ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਸ਼ਯਸ੍ਥਿਤਃ। ਅਹਮਾਦਿਸ਼੍ਚ ਮਧ੍ਯਂ ਚ ਭੂਤਾਨਾਮਨ੍ਤ ਏਵ ਚ।।10.20।।
ਹੇ ਗੁਡਾਕੇਸ਼, ਮੈਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ ਹਾਂ; ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਅੰਤ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਮਹਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਰਵਿਰਂਸ਼ੁਮਾਨ੍। ਮਰੀਚਿਰ੍ਮਰੁਤਾਮਸ੍ਮਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਮਹਂ ਸ਼ਸ਼ੀ।।10.21।।
ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹਾਂ; ਚਾਨਣਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਸੂਰਜ ਹਾਂ; ਮਰੁਤਾਂ ਵਿਚ ਮਰੀਚੀ ਹਾਂ; ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹਾਂ।
ਵੇਦਾਨਾਂ ਸਾਮਵੇਦੋऽਸ੍ਮਿ ਦੇਵਾਨਾਮਸ੍ਮਿ ਵਾਸਵਃ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਮਨਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਭੂਤਾਨਾਮਸ੍ਮਿ ਚੇਤਨਾ।।10.22।।
ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸਾਮ ਵੇਦ ਹਾਂ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਹਾਂ; ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਮਨ ਹਾਂ; ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ।
ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਵਿਤ੍ਤੇਸ਼ੋ ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਵਸੂਨਾਂ ਪਾਵਕਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਮੇਰੁਃ ਸ਼ਿਖਰਿਣਾਮਹਮ੍।।10.23।।
ਰੁਦਰਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸ਼ੰਕਰ ਹਾਂ; ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਾਂ; ਵਸੂਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਅੱਗ ਹਾਂ; ਚੋਟੀ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਮੇਰੂ ਹਾਂ।
ਪੁਰੋਧਸਾਂ ਚ ਮੁਖ੍ਯਂ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪਾਰ੍ਥ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਮ੍। ਸੇਨਾਨੀਨਾਮਹਂ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਸਰਸਾਮਸ੍ਮਿ ਸਾਗਰਃ।।10.24।।
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜਾਣੋ; ਫੌਜ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸਕੰਦ ਹਾਂ; ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਹਾਂ।
ਮਹਰ੍षੀਣਾਂ ਭृਗੁਰਹਂ ਗਿਰਾਮਸ੍ਮ੍ਯੇਕਮਕ੍ਸ਼ਰਮ੍। ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਜਪਯਜ੍ਞੋऽਸ੍ਮਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਾਂ ਹਿਮਾਲਯਃ।।10.25।।
ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਹਾਂ, ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ 'ਓਂ' ਇਕ ਅੱਖਰ ਹਾਂ। ਯਗਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਪ ਯਗ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹਿਮਾਲੇ ਹਾਂ।
ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਃ ਸਰ੍ਵਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਦੇਵਰ੍षੀਣਾਂ ਚ ਨਾਰਦਃ। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਂ ਚਿਤ੍ਰਰਥਃ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਕਪਿਲੋ ਮੁਨਿਃ।।10.26।।
ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੀਪਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹਾਂ, ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਹਾਂ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਚਿਤਰਥ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ ਹਾਂ।
ਉਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਸਮਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਮਮृਤੋਦ੍ਭਵਮ੍। ਐਰਾਵਤਂ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਨਰਾਣਾਂ ਚ ਨਰਾਧਿਪਮ੍।।10.27।।
ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣ; ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਐਰਾਵਤ ਹਾਂ; ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ।
ਆਯੁਧਾਨਾਮਹਂ ਵਜ੍ਰਂ ਧੇਨੂਨਾਮਸ੍ਮਿ ਕਾਮਧੁਕ੍। ਪ੍ਰਜਨਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਃ ਸਰ੍ਪਾਣਾਮਸ੍ਮਿ ਵਾਸੁਕਿਃ।।10.28।।
ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਜਰ ਹਾਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਾਮਧੇਨੂ ਹਾਂ। ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੰਦਰਪ (ਕਾਮਦੇਵ) ਹਾਂ, ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਾਸੁਕੀ ਹਾਂ।
ਅਨਨ੍ਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਨਾਗਾਨਾਂ ਵਰੁਣੋ ਯਾਦਸਾਮਹਮ੍। ਪਿਤृ़ਣਾਮਰ੍ਯਮਾ ਚਾਸ੍ਮਿ ਯਮਃ ਸਂਯਮਤਾਮਹਮ੍।।10.29।।
ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅਨੰਤ ਹਾਂ, ਜਲਚਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਰੁਣ ਹਾਂ। ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅਰਯਮਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਯਮਰਾਜ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਕਾਲਃ ਕਲਯਤਾਮਹਮ੍। ਮृਗਾਣਾਂ ਚ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਹਂ ਵੈਨਤੇਯਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍।।10.30।।
ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਹਾਂ, ਸਮਾਂ ਮਾਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪ ਸਮਾਂ ਹਾਂ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਿੰਘ ਹਾਂ, ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ) ਹਾਂ।
ਪਵਨਃ ਪਵਤਾਮਸ੍ਮਿ ਰਾਮਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਮਹਮ੍। ਝषਾਣਾਂ ਮਕਰਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਸ੍ਰੋਤਸਾਮਸ੍ਮਿ ਜਾਹ੍ਨਵੀ।।10.31।।
ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹਵਾ ਹਾਂ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰਾਮ ਹਾਂ। ਮੱਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਕਰ ਹਾਂ, ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਹਾਂ।
ਸਰ੍ਗਾਣਾਮਾਦਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਧ੍ਯਂ ਚੈਵਾਹਮਰ੍ਜੁਨ। ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਵਾਦਃ ਪ੍ਰਵਦਤਾਮਹਮ੍।।10.32।।
ਸਿਰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੈਂ ਆਰੰਭ, ਮੱਧ ਤੇ ਅੰਤ ਹਾਂ। ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਹਾਂ, ਤੇ ਤਰਕ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਾਦ ਹਾਂ।
ਅਕ੍ਸ਼ਰਾਣਾਮਕਾਰੋऽਸ੍ਮਿ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਃ ਸਾਮਾਸਿਕਸ੍ਯ ਚ। ਅਹਮੇਵਾਕ੍ਸ਼ਯਃ ਕਾਲੋ ਧਾਤਾऽਹਂ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਃ।।10.33।।
ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ 'ਅ' ਹਾਂ, ਸਮਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੁਵੰਦ ਸਮਾਸ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਅਖੁੱਟ ਸਮਾਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਆਪਕ ਰਚਨਹਾਰ ਹਾਂ।
ਮृਤ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਹਰਸ਼੍ਚਾਹਮੁਦ੍ਭਵਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਤਾਮ੍। ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਵਾਕ੍ਚ ਨਾਰੀਣਾਂ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਮੇਧਾ ਧृਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ।।10.34।।
ਮੈਂ ਮੌਤ ਹਾਂ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੀਰਤੀ, ਲੱਖਮੀ, ਬੋਲੀ, ਯਾਦ, ਬੁੱਧੀ, ਡਿੱਠ, ਤੇ ਮਾਫੀ ਹਾਂ।
ਬृਹਤ੍ਸਾਮ ਤਥਾ ਸਾਮ੍ਨਾਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛਨ੍ਦਸਾਮਹਮ੍। ਮਾਸਾਨਾਂ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੋऽਹਮृਤੂਨਾਂ ਕੁਸੁਮਾਕਰਃ।।10.35।।
ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬ੍ਰਿਹਤਸਾਮ ਹਾਂ, ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਗਾਇਆਤਰੀ ਹਾਂ। ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਹਾਂ, ਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਹਾਂ।
ਦ੍ਯੂਤਂ ਛਲਯਤਾਮਸ੍ਮਿ ਤੇਜਸ੍ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਮਹਮ੍। ਜਯੋऽਸ੍ਮਿ ਵ੍ਯਵਸਾਯੋऽਸ੍ਮਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਤਾਮਹਮ੍।।10.36।।
ਠੱਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੂਆ ਹਾਂ, ਚਮਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੇਜ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਜਿੱਤ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗਿਆਈ ਮੈਂ ਹਾਂ।
ਵृष੍ਣੀਨਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵੋऽਸ੍ਮਿ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਧਨਂਜਯਃ। ਮੁਨੀਨਾਮਪ੍ਯਹਂ ਵ੍ਯਾਸਃ ਕਵੀਨਾਮੁਸ਼ਨਾ ਕਵਿਃ।।10.37।।
ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਾਂ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਧਨੰਜੈ (ਅਰਜੁਨ) ਹਾਂ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਹਾਂ, ਤੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਸ਼ਨਾ ਕਵੀ ਹਾਂ।
ਦਣ੍ਡੋ ਦਮਯਤਾਮਸ੍ਮਿ ਨੀਤਿਰਸ੍ਮਿ ਜਿਗੀषਤਾਮ੍। ਮੌਨਂ ਚੈਵਾਸ੍ਮਿ ਗੁਹ੍ਯਾਨਾਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਵਤਾਮਹਮ੍।।10.38।।
ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੰਡ ਹਾਂ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨੀਤੀ ਹਾਂ। ਰਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਹਾਂ, ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਹਾਂ।
ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਬੀਜਂ ਤਦਹਮਰ੍ਜੁਨ। ਨ ਤਦਸ੍ਤਿ ਵਿਨਾ ਯਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਯਾ ਭੂਤਂ ਚਰਾਚਰਮ੍।।10.39।।
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਵੀ ਬੀਜ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਚਲਦੀਆਂ ਜਾਂ ਅਡੋਲ ਚੀਜ਼ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ।
ਨਾਨ੍ਤੋऽਸ੍ਤਿ ਮਮ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਵਿਭੂਤੀਨਾਂ ਪਰਂਤਪ। ਏष ਤੂਦ੍ਦੇਸ਼ਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵਿਭੂਤੇਰ੍ਵਿਸ੍ਤਰੋ ਮਯਾ।।10.40।।
ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਿਮਾਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਹੀ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ।
ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਿਭੂਤਿਮਤ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦੂਰ੍ਜਿਤਮੇਵ ਵਾ। ਤਤ੍ਤਦੇਵਾਵਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਮਮ ਤੇਜੋਂऽਸ਼ਸਂਭਵਮ੍।।10.41।।
ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਡਿਆਈ, ਸੋਭਾ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਜੋਤ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਅਥਵਾ ਬਹੁਨੈਤੇਨ ਕਿਂ ਜ੍ਞਾਤੇਨ ਤਵਾਰ੍ਜੁਨ। ਵਿष੍ਟਭ੍ਯਾਹਮਿਦਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮੇਕਾਂਸ਼ੇਨ ਸ੍ਥਿਤੋ ਜਗਤ੍।।10.42।।
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਮਦਨੁਗ੍ਰਹਾਯ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਮਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍। ਯਤ੍ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਵਚਸ੍ਤੇਨ ਮੋਹੋऽਯਂ ਵਿਗਤੋ ਮਮ।।11.1।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੂੰ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਗੁਪਤ ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਭੁਲਾਵਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।"
ਭਵਾਪ੍ਯਯੌ ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਵਿਸ੍ਤਰਸ਼ੋ ਮਯਾ। ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਪਿ ਚਾਵ੍ਯਯਮ੍।।11.2।।
ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਅਟੱਲ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।
ਏਵਮੇਤਦ੍ਯਥਾਤ੍ਥ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ। ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤੇ ਰੂਪਮੈਸ਼੍ਵਰਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ।।11.3।।
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੁਰਖ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਉਹ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਮਨ੍ਯਸੇ ਯਦਿ ਤਚ੍ਛਕ੍ਯਂ ਮਯਾ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਤਿ ਪ੍ਰਭੋ। ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰ ਤਤੋ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾऽਤ੍ਮਾਨਮਵ੍ਯਯਮ੍।।11.4।।
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹ ਰੂਪ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਜੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਹ ਅਟੱਲ ਸਰੂਪ ਵਿਖਾ।
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਪਾਰ੍ਥ ਰੂਪਾਣਿ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਾਕृਤੀਨਿ ਚ।।11.5।।
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੇਰੇ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ।"
ਪਸ਼੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਨ੍ਵਸੂਨ੍ਰੁਦ੍ਰਾਨਸ਼੍ਿਵਨੌ ਮਰੁਤਸ੍ਤਥਾ। ਬਹੂਨ੍ਯਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਾਣਿ ਪਸ਼੍ਯਾऽਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਣਿ ਭਾਰਤ।।11.6।।
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਆਦਿਤਿਆਂ, ਵਸੂਆਂ, ਰੁਦਰਾਂ, ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ, ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਅਜੋਕੇ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖ, ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ।