ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ

ਨ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿਜਯਂ ਕृष੍ਣ ਨ ਚ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸੁਖਾਨਿ ਚ। ਕਿਂ ਨੋ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਕਿਂ ਭੋਗੈਰ੍ਜੀਵਿਤੇਨ ਵਾ।।1.32।।

ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਨਾ ਰਾਜ ਦੀ, ਨਾ ਸੁਖ ਦੀ। ਹੇ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਸਾਨੂੰ ਰਾਜ, ਭੋਗ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?

ਯੇषਾਮਰ੍ਥੇ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਨੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਭੋਗਾਃ ਸੁਖਾਨਿ ਚ। ਤ ਇਮੇऽਵਸ੍ਥਿਤਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧਨਾਨਿ ਚ।।1.33।।

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸੀਂ ਰਾਜ, ਸੁਖ ਤੇ ਭੋਗ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਇੱਥੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਖੜੇ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੇ ਧਨ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨੇ।

ਆਚਾਰ੍ਯਾਃ ਪਿਤਰਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ਪਿਤਾਮਹਾਃ। ਮਾਤੁਲਾਃ ਸ਼੍ਚਸ਼ੁਰਾਃ ਪੌਤ੍ਰਾਃ ਸ਼੍ਯਾਲਾਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਸ੍ਤਥਾ।।1.34।।

ਅਧਿਆਪਕ, ਪਿਉ, ਪੁੱਤਰ, ਦਾਦੇ, ਮਾਮੇ, ਸੱਸੁਰ, ਪੌਤਰੇ, ਸਾਲੇ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ।

ਏਤਾਨ੍ਨ ਹਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਘ੍ਨਤੋऽਪਿ ਮਧੁਸੂਦਨ। ਅਪਿ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਹੇਤੋਃ ਕਿਂ ਨੁ ਮਹੀਕृਤੇ।।1.35।।

ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਲਈ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।

ਨਿਹਤ੍ਯ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਨ੍ਨਃ ਕਾ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨ। ਪਾਪਮੇਵਾਸ਼੍ਰਯੇਦਸ੍ਮਾਨ੍ਹਤ੍ਵੈਤਾਨਾਤਤਾਯਿਨਃ।।1.36।।

ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ? ਇਹਨਾਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਾਪ ਹੀ ਲੱਗੂ।

ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰ੍ਹਾ ਵਯਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਵਬਾਨ੍ਧਵਾਨ੍। ਸ੍ਵਜਨਂ ਹਿ ਕਥਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸੁਖਿਨਃ ਸ੍ਯਾਮ ਮਾਧਵ।।1.37।।

ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਯਦ੍ਯਪ੍ਯੇਤੇ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਲੋਭੋਪਹਤਚੇਤਸਃ। ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯਕृਤਂ ਦੋषਂ ਮਿਤ੍ਰਦ੍ਰੋਹੇ ਚ ਪਾਤਕਮ੍।।1.38।।

ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੁਲ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੁਰਾਈ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ,

ਕਥਂ ਨ ਜ੍ਞੇਯਮਸ੍ਮਾਭਿਃ ਪਾਪਾਦਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍। ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯਕृਤਂ ਦੋषਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਦ੍ਭਿਰ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨ।।1.39।।

ਪਰ ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕੁਲ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹਟ ਜਾਈਏ?

ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੁਲਧਰ੍ਮਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ। ਧਰ੍ਮੇ ਨष੍ਟੇ ਕੁਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮਧਰ੍ਮੋऽਭਿਭਵਤ੍ਯੁਤ।।1.40।।

ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਵਾਜ ਤੇ ਕਰਤੱਬ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬੇਤਰਤੀਬੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਧਰ੍ਮਾਭਿਭਵਾਤ੍ਕृष੍ਣ ਪ੍ਰਦੁष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੁਲਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਦੁष੍ਟਾਸੁ ਵਾਰ੍ष੍ਣੇਯ ਜਾਯਤੇ ਵਰ੍ਣਸਙ੍ਕਰਃ।।1.41।।

ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਦੋਂ ਬੇਤਰਤੀਬੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਬਿਗੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਦ ਔਰਤਾਂ ਬਿਗੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਡ਼ਬੜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਙ੍ਕਰੋ ਨਰਕਾਯੈਵ ਕੁਲਘ੍ਨਾਨਾਂ ਕੁਲਸ੍ਯ ਚ। ਪਤਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰੋ ਹ੍ਯੇषਾਂ ਲੁਪ੍ਤਪਿਣ੍ਡੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾਃ।।1.42।।

ਇਹ ਗਡ਼ਬੜ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵੱਲ ਹੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੋषੈਰੇਤੈਃ ਕੁਲਘ੍ਨਾਨਾਂ ਵਰ੍ਣਸਙ੍ਕਰਕਾਰਕੈਃ। ਉਤ੍ਸਾਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਾਤਿਧਰ੍ਮਾਃ ਕੁਲਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਾਃ।।1.43।।

ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਕਰਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਡ਼ਬੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਸਦੀਵੀ ਜਾਤੀ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਕੁਲਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨ। ਨਰਕੇऽਨਿਯਤਂ ਵਾਸੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯਨੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮ।।1.44।।

ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਰਤੱਬ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਾਸਾ ਲੰਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਹੋ ਬਤ ਮਹਤ੍ਪਾਪਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਵ੍ਯਵਸਿਤਾ ਵਯਮ੍। ਯਦ੍ਰਾਜ੍ਯਸੁਖਲੋਭੇਨ ਹਨ੍ਤੁਂ ਸ੍ਵਜਨਮੁਦ੍ਯਤਾਃ।।1.45।।

ਹਾਏ, ਅਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ! ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਉੱਦਤ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।

ਯਦਿ ਮਾਮਪ੍ਰਤੀਕਾਰਮਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਾਣਯਃ। ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾ ਰਣੇ ਹਨ੍ਯੁਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਕ੍ਸ਼ੇਮਤਰਂ ਭਵੇਤ੍।।1.46।।

ਜੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦਾ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਰ੍ਜੁਨਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਰਥੋਪਸ੍ਥ ਉਪਾਵਿਸ਼ਤ੍। ਵਿਸृਜ੍ਯ ਸਸ਼ਰਂ ਚਾਪਂ ਸ਼ੋਕਸਂਵਿਗ੍ਨਮਾਨਸਃ।।1.47।।

ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ ਤਂ ਤਥਾ ਕृਪਯਾऽਵਿष੍ਟਮਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਵਿषੀਦਨ੍ਤਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਮਧੁਸੂਦਨਃ।।2.1।।

ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਉਹ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਦਾਸ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ।

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਕੁਤਸ੍ਤ੍ਵਾ ਕਸ਼੍ਮਲਮਿਦਂ ਵਿषਮੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਅਨਾਰ੍ਯਜੁष੍ਟਮਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਮਕੀਰ੍ਤਿਕਰਮਰ੍ਜੁਨ।।2.2।।

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਇਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਈ? ਇਹ ਨਾਂ ਤਾਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸੁਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਇਹ ਚੰਗੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਕ੍ਲੈਬ੍ਯਂ ਮਾ ਸ੍ਮ ਗਮਃ ਪਾਰ੍ਥ ਨੈਤਤ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯੁਪਪਦ੍ਯਤੇ। ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਂ ਹृਦਯਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਪਰਨ੍ਤਪ।।2.3।।

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਉੱਠ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆ।

ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਕਥਂ ਭੀष੍ਮਮਹਂ ਸਂਖ੍ਯੇ ਦ੍ਰੋਣਂ ਚ ਮਧੁਸੂਦਨ। ਇषੁਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਯੋਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਪੂਜਾਰ੍ਹਾਵਰਿਸੂਦਨ।।2.4।।

ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ, ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਭੀਸ਼ਮ ਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੀ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ?

ਗੁਰੂਨਹਤ੍ਵਾ ਹਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾਨ੍ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਮਪੀਹ ਲੋਕੇ। ਹਤ੍ਵਾਰ੍ਥਕਾਮਾਂਸ੍ਤੁ ਗੁਰੂਨਿਹੈਵ ਭੁਞ੍ਜੀਯ ਭੋਗਾਨ੍ ਰੁਧਿਰਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧਾਨ੍।।2.5।।

ਇਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭਿੱਖ ਮੰਗ ਕੇ ਜੀਊਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਮਾਰ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਖ ਵੀ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਣਗੇ।

ਨ ਚੈਤਦ੍ਵਿਦ੍ਮਃ ਕਤਰਨ੍ਨੋ ਗਰੀਯੋ ਯਦ੍ਵਾ ਜਯੇਮ ਯਦਿ ਵਾ ਨੋ ਜਯੇਯੁਃ। ਯਾਨੇਵ ਹਤ੍ਵਾ ਨ ਜਿਜੀਵਿषਾਮ ਸ੍ਤੇऽਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪ੍ਰਮੁਖੇ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਃ।।2.6।।

ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਵਧੀਆ ਹੈ—ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਲਈਏ ਜਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਜੀਊਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹਨ।

ਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਦੋषੋਪਹਤਸ੍ਵਭਾਵਃ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਧਰ੍ਮਸਂਮੂਢਚੇਤਾਃ। ਯਚ੍ਛ੍ਰੇਯਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿਸ਼੍ਿਚਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਨ੍ਮੇ ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਤੇऽਹਂ ਸ਼ਾਧਿ ਮਾਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਮ੍।।2.7।।

ਮੇਰਾ ਸੁਭਾਵ ਦਇਆ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚੇਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।

ਨ ਹਿ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਮਾਪਨੁਦ੍ਯਾ ਦ੍ਯਚ੍ਛੋਕਮੁਚ੍ਛੋषਣਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮ੍। ਅਵਾਪ੍ਯ ਭੂਮਾਵਸਪਤ੍ਨਮृਦ੍ਧਮ੍ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਚਾਧਿਪਤ੍ਯਮ੍।।2.8।।

ਮੇਰੀ ਇਹ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਪੀੜ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਧਨ-ਧਾਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਾਜ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੀ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲੱਥਦਾ।

ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ਃ ਪਰਨ੍ਤਪ। ਨ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯ ਇਤਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੂष੍ਣੀਂ ਬਭੂਵ ਹ।।2.9।।

ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਗੁਡਾਕੇਸ਼, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਮੁਵਾਚ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ ਭਾਰਤ। ਸੇਨਯੋਰੁਭਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਿषੀਦਨ੍ਤਮਿਦਂ ਵਚਃ।।2.10।।

ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਦਾਸ ਬੈਠਿਆ ਸੀ, ਹਲਕਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਅਸ਼ੋਚ੍ਯਾਨਨ੍ਵਸ਼ੋਚਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਭਾषਸੇ। ਗਤਾਸੂਨਗਤਾਸੂਂਸ਼੍ਚ ਨਾਨੁਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ।।2.11।।

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਪਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਜਿਹੜੇ ਸਿਆਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਜੀਊਂਦੇ ਲਈ।

ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਹਂ ਜਾਤੁ ਨਾਸਂ ਨ ਤ੍ਵਂ ਨੇਮੇ ਜਨਾਧਿਪਾਃ। ਨ ਚੈਵ ਨ ਭਵਿष੍ਯਾਮਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਮਤਃ ਪਰਮ੍।।2.12।।

ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਤੂੰ, ਨਾ ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ। ਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗੇ।

ਦੇਹਿਨੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ਯਥਾ ਦੇਹੇ ਕੌਮਾਰਂ ਯੌਵਨਂ ਜਰਾ। ਤਥਾ ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਧੀਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ।।2.13।।

ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਬਚਪਨ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਬੁੱਢਾਪਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਭੁੱਲਦਾ ਨਹੀਂ।