ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਤਦਾ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਮਾਹ ਮਹੀਪਤੇ। ਸੇਨਯੋਰੁਭਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਰਥਂ ਸ੍ਥਾਪਯ ਮੇऽਚ੍ਯੁਤ।।1.21।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਅਚੁਤ, ਮੇਰਾ ਰਥ ਦੋਹਾਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਕਰ।
ਯਾਵਦੇਤਾਨ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ੇऽਹਂ ਯੋਦ੍ਧੁਕਾਮਾਨਵਸ੍ਥਿਤਾਨ੍। ਕੈਰ੍ਮਯਾ ਸਹ ਯੋਦ੍ਧਵ੍ਯਮਸ੍ਮਿਨ੍ਰਣਸਮੁਦ੍ਯਮੇ।।1.22।।
ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਵੇਖ ਸਕਾਂ ਕਿ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਲੜਨ ਲਈ ਆਏ ਨੇ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਲੜਾਈ ਹੋਣੀ ਹੈ।
ਯੋਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨਾਨਵੇਕ੍ਸ਼ੇऽਹਂ ਯ ਏਤੇऽਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤਾਃ। ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ਯੁਦ੍ਧੇ ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਵਃ।।1.23।।
ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਤੇ ਜੋ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲੜਨ ਆਏ ਨੇ।
ਸਂਜਯ ਉਵਾਚ ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਹृषੀਕੇਸ਼ੋ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ੇਨ ਭਾਰਤ। ਸੇਨਯੋਰੁਭਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਰਥੋਤ੍ਤਮਮ੍।।1.24।।
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ ਵਲੋਂ ਆਖਿਆਂ, ਹਰੀਕੇਸ਼ ਨੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਵਧੀਆ ਰਥ ਦੋਹਾਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਭੀष੍ਮਦ੍ਰੋਣਪ੍ਰਮੁਖਤਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍। ਉਵਾਚ ਪਾਰ੍ਥ ਪਸ਼੍ਯੈਤਾਨ੍ਸਮਵੇਤਾਨ੍ਕੁਰੂਨਿਤਿ।।1.25।।
ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪਾਰਥ, ਵੇਖ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ।
ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਪਾਰ੍ਥਃ ਪਿਤृ़ਨਥ ਪਿਤਾਮਹਾਨ੍। ਆਚਾਰ੍ਯਾਨ੍ਮਾਤੁਲਾਨ੍ਭ੍ਰਾਤृ़ਨ੍ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪੌਤ੍ਰਾਨ੍ਸਖੀਂਸ੍ਤਥਾ।।1.26।।
ਉਥੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ, ਦਾਦਾ, ਅਧਿਆਪਕ, ਮਾਮੇ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ, ਦੋਸਤ, ਸੱਸੁਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਜਣ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਖੜੇ ਵੇਖੇ।
ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਾਨ੍ਸੁਹृਦਸ਼੍ਚੈਵ ਸੇਨਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ। ਤਾਨ੍ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ ਕੌਨ੍ਤੇਯਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਬਨ੍ਧੂਨਵਸ੍ਥਿਤਾਨ੍।।1.27।।
ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੌਂਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਕृਪਯਾ ਪਰਯਾऽऽਵਿष੍ਟੋ ਵਿषੀਦਨ੍ਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵੇਮਂ ਸ੍ਵਜਨਂ ਕृष੍ਣ ਯੁਯੁਤ੍ਸੁਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍।।1.28।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਵੇਖ ਕੇ,
ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਮਮ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਮੁਖਂ ਚ ਪਰਿਸ਼ੁष੍ਯਤਿ। ਵੇਪਥੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰੀਰੇ ਮੇ ਰੋਮਹਰ੍षਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ।।1.29।।
ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਕੰਬ ਰਹੇ ਨੇ, ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਕੰਬਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਾਣ੍ਡੀਵਂ ਸ੍ਰਂਸਤੇ ਹਸ੍ਤਾਤ੍ਤ੍ਵਕ੍ਚੈਵ ਪਰਿਦਹ੍ਯਤੇ। ਨ ਚ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮ੍ਯਵਸ੍ਥਾਤੁਂ ਭ੍ਰਮਤੀਵ ਚ ਮੇ ਮਨਃ।।1.30।।
ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਗਾਂਡੀਵ ਰਿਸਕਦਾ ਹੈ, ਚਮੜੀ ਸੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਖੜਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਮਨ ਵੀ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਪਰੀਤਾਨਿ ਕੇਸ਼ਵ। ਨ ਚ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਨੁਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਜਨਮਾਹਵੇ।।1.31।।
ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਮੈਨੂੰ ਮਾੜੇ ਸੁਪਨੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਨੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਕੋਈ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਨ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿਜਯਂ ਕृष੍ਣ ਨ ਚ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸੁਖਾਨਿ ਚ। ਕਿਂ ਨੋ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਕਿਂ ਭੋਗੈਰ੍ਜੀਵਿਤੇਨ ਵਾ।।1.32।।
ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਨਾ ਰਾਜ ਦੀ, ਨਾ ਸੁਖ ਦੀ। ਹੇ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਸਾਨੂੰ ਰਾਜ, ਭੋਗ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?
ਯੇषਾਮਰ੍ਥੇ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਨੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਭੋਗਾਃ ਸੁਖਾਨਿ ਚ। ਤ ਇਮੇऽਵਸ੍ਥਿਤਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧਨਾਨਿ ਚ।।1.33।।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸੀਂ ਰਾਜ, ਸੁਖ ਤੇ ਭੋਗ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਇੱਥੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਖੜੇ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੇ ਧਨ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨੇ।
ਆਚਾਰ੍ਯਾਃ ਪਿਤਰਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ਪਿਤਾਮਹਾਃ। ਮਾਤੁਲਾਃ ਸ਼੍ਚਸ਼ੁਰਾਃ ਪੌਤ੍ਰਾਃ ਸ਼੍ਯਾਲਾਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਸ੍ਤਥਾ।।1.34।।
ਅਧਿਆਪਕ, ਪਿਉ, ਪੁੱਤਰ, ਦਾਦੇ, ਮਾਮੇ, ਸੱਸੁਰ, ਪੌਤਰੇ, ਸਾਲੇ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ।
ਏਤਾਨ੍ਨ ਹਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਘ੍ਨਤੋऽਪਿ ਮਧੁਸੂਦਨ। ਅਪਿ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਹੇਤੋਃ ਕਿਂ ਨੁ ਮਹੀਕृਤੇ।।1.35।।
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਲਈ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਨਿਹਤ੍ਯ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਨ੍ਨਃ ਕਾ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨ। ਪਾਪਮੇਵਾਸ਼੍ਰਯੇਦਸ੍ਮਾਨ੍ਹਤ੍ਵੈਤਾਨਾਤਤਾਯਿਨਃ।।1.36।।
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ? ਇਹਨਾਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਾਪ ਹੀ ਲੱਗੂ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰ੍ਹਾ ਵਯਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਵਬਾਨ੍ਧਵਾਨ੍। ਸ੍ਵਜਨਂ ਹਿ ਕਥਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸੁਖਿਨਃ ਸ੍ਯਾਮ ਮਾਧਵ।।1.37।।
ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਯਦ੍ਯਪ੍ਯੇਤੇ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਲੋਭੋਪਹਤਚੇਤਸਃ। ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯਕृਤਂ ਦੋषਂ ਮਿਤ੍ਰਦ੍ਰੋਹੇ ਚ ਪਾਤਕਮ੍।।1.38।।
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੁਲ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੁਰਾਈ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ,
ਕਥਂ ਨ ਜ੍ਞੇਯਮਸ੍ਮਾਭਿਃ ਪਾਪਾਦਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍। ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯਕृਤਂ ਦੋषਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਦ੍ਭਿਰ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨ।।1.39।।
ਪਰ ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕੁਲ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹਟ ਜਾਈਏ?
ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੁਲਧਰ੍ਮਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ। ਧਰ੍ਮੇ ਨष੍ਟੇ ਕੁਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮਧਰ੍ਮੋऽਭਿਭਵਤ੍ਯੁਤ।।1.40।।
ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਵਾਜ ਤੇ ਕਰਤੱਬ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬੇਤਰਤੀਬੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧਰ੍ਮਾਭਿਭਵਾਤ੍ਕृष੍ਣ ਪ੍ਰਦੁष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੁਲਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਦੁष੍ਟਾਸੁ ਵਾਰ੍ष੍ਣੇਯ ਜਾਯਤੇ ਵਰ੍ਣਸਙ੍ਕਰਃ।।1.41।।
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਦੋਂ ਬੇਤਰਤੀਬੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਬਿਗੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਦ ਔਰਤਾਂ ਬਿਗੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਡ਼ਬੜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਰੋ ਨਰਕਾਯੈਵ ਕੁਲਘ੍ਨਾਨਾਂ ਕੁਲਸ੍ਯ ਚ। ਪਤਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰੋ ਹ੍ਯੇषਾਂ ਲੁਪ੍ਤਪਿਣ੍ਡੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾਃ।।1.42।।
ਇਹ ਗਡ਼ਬੜ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵੱਲ ਹੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੋषੈਰੇਤੈਃ ਕੁਲਘ੍ਨਾਨਾਂ ਵਰ੍ਣਸਙ੍ਕਰਕਾਰਕੈਃ। ਉਤ੍ਸਾਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਾਤਿਧਰ੍ਮਾਃ ਕੁਲਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਾਃ।।1.43।।
ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਕਰਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਡ਼ਬੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਸਦੀਵੀ ਜਾਤੀ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਕੁਲਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨ। ਨਰਕੇऽਨਿਯਤਂ ਵਾਸੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯਨੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮ।।1.44।।
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਰਤੱਬ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਾਸਾ ਲੰਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹੋ ਬਤ ਮਹਤ੍ਪਾਪਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਵ੍ਯਵਸਿਤਾ ਵਯਮ੍। ਯਦ੍ਰਾਜ੍ਯਸੁਖਲੋਭੇਨ ਹਨ੍ਤੁਂ ਸ੍ਵਜਨਮੁਦ੍ਯਤਾਃ।।1.45।।
ਹਾਏ, ਅਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ! ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਉੱਦਤ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।
ਯਦਿ ਮਾਮਪ੍ਰਤੀਕਾਰਮਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਾਣਯਃ। ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾ ਰਣੇ ਹਨ੍ਯੁਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਕ੍ਸ਼ੇਮਤਰਂ ਭਵੇਤ੍।।1.46।।
ਜੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦਾ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਰ੍ਜੁਨਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਰਥੋਪਸ੍ਥ ਉਪਾਵਿਸ਼ਤ੍। ਵਿਸृਜ੍ਯ ਸਸ਼ਰਂ ਚਾਪਂ ਸ਼ੋਕਸਂਵਿਗ੍ਨਮਾਨਸਃ।।1.47।।
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ ਤਂ ਤਥਾ ਕृਪਯਾऽਵਿष੍ਟਮਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਵਿषੀਦਨ੍ਤਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਮਧੁਸੂਦਨਃ।।2.1।।
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਉਹ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਦਾਸ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਕੁਤਸ੍ਤ੍ਵਾ ਕਸ਼੍ਮਲਮਿਦਂ ਵਿषਮੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਅਨਾਰ੍ਯਜੁष੍ਟਮਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਮਕੀਰ੍ਤਿਕਰਮਰ੍ਜੁਨ।।2.2।।
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਇਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਈ? ਇਹ ਨਾਂ ਤਾਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸੁਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਇਹ ਚੰਗੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਲੈਬ੍ਯਂ ਮਾ ਸ੍ਮ ਗਮਃ ਪਾਰ੍ਥ ਨੈਤਤ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯੁਪਪਦ੍ਯਤੇ। ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਂ ਹृਦਯਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਪਰਨ੍ਤਪ।।2.3।।
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਉੱਠ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆ।