ਯੇ ਤ੍ਵੇਤਦਭ੍ਯਸੂਯਨ੍ਤੋ ਨਾਨੁਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਮੇ ਮਤਮ੍। ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਵਿਮੂਢਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਵਿਦ੍ਧਿ ਨष੍ਟਾਨਚੇਤਸਃ।।3.32।।
ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ, ਮਤਿਹੀਣ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋਏ ਸਮਝੋ।
ਸਦृਸ਼ਂ ਚੇष੍ਟਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਜ੍ਞਾਨਵਾਨਪਿ। ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਨਿਗ੍ਰਹਃ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ।।3.33।।
ਜਾਣੂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਰੋਕਣ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਰਾਗਦ੍ਵੇषੌ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ। ਤਯੋਰ੍ਨ ਵਸ਼ਮਾਗਚ੍ਛੇਤ੍ਤੌ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਿਪਨ੍ਥਿਨੌ।।3.34।।
ਹਰ ਇੰਦ੍ਰੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਤੇ ਵੈਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਯਾਨ੍ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੋ ਵਿਗੁਣਃ ਪਰਧਰ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਨੁष੍ਠਿਤਾਤ੍। ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇ ਨਿਧਨਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪਰਧਰ੍ਮੋ ਭਯਾਵਹਃ।।3.35।।
ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ, ਪਰਾਇਆ ਕਰਤੱਬ ਚੰਗਾ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਵਿਚ ਮੌਤ ਵੀ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਪਰਾਇਆ ਕਰਤੱਬ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਅਥ ਕੇਨ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋऽਯਂ ਪਾਪਂ ਚਰਤਿ ਪੂਰੁषਃ। ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਨਪਿ ਵਾਰ੍ष੍ਣੇਯ ਬਲਾਦਿਵ ਨਿਯੋਜਿਤਃ।।3.36।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ੀ, ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ?
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਕਾਮ ਏष ਕ੍ਰੋਧ ਏष ਰਜੋਗੁਣਸਮੁਦ੍ਭਵਃ। ਮਹਾਸ਼ਨੋ ਮਹਾਪਾਪ੍ਮਾ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਨਮਿਹ ਵੈਰਿਣਮ੍।।3.37।।
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਾਮ ਹੈ, ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ ਹੈ, ਜੋ ਰਜੋ ਗੁਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਤੇ ਇੱਥੇ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈ।
ਧੂਮੇਨਾਵ੍ਰਿਯਤੇ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਯਥਾऽऽਦਰ੍ਸ਼ੋ ਮਲੇਨ ਚ। ਯਥੋਲ੍ਬੇਨਾਵृਤੋ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤਥਾ ਤੇਨੇਦਮਾਵृਤਮ੍।।3.38।।
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ, ਦਰਪਣ ਨੂੰ ਮੈਲ ਨਾਲ, ਤੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਓਟ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਇਹ (ਜਾਣ) ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਵृਤਂ ਜ੍ਞਾਨਮੇਤੇਨ ਜ੍ਞਾਨਿਨੋ ਨਿਤ੍ਯਵੈਰਿਣਾ। ਕਾਮਰੂਪੇਣ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਦੁष੍ਪੂਰੇਣਾਨਲੇਨ ਚ।।3.39।।
ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਕਾਮ-ਰੂਪ ਅਤਿ ਲੋਭੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੇ ਸਦਾ ਵੈਰੀ ਵਾਂਗ, ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰਸ੍ਯਾਧਿष੍ਠਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਏਤੈਰ੍ਵਿਮੋਹਯਤ੍ਯੇष ਜ੍ਞਾਨਮਾਵृਤ੍ਯ ਦੇਹਿਨਮ੍।।3.40।।
ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਾਦੌ ਨਿਯਮ੍ਯ ਭਰਤਰ੍षਭ। ਪਾਪ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਜਹਿ ਹ੍ਯੇਨਂ ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਨਾਸ਼ਨਮ੍।।3.41।।
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ, ਤੇ ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪਰਾਣ੍ਯਾਹੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਭ੍ਯਃ ਪਰਂ ਮਨਃ। ਮਨਸਸ੍ਤੁ ਪਰਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯੋ ਬੁਦ੍ਧੇਃ ਪਰਤਸ੍ਤੁ ਸਃ।।3.42।।
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮਨ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਮਨ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਵੀ ਜੋ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਹ (ਆਤਮਾ) ਹੈ।
ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧੇਃ ਪਰਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਸ੍ਤਭ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ। ਜਹਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕਾਮਰੂਪਂ ਦੁਰਾਸਦਮ੍।।3.43।।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ, ਤੇ ਹੇ ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਿਆ, ਕਾਮ-ਰੂਪ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਇਮਂ ਵਿਵਸ੍ਵਤੇ ਯੋਗਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਨਹਮਵ੍ਯਯਮ੍। ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਮਨਵੇ ਪ੍ਰਾਹ ਮਨੁਰਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕਵੇऽਬ੍ਰਵੀਤ੍।।4.1।।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ فرمایا: ਮੈਂ ਇਹ ਅਟੱਲ ਜੋਗ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਮਨੂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਮਨੂ ਨੇ ਇਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਏਵਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਿਮਂ ਰਾਜਰ੍षਯੋ ਵਿਦੁਃ। ਸ ਕਾਲੇਨੇਹ ਮਹਤਾ ਯੋਗੋ ਨष੍ਟਃ ਪਰਨ੍ਤਪ।।4.2।।
ਇਹ ਜੋਗ ਇੰਝ ਹੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਜੋਗ ਇੱਥੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਏਵਾਯਂ ਮਯਾ ਤੇऽਦ੍ਯ ਯੋਗਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪੁਰਾਤਨਃ। ਭਕ੍ਤੋऽਸਿ ਮੇ ਸਖਾ ਚੇਤਿ ਰਹਸ੍ਯਂ ਹ੍ਯੇਤਦੁਤ੍ਤਮਮ੍।।4.3।।
ਉਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਜੋਗ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਤੇ ਦੋਸਤ ਹੈਂ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੇਦ ਹੈ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਅਪਰਂ ਭਵਤੋ ਜਨ੍ਮ ਪਰਂ ਜਨ੍ਮ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ। ਕਥਮੇਤਦ੍ਵਿਜਾਨੀਯਾਂ ਤ੍ਵਮਾਦੌ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਨਿਤਿ।।4.4।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਤਾਂ ਨਵਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ। ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ?
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਬਹੂਨਿ ਮੇ ਵ੍ਯਤੀਤਾਨਿ ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਤਵ ਚਾਰ੍ਜੁਨ। ਤਾਨ੍ਯਹਂ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨ ਤ੍ਵਂ ਵੇਤ੍ਥ ਪਰਨ੍ਤਪ।।4.5।।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ فرمایا: ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਬਹੁਤ ਜਨਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਅਜੋऽਪਿ ਸਨ੍ਨਵ੍ਯਯਾਤ੍ਮਾ ਭੂਤਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰੋऽਪਿ ਸਨ੍। ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਸ੍ਵਾਮਧਿष੍ਠਾਯ ਸਂਭਵਾਮ੍ਯਾਤ੍ਮਮਾਯਯਾ।।4.6।।
ਮੈਂ ਅਜਨਮਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਯਦਾ ਯਦਾ ਹਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਭਵਤਿ ਭਾਰਤ। ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਮਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਤਦਾऽऽਤ੍ਮਾਨਂ ਸृਜਾਮ੍ਯਹਮ੍।।4.7।।
ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਘਾਟ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਪਰਿਤ੍ਰਾਣਾਯ ਸਾਧੂਨਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਚ ਦੁष੍ਕृਤਾਮ੍। ਧਰ੍ਮਸਂਸ੍ਥਾਪਨਾਰ੍ਥਾਯ ਸਂਭਵਾਮਿ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ।।4.8।।
ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਬੁਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਸਤੇ, ਮੈਂ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਜਨ੍ਮ ਕਰ੍ਮ ਚ ਮੇ ਦਿਵ੍ਯਮੇਵਂ ਯੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ। ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਂ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਨੈਤਿ ਮਾਮੇਤਿ ਸੋऽਰ੍ਜੁਨ।।4.9।।
ਜੋ ਮੇਰੇ ਅਸਲ ਜਨਮ ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਸਿੱਧਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ।
ਵੀਤਰਾਗਭਯਕ੍ਰੋਧਾ ਮਨ੍ਮਯਾ ਮਾਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ। ਬਹਵੋ ਜ੍ਞਾਨਤਪਸਾ ਪੂਤਾ ਮਦ੍ਭਾਵਮਾਗਤਾਃ।।4.10।।
ਜੋ ਲੋਕ ਮੋਹ, ਡਰ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਯਥਾ ਮਾਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਂਸ੍ਤਥੈਵ ਭਜਾਮ੍ਯਹਮ੍। ਮਮ ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਨੁਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਪਾਰ੍ਥ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ।।4.11।।
ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਃ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਜਨ੍ਤ ਇਹ ਦੇਵਤਾਃ। ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਹਿ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤਿ ਕਰ੍ਮਜਾ।।4.12।।
ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਮਯਾ ਸृष੍ਟਂ ਗੁਣਕਰ੍ਮਵਿਭਾਗਸ਼ਃ। ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾਰਮਪਿ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯਕਰ੍ਤਾਰਮਵ੍ਯਯਮ੍।।4.13।।
ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੈਂ ਗੁਣ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕਰਤਾ ਤੇ ਨਾਸ ਰਹਿਤ ਜਾਣ।
ਨ ਮਾਂ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਨ ਮੇ ਕਰ੍ਮਫਲੇ ਸ੍ਪृਹਾ। ਇਤਿ ਮਾਂ ਯੋऽਭਿਜਾਨਾਤਿ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਨ ਸ ਬਧ੍ਯਤੇ।।4.14।।
ਕਰਮ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੱਝਦਾ।
ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਪੂਰ੍ਵੈਰਪਿ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਭਿਃ। ਕੁਰੁ ਕਰ੍ਮੈਵ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵੈਃ ਪੂਰ੍ਵਤਰਂ ਕृਤਮ੍।।4.15।।
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵੀ ਪੁਰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਮ ਕਰ।
ਕਿਂ ਕਰ੍ਮ ਕਿਮਕਰ੍ਮੇਤਿ ਕਵਯੋऽਪ੍ਯਤ੍ਰ ਮੋਹਿਤਾਃ। ਤਤ੍ਤੇ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇऽਸ਼ੁਭਾਤ੍।।4.16।।
ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਉਲਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਰਮ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੂੰ ਮੰਦੇ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।
ਕਰ੍ਮਣੋ ਹ੍ਯਪਿ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਚ ਵਿਕਰ੍ਮਣਃ। ਅਕਰ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਗਹਨਾ ਕਰ੍ਮਣੋ ਗਤਿਃ।।4.17।।
ਕਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਿਕਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਕਰਮ ਨੂੰ ਵੀ। ਕਰਮ ਦਾ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਕਰ੍ਮ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਦਕਰ੍ਮਣਿ ਚ ਕਰ੍ਮ ਯਃ। ਸ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਸ ਯੁਕ੍ਤਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਕਰ੍ਮਕृਤ੍।।4.18।।
ਜੋ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਣਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।