ਇष੍ਟਾਨ੍ਭੋਗਾਨ੍ਹਿ ਵੋ ਦੇਵਾ ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਜ੍ਞਭਾਵਿਤਾਃ। ਤੈਰ੍ਦਤ੍ਤਾਨਪ੍ਰਦਾਯੈਭ੍ਯੋ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ੍ਤੇਨ ਏਵ ਸਃ।।3.12।।
ਯਗ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਨ-ਚਾਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਣਗੇ। ਪਰ ਜੋ ਬੰਦਾ ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਨਾ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੋਰ ਹੀ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞਸ਼ਿष੍ਟਾਸ਼ਿਨਃ ਸਨ੍ਤੋ ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषੈਃ। ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਤੇ ਤ੍ਵਘਂ ਪਾਪਾ ਯੇ ਪਚਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਕਾਰਣਾਤ੍।।3.13।।
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਗ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਪਕਾਉਂਦੇ ਤੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਨਾਦ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਾਦਨ੍ਨਸਮ੍ਭਵਃ। ਯਜ੍ਞਾਦ੍ਭਵਤਿ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ਯਜ੍ਞਃ ਕਰ੍ਮਸਮੁਦ੍ਭਵਃ।।3.14।।
ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਅੰਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅੰਨ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਮੀਂਹ ਯਗ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਯਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਦ੍ਭਵਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਰਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍।।3.15।।
ਕੰਮ ਦਾ ਜਨਮ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਅਟੱਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਸਦਾ ਯਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਂ ਚਕ੍ਰਂ ਨਾਨੁਵਰ੍ਤਯਤੀਹ ਯਃ। ਅਘਾਯੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰਾਮੋ ਮੋਘਂ ਪਾਰ੍ਥ ਸ ਜੀਵਤਿ।।3.16।।
ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਰਤਿਰੇਵ ਸ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਤृਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਾਨਵਃ। ਆਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵ ਚ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ।।3.17।।
ਪਰ ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਜ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ।
ਨੈਵ ਤਸ੍ਯ ਕृਤੇਨਾਰ੍ਥੋ ਨਾਕृਤੇਨੇਹ ਕਸ਼੍ਚਨ। ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਕਸ਼੍ਿਚਦਰ੍ਥਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਃ।।3.18।।
ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦਸਕ੍ਤਃ ਸਤਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਚਰ। ਅਸਕ੍ਤੋ ਹ੍ਯਾਚਰਨ੍ਕਰ੍ਮ ਪਰਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੂਰੁषਃ।।3.19।।
ਇਸ ਲਈ, ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਫਰਜੀ ਕੰਮ ਕਰ। ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣੈਵ ਹਿ ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਮਾਸ੍ਥਿਤਾ ਜਨਕਾਦਯਃ। ਲੋਕਸਂਗ੍ਰਹਮੇਵਾਪਿ ਸਂਪਸ਼੍ਯਨ੍ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ।।3.20।।
ਜਨਕ ਆਦਿਕ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਕੇਵਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ ਸੀ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯਦਾਚਰਤਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਤਤ੍ਤਦੇਵੇਤਰੋ ਜਨਃ। ਸ ਯਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਕੁਰੁਤੇ ਲੋਕਸ੍ਤਦਨੁਵਰ੍ਤਤੇ।।3.21।।
ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਮਾਪਦੰਡ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਦੁਨੀਆਂ ਉਸੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਨ ਮੇ ਪਾਰ੍ਥਾਸ੍ਤਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਕਿਞ੍ਚਨ। ਨਾਨਵਾਪ੍ਤਮਵਾਪ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਰ੍ਤ ਏਵ ਚ ਕਰ੍ਮਣਿ।।3.22।।
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਅਣਪਾਇਆ ਪਾਉਣਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਯਦਿ ਹ੍ਯਹਂ ਨ ਵਰ੍ਤੇਯਂ ਜਾਤੁ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ। ਮਮ ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਨੁਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਪਾਰ੍ਥ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ।।3.23।।
ਜੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਣਗੇ।
ਉਤ੍ਸੀਦੇਯੁਰਿਮੇ ਲੋਕਾ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਮ ਚੇਦਹਮ੍। ਸਙ੍ਕਰਸ੍ਯ ਚ ਕਰ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਮੁਪਹਨ੍ਯਾਮਿਮਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ।।3.24।।
ਜੇ ਮੈਂ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ। ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਡ਼ਬੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ।
ਸਕ੍ਤਾਃ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਵਿਦ੍ਵਾਂਸੋ ਯਥਾ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਭਾਰਤ। ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤਥਾਸਕ੍ਤਸ਼੍ਿਚਕੀਰ੍षੁਰ੍ਲੋਕਸਂਗ੍ਰਹਮ੍।।3.25।।
ਜਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਮੋਹ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇ।
ਨ ਬੁਦ੍ਧਿਭੇਦਂ ਜਨਯੇਦਜ੍ਞਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਸਙ੍ਗਿਨਾਮ੍। ਜੋषਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਮਾਚਰਨ੍।।3.26।।
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਨਾ ਡੋਲਾਵੇ। ਉਹ ਆਪ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਦੇਵੇ।
ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾਨਿ ਗੁਣੈਃ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਿਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਕਰ੍ਤਾऽਹਮਿਤਿ ਮਨ੍ਯਤੇ।।3.27।।
ਸਭ ਕੰਮ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਤਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍ਤੁ ਮਹਾਬਾਹੋ ਗੁਣਕਰ੍ਮਵਿਭਾਗਯੋਃ। ਗੁਣਾ ਗੁਣੇषੁ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਨ ਸਜ੍ਜਤੇ।।3.28।।
ਪਰ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਿਆ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਣ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਣ ਹੀ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਿੱਟ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ।
ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਗੁਣਸਮ੍ਮੂਢਾਃ ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਗੁਣਕਰ੍ਮਸੁ। ਤਾਨਕृਤ੍ਸ੍ਨਵਿਦੋ ਮਨ੍ਦਾਨ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਵਿਨ੍ਨ ਵਿਚਾਲਯੇਤ੍।।3.29।।
ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਮੰਦੇ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਡੋਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਮਯਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਚੇਤਸਾ। ਨਿਰਾਸ਼ੀਰ੍ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ।।3.30।।
ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਮੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦੇ। ਇੱਛਾ ਤੇ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਡਰ-ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਲੜਾਈ ਕਰ।
ਯੇ ਮੇ ਮਤਮਿਦਂ ਨਿਤ੍ਯਮਨੁਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ। ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਨ੍ਤੋऽਨਸੂਯਨ੍ਤੋ ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇऽਪਿ ਕਰ੍ਮਭਿਃ।।3.31।।
ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੀ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾ ਈਰਖਾ ਦੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਤ੍ਵੇਤਦਭ੍ਯਸੂਯਨ੍ਤੋ ਨਾਨੁਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਮੇ ਮਤਮ੍। ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਵਿਮੂਢਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਵਿਦ੍ਧਿ ਨष੍ਟਾਨਚੇਤਸਃ।।3.32।।
ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ, ਮਤਿਹੀਣ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋਏ ਸਮਝੋ।
ਸਦृਸ਼ਂ ਚੇष੍ਟਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਜ੍ਞਾਨਵਾਨਪਿ। ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਨਿਗ੍ਰਹਃ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ।।3.33।।
ਜਾਣੂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਰੋਕਣ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਰਾਗਦ੍ਵੇषੌ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ। ਤਯੋਰ੍ਨ ਵਸ਼ਮਾਗਚ੍ਛੇਤ੍ਤੌ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਿਪਨ੍ਥਿਨੌ।।3.34।।
ਹਰ ਇੰਦ੍ਰੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਤੇ ਵੈਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਯਾਨ੍ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੋ ਵਿਗੁਣਃ ਪਰਧਰ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਨੁष੍ਠਿਤਾਤ੍। ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇ ਨਿਧਨਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪਰਧਰ੍ਮੋ ਭਯਾਵਹਃ।।3.35।।
ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ, ਪਰਾਇਆ ਕਰਤੱਬ ਚੰਗਾ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਵਿਚ ਮੌਤ ਵੀ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਪਰਾਇਆ ਕਰਤੱਬ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਅਥ ਕੇਨ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋऽਯਂ ਪਾਪਂ ਚਰਤਿ ਪੂਰੁषਃ। ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਨਪਿ ਵਾਰ੍ष੍ਣੇਯ ਬਲਾਦਿਵ ਨਿਯੋਜਿਤਃ।।3.36।।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ੀ, ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ?
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਕਾਮ ਏष ਕ੍ਰੋਧ ਏष ਰਜੋਗੁਣਸਮੁਦ੍ਭਵਃ। ਮਹਾਸ਼ਨੋ ਮਹਾਪਾਪ੍ਮਾ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਨਮਿਹ ਵੈਰਿਣਮ੍।।3.37।।
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਾਮ ਹੈ, ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ ਹੈ, ਜੋ ਰਜੋ ਗੁਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਤੇ ਇੱਥੇ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈ।
ਧੂਮੇਨਾਵ੍ਰਿਯਤੇ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਯਥਾऽऽਦਰ੍ਸ਼ੋ ਮਲੇਨ ਚ। ਯਥੋਲ੍ਬੇਨਾਵृਤੋ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤਥਾ ਤੇਨੇਦਮਾਵृਤਮ੍।।3.38।।
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ, ਦਰਪਣ ਨੂੰ ਮੈਲ ਨਾਲ, ਤੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਓਟ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਇਹ (ਜਾਣ) ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਵृਤਂ ਜ੍ਞਾਨਮੇਤੇਨ ਜ੍ਞਾਨਿਨੋ ਨਿਤ੍ਯਵੈਰਿਣਾ। ਕਾਮਰੂਪੇਣ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਦੁष੍ਪੂਰੇਣਾਨਲੇਨ ਚ।।3.39।।
ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਕਾਮ-ਰੂਪ ਅਤਿ ਲੋਭੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੇ ਸਦਾ ਵੈਰੀ ਵਾਂਗ, ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰਸ੍ਯਾਧਿष੍ਠਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਏਤੈਰ੍ਵਿਮੋਹਯਤ੍ਯੇष ਜ੍ਞਾਨਮਾਵृਤ੍ਯ ਦੇਹਿਨਮ੍।।3.40।।
ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਾਦੌ ਨਿਯਮ੍ਯ ਭਰਤਰ੍षਭ। ਪਾਪ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਜਹਿ ਹ੍ਯੇਨਂ ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਨਾਸ਼ਨਮ੍।।3.41।।
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ, ਤੇ ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।