ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਇਕ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਗੁਣ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ। ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਤਕਲੀਫ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੈਤਿਕ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੋਜਨ, ਯਜ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ — ਇਹ ਸਭ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਭੋਜਨ ਪਸੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਤਾਕਤ, ਸਿਹਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ, ਤਿਲਕ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਸਿਕ ਲੋਕ ਕੜਵਾ, ਖਟਾ, ਨਮਕੀਨ, ਬਹੁਤ ਤਿੱਖਾ, ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਜਲਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਖ, ਪੀੜਾ ਤੇ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਾਮਸਿਕ ਲੋਕ ਉਹ ਭੋਜਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੇ-ਸੁਆਦ, ਸੜਿਆ-ਗਲਾ, ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਜ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਯਜ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, 'ਇਹ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਯਜ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸਿਕ ਹੈ। ਜੋ ਯਜ ਵਿਧੀ ਵਿਰੁਧ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਆਹੁਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਮਸਿਕ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਤਪ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ, ਦਵਿਜ, ਆਚਾਰਿਆ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਸਿੱਧਾ-ਸਾਧਾ ਹੋਣਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਤੇ ਅਹਿੰਸਾ — ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਤਪ ਹੈ। ਵਚਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਸਚ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਧਿਐਨ — ਇਹ ਵਚਨ ਤਪ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮਰਦਤਾ, ਚੁੱਪ, ਸਵ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ — ਇਹ ਮਨ ਤਪ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਪ ਜੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿਯਮਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਉਹ ਸੱਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੇ ਤਪ ਸਨਮਾਨ, ਆਦਰ, ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਪਖੰਡ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਰਾਜਸਿਕ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤਪ ਮੂੜਤਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਤਾਮਸਿਕ ਹੈ। ਦਾਨ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦਾਨ 'ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ, ਸਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਬਿਨਾਂ ਉਲਟ-ਸੇਵਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ। ਜੋ ਦਾਨ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜਾਂ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਮਨ-ਮਨ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਰਾਜਸਿਕ ਹੈ। ਜੋ ਦਾਨ ਗਲਤ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ, ਅਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਬਿਨਾਂ ਆਦਰ ਜਾਂ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਤਾਮਸਿਕ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ 'ਓਮ ਤਤ ਸਤ' — ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਾਮ — ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਯਜ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਯਜ, ਦਾਨ ਤੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਓਮ' ਉਚਾਰ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। 'ਤਤ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। 'ਸਤ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਭਲਾਈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਰਮ ਤੇ ਸਤਤਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਜ, ਤਪ, ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤਤਾ 'ਸਤ' ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਵੀ 'ਸਤ' ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਕਰਮ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਤਪ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ 'ਅਸਤ' ਹੈ — ਨਾ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਹੁੰਦਾ। ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼! ਮੈਂ ਤਿਆਗ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਦੇ ਅਸਲ ਤੱਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਿਦਵਾਨ ਤਿਆਗ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਛੱਡਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਗਿਆਨੀ ਸੰਨਿਆਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਛੱਡਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਰਮ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯਜ, ਦਾਨ ਤੇ ਤਪ ਛੱਡਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ।" ਭਗਵਾਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਸੁਣ, ਤਿਆਗ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਜ, ਦਾਨ ਤੇ ਤਪ ਛੱਡਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਨਾ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਕਰਮ ਵੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਗਾਵਟ ਛੱਡ ਕੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਹੈ। ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਛੱਡਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਮੂੜਤਾ ਨਾਲ ਛੱਡਣਾ ਤਾਮਸਿਕ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਦੁਖ ਜਾਂ ਸ਼ਰੀਰਕ ਤਕਲੀਫ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਰਾਜਸਿਕ ਹੈ, ਤੇ ਤਿਆਗ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪਰ ਜੋ ਨਿਯਤ ਕਰਮ 'ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ, ਲਗਾਵਟ ਤੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸੱਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਤਿਆਗ ਹੈ।" ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਵਿਤ੍ਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਚੰਗਾ ਕਰਮ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਨਹੀਂ — ਉਹ ਸੱਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਤਿਆਗੀ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਦ ਤਕ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਸਭ ਕਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਪਰ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਤਿਆਗੀ ਹੈ। ਕਰਮ ਦਾ ਤਿੰਨ ਧਰਮ — ਅਚੰਗਾ, ਚੰਗਾ, ਤੇ ਮਿਲਿਆ-ਜੁਲਿਆ — ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਇਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਭਗਵਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਪੰਜ ਕਾਰਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਹਰ ਕਰਮ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹਨ: ਸਰੀਰ (ਕਰਮ ਦੀ ਥਾਂ), ਕਰਤਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਧਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ — ਦਿਵਯਤਾ।" ਜੋ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰੀਰ, ਬੋਲ ਜਾਂ ਮਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਚਾਹੇ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਕਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਲ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਰਤਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਜਿਸ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ-ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ, ਉਹ ਜੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਵੀ ਦੇਵੇ, ਨਾ ਉਹ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਬੱਝਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਰਮ, ਤਿਆਗ, ਸੰਨਿਆਸ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਯਜ, ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਾ, ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਤਿਆਗ ਦਾ ਮਾਰਗ ਬੜੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ।