ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਭਾਰਤ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਏਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਆਸੁਰੀ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰਤਾ, ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ, ਦਾਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਸੰਯਮ, ਯਜ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਤਪ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇਪਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚਾਈ, ਰੋਸ ਦੀ ਅਭਾਵਤਾ, ਤਿਆਗ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਦੋਸ਼ ਨ ਲੱਭਣੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦਇਆ, ਲੋਭ ਰਹਿਤਤਾ, ਕੋਮਲਤਾ, ਲਜਾ ਅਤੇ ਚੰਚਲਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਮਾਫੀ, ਧੀਰਜ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੀ ਅਭਾਵਤਾ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਆਸੁਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਖੰਡ, ਅਹੰਕਾਰ, ਘਮੰਡ, ਰੋਸ, ਕਰੜਾਪਣ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਆਸੁਰੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਬੰਨ੍ਹਨ ਵੱਲ। ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਤੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਹਨ—ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਆਸੁਰੀ। ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਸੁਰੀ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਆਸੁਰੀ ਲੋਕ ਕਰਮ ਜਾਂ ਤਿਆਗ ਦਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਨਾ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ, ਨਾ ਸੱਚਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸਤਿਕ, ਅਧਾਰ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਘੱਟ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਇਹ ਕ੍ਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਆਸ, ਪਖੰਡ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਝੂਠੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੌਤ ਤੱਕ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਆਸਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਰੋਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਅਨੁਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—'ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਹੁਣ ਉਹ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਧਨ ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।' 'ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।' 'ਮੈਂ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੌਣ? ਮੈਂ ਯਜ ਕਰਾਂਗਾ, ਦਾਨ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਆਨੰਦ ਲਵਾਂਗਾ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਅਨੇਕ ਸੋਚਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਆਸਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਜਿੱਦ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਮਸਤਿ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਲਈ ਪਖੰਡ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਯਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ, ਤਾਕਤ, ਅਹੰਕਾਰ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਰੋਸ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੈਰੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰੂਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਮਨੁੱਖ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਸੁਰੀ ਕੋਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲਈ ਭਾਵ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਆਸੁਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਰਕ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ—ਇੱਛਾ, ਰੋਸ ਤੇ ਲੋਭ—ਜੋ ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤ੍ਰੈ-ਸੰਯੋਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨ ਪੂਰਨਤਾ, ਨ ਸੁਖ, ਨ ਹੀ ਉੱਚੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਰਨਾ-ਨਾ ਕਰਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖੋ। ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਕਰੋ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਤੋਗੁਣੀ, ਰਜੋਗੁਣੀ ਜਾਂ ਤਮੋਗੁਣੀ ਹੈ?" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸ਼ਰਧਾ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਸਤੋਗੁਣੀ, ਰਜੋਗੁਣੀ ਤੇ ਤਮੋਗੁਣੀ—ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। ਸਤੋਗੁਣੀ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਜੋਗੁਣੀ ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ, ਤੇ ਤਮੋਗੁਣੀ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਖੰਡ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਵਸ਼, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਾਣ ਲੈ, ਉਹ ਆਸੁਰੀ ਨਿਸ਼ਚਯ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਵੀ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਯਜ, ਤਪ ਤੇ ਦਾਨ ਵੀ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਆਯੁ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਤਾਕਤ, ਸਿਹਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਆਦ, ਚਿਕਣ, ਢਿੱਠ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤੋਗੁਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਰਵਾ, ਖੱਟਾ, ਲੂਣੀ, ਬਹੁਤ ਤਿੱਖਾ, ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਰਜੋਗੁਣੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ, ਰੋਗ, ਤੇ ਪੀੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬਾਸੀ, ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ, ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਤਮੋਗੁਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਜੋ ਯਜ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, 'ਇਹ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤੋਗੁਣੀ ਹੈ। ਜੋ ਯਜ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਪਖੰਡ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਜੋਗੁਣੀ ਹੈ। ਜੋ ਯਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਰੁੱਧ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਹੋਮ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਤਮੋਗੁਣੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦ੍ਵਿਜ, ਗੁਰੂ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸਿੱਧਾਪਣ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਤੇ ਅਹਿੰਸਾ—ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਬੋਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇਣ, ਸੱਚੇ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਹਿੱਤਕਾਰੀ ਹੋਣ, ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਪਾਠ—ਇਹ ਬੋਲ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਰਮ, ਗੁਣਾਂ, ਭੋਜਨ, ਯਜ, ਤਪ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਉੱਚ ਮਾਰਗ ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਸਕੇ।