ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹਾਂ—ਉਹ ਅਮਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਤੇ ਪਰਮ ਸੁਖ ਦਾ ਸਰੋਤ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਸ਼ਵੱਠ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਾਖਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵੇਦ ਮੰਤਰ ਹਨ। ਜੋ ਇਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਵੇਦ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਸੁੱਟੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਫੈਲ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ, ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ, ਅੰਤ ਜਾਂ ਆਧਾਰ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਇਸ ਅਸ਼ਵੱਠ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਹ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਨਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਨਾ ਅੱਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ; ਜੋ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ—ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਧਾਮ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਹੀ ਇੱਕ ਅੰਸ਼, ਜੀਵ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਭਗਵਾਨ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਭੋਗਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਕੰਨ, ਅੱਖ, ਚੋਟੀ, ਜੀਭ, ਨੱਕ ਅਤੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ, ਜਦ ਉਹ ਜਾ ਰਿਹਾ, ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਭੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਅਸੁਧ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ। ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਮਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਜੋਤ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੈਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਦਾ ਹਾਂ; ਚੰਦਨੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਚਨ-ਅੱਗ ਬਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਚਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਯਾਦ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਮ੍ਰਿਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਨਯੋਗ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰਚਿਯਤਾ ਤੇ ਜਾਣਨਹਾਰ ਹਾਂ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਹਨ: ਨਾਸਵੰਤ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਕ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨਾਸਵੰਤ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹਾਂ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵੀ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਜਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਨਿਡਰਤਾ, ਮਨ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਦਾਨ, ਇੰਦਰੀਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਯਜ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪਾਠ, ਤਪ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਸੁਭਾਉ—ਇਹ ਗੁਣ ਹਨ। ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚ, ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅਣਹੋਣੀ, ਤਿਆਗ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨਾ ਲੱਭਣਾ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦਇਆ, ਲੋਭ ਰਹਿਤਤਾ, ਕੋਮਲਤਾ, ਲਾਜ਼ ਤੇ ਚੰਚਲਤਾ ਦੀ ਘਾਟ—ਇਹ ਵੀ ਦਿਵਵੀ ਗੁਣ ਹਨ। ਉਤਸ਼ਾਹ, ਮਾਫੀ, ਧੀਰਜ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਵੈਰ-ਰਹਿਤਤਾ ਤੇ ਵੱਡੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਘਾਟ—ਇਹ ਸਭ ਦਿਵਵੀ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਪਰ ਪਖੰਡ, ਅਹੰਕਾਰ, ਘਮੰਡ, ਗੁੱਸਾ, ਰੁਖਾਪਣ ਤੇ ਮੂਰਖਤਾ—ਇਹ ਦੈਵੀ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸੰਸਾਰੀ ਜਾਂ ਅਸੁਰ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਿਵਵੀ ਗੁਣ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੈਤਿਕ ਗੁਣ ਬੰਨ੍ਹਨ ਵੱਲ। ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਤੂੰ ਦਿਵਵੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ: ਦਿਵਵੀ ਤੇ ਦੈਤਿਕ। ਦਿਵਵੀ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ, ਹੁਣ ਦੈਤਿਕ ਸੁਭਾਉ ਬਾਰੇ ਸੁਣ। ਦੈਤਿਕ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਰਮ ਜਾਂ ਤਿਆਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਨਾ ਚੰਗਾ ਆਚਰਣ, ਨਾ ਸੱਚਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਬੇਅਸਾਸ, ਬੇਅਧਾਰ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਹਿਲਾ-ਪੁਰਖ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਘੱਟ ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਾਨੀ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਕ੍ਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਪਖੰਡ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਝੂਠੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਲੋਕ ਅਸੁਧ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਣਗਿਣਤ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ, ਮੌਤ ਆਉਣ ਤਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਆਸਾਂ ਦੇ ਰੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਫਸੇ, ਇਹ ਲੋਕ ਅਨੁਚਿਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧਨ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਅੱਜ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਧਨ ਮੁੜ ਮੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।' 'ਉਹ ਵੈਰੀ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਹੀ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਭੋਗੀ, ਮੈਂ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ, ਮੈਂ ਹੀ ਸੁਖੀ ਹਾਂ।' 'ਮੈਂ ਹੀ ਧਨਵਾਨ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੌਣ? ਮੈਂ ਯਜ ਕਰਾਂਗਾ, ਦਾਨ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਆਨੰਦ ਲਵਾਂਗਾ।'—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸੇ, ਅਨੇਕ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ, ਇਹ ਲੋਕ ਅਸੁਧ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ, ਜਿੱਦ, ਮਾਣ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਮੱਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਹ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਯਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਖੰਡ ਨਾਲ, ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ। ਅਹੰਕਾਰ, ਤਾਕਤ, ਮਾਣ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐਸੇ ਨਫ਼ਰਤੀ, ਕ੍ਰੂਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਪਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਦਾ ਬੁਰੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਸੁਰ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਜੀਵਨ, ਆਤਮਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਦਿਵਵੀ ਤੇ ਦੈਤਿਕ ਸੁਭਾਉ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ।