ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਹੜੇ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਈਰਖਾ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਉਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—even ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਬਾਹਰੀ ਦਬਾਵਾਂ ਜਾਂ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਹਰੇਕ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਅਤੇ ਵੈਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਕਰਮ—even ਜੇ ਉਹ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ—even ਜੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਹੋਣ—ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ। ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਮਰਨਾਂ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਡਰ ਹੀ ਡਰ ਹੈ। ਇਸ 'ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਖਰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਕੁਝ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਉਲਟ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ?" ਭਗਵਾਨ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੁੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਜੋ ਗੁਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ, ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ।" ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨੂੰ ਧੂੜ ਅਤੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਵਰਨ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਉਂ ਹੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਸਨਾ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਵੈਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਦਰੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਕੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ, ਇਸ ਮੰਦ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ—ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਨਾਸ ਕਰ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮਨ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਮਨ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੀ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਕਰ, ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਰੂਪ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਇਹ ਅਖੰਡ ਯੋਗ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਮਨੂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮਨੂ ਨੇ ਇਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਯੋਗ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਖੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹੀ ਪੁਰਾਤਨ ਯੋਗ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਹੱਸ ਹੈ।" ਅਰਜੁਨ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਤੁਹਾਡਾ ਜਨਮ ਤਾਂ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਵਿਵਸਵਾਨ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ?" ਭਗਵਾਨ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਅਨੇਕ ਜਨਮ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਅਜਨਮਾ ਹਾਂ, ਅਖੰਡ ਹਾਂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਹਾਨੀ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਵਾਧੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਮੈਂ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਆਦਿ-ਦਿਵ੍ਯ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਸਿੱਧਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੋਹ, ਡਰ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਲੋਕ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹਰੇਕ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਹੀ ਪਥ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਲੋਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੈਂ ਨੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਕਰਤਾ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹਾਂ।" "ਕੋਈ ਕਰਮ ਮੈਨੂੰ ਲਪੇਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ। ਇਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਹੀ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਮ ਕਰ।" "ਕਰਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਰਮ ਕੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਰਮ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੂੰ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ। ਕਰਮ, ਵਿਕਰਮ (ਅਣਚੰਗਾ ਕਰਮ) ਅਤੇ ਅਕਰਮ (ਕਰਮ ਰਹਿਤਤਾ)—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਕਰਮ ਅਤੇ ਅਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਹਰੇਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਏ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪੰਡਿਤ ਆਖਿਆ ਹੈ।" "ਜੋ ਫਲ ਦੀ ਆਸ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਿਸਨੇ ਉਮੀਦਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਆਤਮਾ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ, ਸਾਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ।" "ਜੋ ਆ ਗਿਆਨ, ਦੁਖ-ਸੁਖ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਫਲਤਾ-ਅਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਯਜਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਯਜਨ (ਯਗ) ਵਿੱਚ ਭੀ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ—ਹੋਮ, ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਹੁਤੀ, ਅੱਗ, ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਝ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਯੋਗੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਰਾਹੀਂ ਯਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਯਗ ਨੂੰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਵਾਂਗ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਇੰਦਰੀਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਨਾ ਆਦਿ—ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਧੁਨੀ ਆਦਿ—ਨੂੰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਾਰੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਕੁਝ ਲੋਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਕੁਝ ਤਪਸਿਆ ਰਾਹੀਂ, ਕੁਝ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਾਠ ਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਰਮ, ਗਿਆਨ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ।