ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਮਾਨੋ ਵਿਰੋਧੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਉਲਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਸ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲ ਕੇ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮਧੁਰ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਅਰਜੁਨ! ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਰਸਤੇ ਦੱਸੇ ਸਨ—ਸਾਂਖਿਆਂ ਲਈ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਕਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ। ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੇਵਲ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਵੀ ਪਲ ਭਰ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਗੁਣ ਸਭ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨ ਤੋਂ ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਸੰਸਾਰਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਪਖੰਡੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਅਸਕਤੀ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਅਰਜੁਨ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਅਕਰਮਤਾ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਵੀ ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਸਗੋਂ, ਯਜਨਾ (ਕਰਮ ਜੋ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਅਸਕਤੀ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਯਜਨਾ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰ। ਰਚਨਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਵਧੋਗੇ ਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ।' ਤੁਸੀਂ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦੇਣਗੇ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਾਤ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਦੇਣ ਬਿਨਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੋਰ ਹੈ। ਜੋ ਨੇਕ ਰੂਹਾਂ ਯਜਨਾ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੀਵ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਜਨ ਵਰਖਾ ਤੋਂ, ਵਰਖਾ ਯਜਨਾ ਤੋਂ, ਤੇ ਯਜਨਾ ਕਰਮ ਤੋਂ। ਕਰਮ ਵੇਦ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੇਦ ਅਵਿਨਾਸੀ ਤੋਂ। ਇਸ ਲਈ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਵੇਦ ਸਦਾ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਤੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਤੇ ਪਾਪੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਕਰ, ਪਰ ਅਸਕਤੀ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ। ਅਸਕਤੀ ਰਹਿਤ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਨਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ, ਤਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਉੱਚ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੋ ਮਾਪਦੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਉਸੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਅਣਪਾਇਆ ਪਾਉਣਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹੀ ਚੱਲਣਗੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਵਿਅਵਸਥਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸਕਤੀ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਾਸਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਉਲਝਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਆਪ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਕਰਤਾ ਹਾਂ।' ਪਰ ਜੋ ਤੱਤ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਗੁਣ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ,' ਤੇ ਉਹ ਅਸਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਲਝਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਮੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ, ਮਨ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਕਰ। ਜੋ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤੇ ਵੈਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਵੈਰੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਿਅਕੁਲ, ਮੂੜ੍ਹ ਤੇ ਵਿਵੇਕਹੀਨ ਹਨ। ਹਰ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਗਿਆਨੀ ਵੀ। ਫਿਰ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਹਰ ਇੰਦਰੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਜਾਂ ਵਿਰਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਸਕਤੀ ਤੇ ਵਿਰਕਤੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਉਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਹੋਰਨਾਂ ਦਾ ਕਰਤਵ ਚੰਗਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਦਾ ਕਰਤਵ ਡਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਮਾਧਵ, ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਨੋ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ?" ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ ਹੈ, ਜੋ ਰਜੋਗੁਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਭੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ, ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ, ਦਰਪਣ ਨੂੰ ਧੂੜ, ਅਤੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਵਾਲਾ ਓਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਤੁੱਟ ਵਾਸਨਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਇੰਦਰੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ, ਤੇ ਇਸ ਪਾਪੀ ਵਾਸਨਾ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।