ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ କଥଂ ଭୀଷ୍ମମହଂ ସଂଖ୍ଯେ ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ମଧୁସୂଦନ। ଇଷୁଭିଃ ପ୍ରତିଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ପୂଜାର୍ହାଵରିସୂଦନ।।2.4।।
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ— ମଧୁସୂଦନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ କିପରି ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସହିତ ଧନୁଷ ବାଣ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି? ସେମାନେ ମୋର ପୂଜ୍ୟ ଅଟୁଟ ଶତ୍ରୁ ହେଉଛନ୍ତି।
ଗୁରୂନହତ୍ଵା ହି ମହାନୁଭାଵାନ୍ ଶ୍ରେଯୋ ଭୋକ୍ତୁଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯମପୀହ ଲୋକେ। ହତ୍ଵାର୍ଥକାମାଂସ୍ତୁ ଗୁରୂନିହୈଵ ଭୁଞ୍ଜୀଯ ଭୋଗାନ୍ ରୁଧିରପ୍ରଦିଗ୍ଧାନ୍।।2.5।।
ଏଠାରେ ଏମିତି ମହାନ ଗୁରୁମାନେକୁ ମାରିବାଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଅଧିକ ଭଲ। ଯଦି ଆମେ ଏଠି ଧନ ଓ ଭୋଗର ଆଶାରେ ଥିବା ଗୁରୁମାନେକୁ ମାରିଦେଉଛୁ, ତେବେ ସେଇ ଭୋଗ ସବୁ ତାଙ୍କର ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗାଇଯିବ।
ନ ଚୈତଦ୍ଵିଦ୍ମଃ କତରନ୍ନୋ ଗରୀଯୋ ଯଦ୍ଵା ଜଯେମ ଯଦି ଵା ନୋ ଜଯେଯୁଃ। ଯାନେଵ ହତ୍ଵା ନ ଜିଜୀଵିଷାମ ସ୍ତେଽଵସ୍ଥିତାଃ ପ୍ରମୁଖେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ।।2.6।।
ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ କିଏ ଜିତିବା ଭଲ, କିମ୍ବା କିଏ ହାରିବା ଭଲ। ଯେଉଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଇ ଆମେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁନାହୁଁ, ସେମାନେ ଆମ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଅଛନ୍ତି।
କାର୍ପଣ୍ଯଦୋଷୋପହତସ୍ଵଭାଵଃ ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ଧର୍ମସଂମୂଢଚେତାଃ। ଯଚ୍ଛ୍ରେଯଃ ସ୍ଯାନ୍ନିଶ୍ିଚତଂ ବ୍ରୂହି ତନ୍ମେ ଶିଷ୍ଯସ୍ତେଽହଂ ଶାଧି ମାଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନମ୍।।2.7।।
ମୋର ସ୍ୱଭାବ କୃପାର ଦୁର୍ବଳତାରେ ଆବୃତ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ। ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି, ଯାହା ମୋ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ କହନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ମୋତେ ଶିଖାନ୍ତୁ, କାରଣ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି।
ନ ହି ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ମମାପନୁଦ୍ଯା ଦ୍ଯଚ୍ଛୋକମୁଚ୍ଛୋଷଣମିନ୍ଦ୍ରିଯାଣାମ୍। ଅଵାପ୍ଯ ଭୂମାଵସପତ୍ନମୃଦ୍ଧମ୍ ରାଜ୍ଯଂ ସୁରାଣାମପି ଚାଧିପତ୍ଯମ୍।।2.8।।
ମୋର ଏହି ଦୁଃଖ କିପରି ହଟିପାରିବ, ମୁଁ ଦେଖିପାଉନି। ଏହି ଦୁଃଖ ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଉଛି। ଯଦି ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପାଇଁଯାଏ, କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଶାସନ କରିପାରିବି, ତଥାପି ଏହି ଦୁଃଖ ମୋରୁ ଯିବା ନୁହେଁ।
ସଞ୍ଜଯ ଉଵାଚ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ହୃଷୀକେଶଂ ଗୁଡାକେଶଃ ପରନ୍ତପ। ନ ଯୋତ୍ସ୍ଯ ଇତି ଗୋଵିନ୍ଦମୁକ୍ତ୍ଵା ତୂଷ୍ଣୀଂ ବଭୂଵ ହ।।2.9।।
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ— ଏପରି କହି ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ, ଗୁଡାକେଶ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ', ଏବଂ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ରହିଗଲେ।
ତମୁଵାଚ ହୃଷୀକେଶଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ। ସେନଯୋରୁଭଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଵିଷୀଦନ୍ତମିଦଂ ଵଚଃ।।2.10।।
ଭାରତ, ଦୁଇ ଶେଣା ମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଖିତ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ହୃଷୀକେଶ ହସିଥିବା ପ୍ରଭୃତିରେ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନୁଵାଚ ଅଶୋଚ୍ଯାନନ୍ଵଶୋଚସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜ୍ଞାଵାଦାଂଶ୍ଚ ଭାଷସେ। ଗତାସୂନଗତାସୂଂଶ୍ଚ ନାନୁଶୋଚନ୍ତି ପଣ୍ଡିତାଃ।।2.11।।
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— ତୁମେ ଯାହା ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଛ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତଥାପି ତୁମେ ଜ୍ଞାନର କଥା କହୁଛ। ପଣ୍ଡିତମାନେ ମୃତ କିମ୍ବା ଜୀବିତ ଯାହାକୁ ନେଇ କେବେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ତ୍ଵେଵାହଂ ଜାତୁ ନାସଂ ନ ତ୍ଵଂ ନେମେ ଜନାଧିପାଃ। ନ ଚୈଵ ନ ଭଵିଷ୍ଯାମଃ ସର୍ଵେ ଵଯମତଃ ପରମ୍।।2.12।।
ମୁଁ, ତୁମେ, ଏହି ରାଜାମାନେ— କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେ ନଥିଲୁ ନାହିଁ, ଏବଂ ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ଆମେ କେବେ ନ ରହିଯିବୁ।
ଦେହିନୋଽସ୍ମିନ୍ଯଥା ଦେହେ କୌମାରଂ ଯୌଵନଂ ଜରା। ତଥା ଦେହାନ୍ତରପ୍ରାପ୍ତିର୍ଧୀରସ୍ତତ୍ର ନ ମୁହ୍ଯତି।।2.13।।
ଏହି ଦେହରେ ଯେପରି ଆତ୍ମା କୁମାର, ଯୁବକ ଓ ବୃଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ସେପରି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅନ୍ୟ ଦେହ ମଧ୍ୟ ପାଏ। ଜ୍ଞାନୀ ଏଥିରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ମାତ୍ରାସ୍ପର୍ଶାସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯ ଶୀତୋଷ୍ଣସୁଖଦୁଃଖଦାଃ। ଆଗମାପାଯିନୋଽନିତ୍ଯାସ୍ତାଂସ୍ତିତିକ୍ଷସ୍ଵ ଭାରତ।।2.14।।
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର ସଂସ୍ପର୍ଶ ଠାରୁ ଶୀତ, ଉଷ୍ଣତା, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହାମାନେ ଆସିଯାନ୍ତି ଓ ଯାଉଛନ୍ତି, ସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ; ଏହାମାନେ ସହିବାକୁ ଶିଖ, ଭାରତ।
ଯଂ ହି ନ ଵ୍ଯଥଯନ୍ତ୍ଯେତେ ପୁରୁଷଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ସମଦୁଃଖସୁଖଂ ଧୀରଂ ସୋଽମୃତତ୍ଵାଯ କଲ୍ପତେ।।2.15।।
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ବିଚଳିତ କରିପାରେ ନାହିଁ, ଯିଏ ସମଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ସେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ନାସତୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଭାଵୋ ନାଭାଵୋ ଵିଦ୍ଯତେ ସତଃ। ଉଭଯୋରପି ଦୃଷ୍ଟୋଽନ୍ତସ୍ତ୍ଵନଯୋସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ।।2.16।।
ଅସତ୍ୟର କେବେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ଏବଂ ସତ୍ୟର କେବେ ନାଶ ନାହିଁ; ଏହି ଦୁଇଟିର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥକୁ ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି।
ଅଵିନାଶି ତୁ ତଦ୍ଵିଦ୍ଧି ଯେନ ସର୍ଵମିଦଂ ତତମ୍। ଵିନାଶମଵ୍ଯଯସ୍ଯାସ୍ଯ ନ କଶ୍ଚିତ୍ କର୍ତୁମର୍ହତି।।2.17।।
ଯାହା ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଛି, ସେହି ଆତ୍ମାକୁ ଅବିନାଶୀ ବୋଲି ଜାଣ; ଏହି ଅମର ଆତ୍ମାର ନାଶ କେହି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅନ୍ତଵନ୍ତ ଇମେ ଦେହା ନିତ୍ଯସ୍ଯୋକ୍ତାଃ ଶରୀରିଣଃ। ଅନାଶିନୋଽପ୍ରମେଯସ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଭାରତ।।2.18।।
ଏହି ଦେହଗୁଡ଼ିକ ନଶ୍ୱର, କିନ୍ତୁ ଶରୀରୀ ଆତ୍ମା ନିତ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ ଓ ଅପରିମାପ୍ୟ। ଏହି କାରଣରୁ, ଭାରତ, ଯୁଦ୍ଧ କର।
ଯ ଏନଂ ଵେତ୍ତି ହନ୍ତାରଂ ଯଶ୍ଚୈନଂ ମନ୍ଯତେ ହତମ୍। ଉଭୌ ତୌ ନ ଵିଜାନୀତୋ ନାଯଂ ହନ୍ତି ନ ହନ୍ଯତେ।।2.19।।
ଯିଏ ଭାବେ ଏହାକୁ ହତା କରୁଛି ବୋଲି ଭାବେ, କିମ୍ବା ଏହି ଆତ୍ମା ହତ ହେଉଛି ବୋଲି ଭାବେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ଏହି ଆତ୍ମା ନ ମାରେ, ନ ମରେ।
ନ ଜାଯତେ ମ୍ରିଯତେ ଵା କଦାଚି ନ୍ନାଯଂ ଭୂତ୍ଵା ଭଵିତା ଵା ନ ଭୂଯଃ। ଅଜୋ ନିତ୍ଯଃ ଶାଶ୍ଵତୋଽଯଂ ପୁରାଣୋ ନ ହନ୍ଯତେ ହନ୍ଯମାନେ ଶରୀରେ।।2.20।।
ଏହି ଆତ୍ମା କେବେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ, କେବେ ମରେ ନାହିଁ; ଏହା ଥିଲା, ଏବଂ ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ରହିବ। ଏହା ଅଜନ୍ମା, ନିତ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ ଓ ପୁରାତନ; ଶରୀର ନଶ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆତ୍ମା ମରେ ନାହିଁ।
ଵେଦାଵିନାଶିନଂ ନିତ୍ଯଂ ଯ ଏନମଜମଵ୍ଯଯମ୍। କଥଂ ସ ପୁରୁଷଃ ପାର୍ଥ କଂ ଘାତଯତି ହନ୍ତି କମ୍।।2.21।।
ପାର୍ଥ, ଯିଏ ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ଅବିନାଶୀ, ନିତ୍ୟ, ଅଜନ୍ମା ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ବୋଲି ଜାଣେ, ସେ କିପରି କାହାକୁ ମାରିପାରିବ କିମ୍ବା କାହାର ମୃତ୍ୟୁ କରିପାରିବ?
ଵାସାଂସି ଜୀର୍ଣାନି ଯଥା ଵିହାଯ ନଵାନି ଗୃହ୍ଣାତି ନରୋଽପରାଣି। ତଥା ଶରୀରାଣି ଵିହାଯ ଜୀର୍ଣା ନ୍ଯନ୍ଯାନି ସଂଯାତି ନଵାନି ଦେହୀ।।2.22।।
ଯେପରି ଏକ ଲୋକ ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଛାଡ଼ି, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଧରେ, ସେପରି ଦେହୀ ଆତ୍ମା ପୁରୁଣା ଦେହ ଛାଡ଼ି, ନୂତନ ଦେହ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ନୈନଂ ଛିନ୍ଦନ୍ତି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ନୈନଂ ଦହତି ପାଵକଃ। ନ ଚୈନଂ କ୍ଲେଦଯନ୍ତ୍ଯାପୋ ନ ଶୋଷଯତି ମାରୁତଃ।।2.23।।
ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ଶସ୍ତ୍ର କାଟିପାରେ ନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ଜଳାଇପାରେ ନାହିଁ; ପାଣି ଭିଜେଇପାରେ ନାହିଁ, ବାତାସ ଶୁଖାଇପାରେ ନାହିଁ।
ଅଚ୍ଛେଦ୍ଯୋଽଯମଦାହ୍ଯୋଽଯମକ୍ଲେଦ୍ଯୋଽଶୋଷ୍ଯ ଏଵ ଚ। ନିତ୍ଯଃ ସର୍ଵଗତଃ ସ୍ଥାଣୁରଚଲୋଽଯଂ ସନାତନଃ।।2.24।।
ଏହି ଆତ୍ମା ଅଭେଦ୍ୟ, ଅଦାହ୍ୟ, ଅଭିଜ୍ଞା, ଅଶୋଷ୍ୟ; ଏହା ନିତ୍ୟ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି, ଅଚଳ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଓ ପୁରାତନ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତୋଽଯମଚିନ୍ତ୍ଯୋଽଯମଵିକାର୍ଯୋଽଯମୁଚ୍ଯତେ। ତସ୍ମାଦେଵଂ ଵିଦିତ୍ଵୈନଂ ନାନୁଶୋଚିତୁମର୍ହସି।।2.25।।
ଏହି ଆତ୍ମା ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହିପରି ଜାଣି, ତୁମେ ଏହିପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଥ ଚୈନଂ ନିତ୍ଯଜାତଂ ନିତ୍ଯଂ ଵା ମନ୍ଯସେ ମୃତମ୍। ତଥାପି ତ୍ଵଂ ମହାବାହୋ ନୈଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି।।2.26।।
ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ସବୁବେଳେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି ଓ ସବୁବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରୁଛି ବୋଲି ଭାବୁଛ, ତଥାପି ହେ ମହାବାହୁ, ଏଭଳି ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଜାତସ୍ଯ ହି ଧ୍ରୁଵୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ଧ୍ରୁଵଂ ଜନ୍ମ ମୃତସ୍ଯ ଚ। ତସ୍ମାଦପରିହାର୍ଯେଽର୍ଥେ ନ ତ୍ଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି।।2.27।।
ଯେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ହେଉଛି, ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବ; ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି, ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ହେବ। ଏହି ଅଟଳ ନିୟମ ଉପରେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତାଦୀନି ଭୂତାନି ଵ୍ଯକ୍ତମଧ୍ଯାନି ଭାରତ। ଅଵ୍ଯକ୍ତନିଧନାନ୍ଯେଵ ତତ୍ର କା ପରିଦେଵନା।।2.28।।
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆରମ୍ଭରେ ଅଦୃଶ୍ୟ, ମଧ୍ୟରେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ ପୁଣି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ହେ ଭାରତ, ତେବେ ଏଠି କାହିଁକି ଶୋକ କରିବା?
ଆଶ୍ଚର୍ଯଵତ୍ପଶ୍ଯତି କଶ୍ଚିଦେନ ମାଶ୍ଚର୍ଯଵଦ୍ଵଦତି ତଥୈଵ ଚାନ୍ଯଃ। ଆଶ୍ଚର୍ଯଵଚ୍ଚୈନମନ୍ଯଃ ଶ୍ରୃଣୋତି ଶ୍ରୁତ୍ଵାପ୍ଯେନଂ ଵେଦ ନ ଚୈଵ କଶ୍ଚିତ୍।।2.29।।
କେହି ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, କେହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ କହନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଶୁଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶୁଣିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ କେହି ଠିକ୍ ଭାବରେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦେହୀ ନିତ୍ଯମଵଧ୍ଯୋଽଯଂ ଦେହେ ସର୍ଵସ୍ଯ ଭାରତ। ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ନ ତ୍ଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି।।2.30।।
ଏହି ଦେହ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆତ୍ମା ସବୁବେଳେ ଅବିନାଶୀ, ହେ ଭାରତ, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସ୍ଵଧର୍ମମପି ଚାଵେକ୍ଷ୍ଯ ନ ଵିକମ୍ପିତୁମର୍ହସି। ଧର୍ମ୍ଯାଦ୍ଧି ଯୁଦ୍ଧାଛ୍ରେଯୋଽନ୍ଯତ୍କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ଯତେ।।2.31।।
ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଭୟ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଧାରେ ପଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାରଣ, ଏକ ନ୍ୟାୟଯୁକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ଠାରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉତ୍ତମ କାମ ନାହିଁ।
ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଚୋପପନ୍ନଂ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରମପାଵୃତମ୍। ସୁଖିନଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ପାର୍ଥ ଲଭନ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧମୀଦୃଶମ୍।।2.32।।
ଯେଉଁ ଯୁଦ୍ଧ ନିଜେ ଆସିଥାଏ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦିଏ, ଏପରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ହେ ପାର୍ଥ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ଅଥ ଚୈତ୍ତ୍ଵମିମଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ସଂଗ୍ରାମଂ ନ କରିଷ୍ଯସି। ତତଃ ସ୍ଵଧର୍ମଂ କୀର୍ତିଂ ଚ ହିତ୍ଵା ପାପମଵାପ୍ସ୍ଯସି।।2.33।।
ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଧର୍ମମୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହାଁନାହାଁ, ତେବେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଛାଡ଼ି ତୁମେ ପାପରେ ପଡ଼ିବ।