ଯୋଗଯୁକ୍ତୋ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵିଜିତାତ୍ମା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଭୂତାତ୍ମା କୁର୍ଵନ୍ନପି ନ ଲିପ୍ଯତେ।।5.7।।
ଯେଉଁଠି ଯୋଗରେ ଏକତା, ମନ ଶୁଦ୍ଧ, ନିଜକୁ ଜିତିଛି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅଛି, ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମା, କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନି।
ନୈଵ କିଂଚିତ୍କରୋମୀତି ଯୁକ୍ତୋ ମନ୍ଯେତ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍। ପଶ୍ଯନ୍ ଶ୍ରୃଣଵନ୍ସ୍ପୃଶଞ୍ଜିଘ୍ରନ୍ନଶ୍ନନ୍ଗଚ୍ଛନ୍ସ୍ଵପନ୍ ଶ୍ଵସନ୍।।5.8।।
ଯେଉଁଠି ଯୋଗରେ ଦୃଢ, ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ଭାବେ — 'ମୁଁ କିଛି କରୁନି', ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା, ଛୁଇଁବା, ଘ୍ରାଣ କରିବା, ଖାଇବା, ଚାଲିବା, ଶୁଇବା, ଶ୍ୱାସ ନେବା,
ପ୍ରଲପନ୍ଵିସୃଜନ୍ଗୃହ୍ଣନ୍ନୁନ୍ମିଷନ୍ନିମିଷନ୍ନପି। ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣୀନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥେଷୁ ଵର୍ତନ୍ତ ଇତି ଧାରଯନ୍।।5.9।।
କଥା କହିବା, ଛାଡିବା, ଧରିବା, ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିବା, ବନ୍ଦ କରିବା, ଏବଂ ଏହି ଭାବରେ ଭାବିଥାଏ — ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ତାଙ୍କର ବିଷୟରେ ଚାଲିଥାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାଧାଯ କର୍ମାଣି ସଙ୍ଗଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କରୋତି ଯଃ। ଲିପ୍ଯତେ ନ ସ ପାପେନ ପଦ୍ମପତ୍ରମିଵାମ୍ଭସା।।5.10।।
ଯେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବ୍ରହ୍ମରେ ଅର୍ପଣ କରି, ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନି, ଯେପରି ମାନ୍ଦାର ପତ୍ର ଜଳରେ ଭିଜେନି।
କାଯେନ ମନସା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା କେଵଲୈରିନ୍ଦ୍ରିଯୈରପି। ଯୋଗିନଃ କର୍ମ କୁର୍ଵନ୍ତି ସଙ୍ଗଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽଽତ୍ମଶୁଦ୍ଧଯେ।।5.11।।
ଦେହ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମାର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ।
ଯୁକ୍ତଃ କର୍ମଫଲଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶାନ୍ତିମାପ୍ନୋତି ନୈଷ୍ଠିକୀମ୍। ଅଯୁକ୍ତଃ କାମକାରେଣ ଫଲେ ସକ୍ତୋ ନିବଧ୍ଯତେ।।5.12।।
ଯେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦୃଢ ଶାନ୍ତି ମିଳେ; ଯେଉଁଠି ଆସକ୍ତି ଅଛି, ଫଳରେ ଆଶା ଅଛି, ସେଉଁଠି ବନ୍ଧନ ହୁଏ।
ସର୍ଵକର୍ମାଣି ମନସା ସଂନ୍ଯସ୍ଯାସ୍ତେ ସୁଖଂ ଵଶୀ। ନଵଦ୍ଵାରେ ପୁରେ ଦେହୀ ନୈଵ କୁର୍ଵନ୍ନ କାରଯନ୍।।5.13।।
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମନରେ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନବଦ୍ୱାର ରହିଥିବା ଶରୀରରେ ସୁଖରେ ବସିଥାଏ; ସେ କିଛି କରେ ନାହିଁ, କିଛି କରାଏ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ନ କର୍ତୃତ୍ଵଂ ନ କର୍ମାଣି ଲୋକସ୍ଯ ସୃଜତି ପ୍ରଭୁଃ। ନ କର୍ମଫଲସଂଯୋଗଂ ସ୍ଵଭାଵସ୍ତୁ ପ୍ରଵର୍ତତେ।।5.14।।
ପ୍ରଭୁ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ, କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦେଇ ନାହିଁ; ନିଜର ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ।
ନାଦତ୍ତେ କସ୍ଯଚିତ୍ପାପଂ ନ ଚୈଵ ସୁକୃତଂ ଵିଭୁଃ। ଅଜ୍ଞାନେନାଵୃତଂ ଜ୍ଞାନଂ ତେନ ମୁହ୍ଯନ୍ତି ଜନ୍ତଵଃ।।5.15।।
ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭଗବାନ କାହାର ପାପ କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଆଛାଦିତ ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଜ୍ଞାନେନ ତୁ ତଦଜ୍ଞାନଂ ଯେଷାଂ ନାଶିତମାତ୍ମନଃ। ତେଷାମାଦିତ୍ଯଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରକାଶଯତି ତତ୍ପରମ୍।।5.16।।
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅଜ୍ଞାନ ଆତ୍ମାର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପରମ ଆଲୋକକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ତଦ୍ବୁଦ୍ଧଯସ୍ତଦାତ୍ମାନସ୍ତନ୍ନିଷ୍ଠାସ୍ତତ୍ପରାଯଣାଃ। ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯପୁନରାଵୃତ୍ତିଂ ଜ୍ଞାନନିର୍ଧୂତକଲ୍ମଷାଃ।।5.17।।
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ବୁଦ୍ଧି, ଆତ୍ମା, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆଶ୍ରୟକୁ ଏହି ପରମେ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୋଇଛି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତିରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନାହିଁ।
ଵିଦ୍ଯାଵିନଯସଂପନ୍ନେ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଗଵି ହସ୍ତିନି। ଶୁନି ଚୈଵ ଶ୍ଵପାକେ ଚ ପଣ୍ଡିତାଃ ସମଦର୍ଶିନଃ।।5.18।।
ଏକ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ନମ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଁଁ, ହାତୀ, କୁକୁର ଓ କୁକୁର ଖାଇଥିବା ଲୋକ—ପଣ୍ଡିତମାନେ ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖନ୍ତି।
ଇହୈଵ ତୈର୍ଜିତଃ ସର୍ଗୋ ଯେଷାଂ ସାମ୍ଯେ ସ୍ଥିତଂ ମନଃ। ନିର୍ଦୋଷଂ ହି ସମଂ ବ୍ରହ୍ମ ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣି ତେ ସ୍ଥିତାଃ।।5.19।।
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ସମତାରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଜିତିଛନ୍ତି; କାରଣ ବ୍ରହ୍ମା ନିର୍ମଳ ଓ ସମ, ତେଣୁ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ନ ପ୍ରହୃଷ୍ଯେତ୍ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନୋଦ୍ଵିଜେତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାପ୍ରିଯମ୍। ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧିରସମ୍ମୂଢୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣି ସ୍ଥିତଃ।।5.20।।
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଦୃଢ଼ ଓ ଭ୍ରମ ନାହିଁ, ସେମାନେ ପ୍ରିୟ ମିଳିଲେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଅପ୍ରିୟ ମିଳିଲେ ବି ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ବାହ୍ଯସ୍ପର୍ଶେଷ୍ଵସକ୍ତାତ୍ମା ଵିନ୍ଦତ୍ଯାତ୍ମନି ଯତ୍ସୁଖମ୍। ସ ବ୍ରହ୍ମଯୋଗଯୁକ୍ତାତ୍ମା ସୁଖମକ୍ଷଯମଶ୍ନୁତେ।।5.21।।
ଯେଉଁମାନେ ବାହ୍ୟ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ସୁଖ ମିଳାନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା-ଯୋଗରେ ଏକତା ହୋଇ ଅକ୍ଷୟ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି।
ଯେ ହି ସଂସ୍ପର୍ଶଜା ଭୋଗା ଦୁଃଖଯୋନଯ ଏଵ ତେ। ଆଦ୍ଯନ୍ତଵନ୍ତଃ କୌନ୍ତେଯ ନ ତେଷୁ ରମତେ ବୁଧଃ।।5.22।।
ଯେଉଁ ଭୋଗ ବାହ୍ୟ ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେଗୁଡିକ ଦୁଃଖର ଉତ୍ସ; ଏମାନେ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଅଛନ୍ତି, ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏମାନେରେ ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ।
ଶକ୍ନୋତୀହୈଵ ଯଃ ସୋଢୁଂ ପ୍ରାକ୍ଶରୀରଵିମୋକ୍ଷଣାତ୍। କାମକ୍ରୋଧୋଦ୍ଭଵଂ ଵେଗଂ ସ ଯୁକ୍ତଃ ସ ସୁଖୀ ନରଃ।।5.23।।
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ ପୂର୍ବରୁ କାମ ଓ କ୍ରୋଧର ଝଟକାକୁ ସହିପାରେ, ସେ ଯୋଗୀ ଓ ସୁଖୀ ମନୁଷ୍ୟ।
ଯୋଽନ୍ତଃସୁଖୋଽନ୍ତରାରାମସ୍ତଥାନ୍ତର୍ଜ୍ଯୋତିରେଵ ଯଃ। ସ ଯୋଗୀ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ଵାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଭୂତୋଽଧିଗଚ୍ଛତି।।5.24।।
ଯାହାର ସୁଖ ଭିତରେ, ଆନନ୍ଦ ଭିତରେ, ଆଲୋକ ଭିତରେ, ସେ ଯୋଗୀ ବ୍ରହ୍ମାରେ ଏକତା ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମା-ନିର୍ବାଣ ପାଏ।
ଲଭନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ଵାଣମୃଷଯଃ କ୍ଷୀଣକଲ୍ମଷାଃ। ଛିନ୍ନଦ୍ଵୈଧା ଯତାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତାଃ।।5.25।।
ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ଦୂଷ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରିଛନ୍ତି, ସନ୍ଦେହ ଛିନ୍ନ ହୋଇଛି, ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଭଲରେ ଆନନ୍ଦ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା-ନିର୍ବାଣ ପାଆନ୍ତି।
କାମକ୍ରୋଧଵିଯୁକ୍ତାନାଂ ଯତୀନାଂ ଯତଚେତସାମ୍। ଅଭିତୋ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ଵାଣଂ ଵର୍ତତେ ଵିଦିତାତ୍ମନାମ୍।।5.26।।
ଯେଉଁ ଯତୀମାନେ କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ବ୍ରହ୍ମା-ନିର୍ବାଣ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ସ୍ପର୍ଶାନ୍କୃତ୍ଵା ବହିର୍ବାହ୍ଯାଂଶ୍ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚୈଵାନ୍ତରେ ଭ୍ରୁଵୋଃ। ପ୍ରାଣାପାନୌ ସମୌ କୃତ୍ଵା ନାସାଭ୍ଯନ୍ତରଚାରିଣୌ।।5.27।।
ବାହ୍ୟ ସଂସ୍ପର୍ଶକୁ ବାହାରେ ରଖି, ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଭୃକୁତି ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ କରି, ନାକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନକୁ ସମ କରି ଚଳାଇବା—
ଯତେନ୍ଦ୍ରିଯମନୋବୁଦ୍ଧିର୍ମୁନିର୍ମୋକ୍ଷପରାଯଣଃ। ଵିଗତେଚ୍ଛାଭଯକ୍ରୋଧୋ ଯଃ ସଦା ମୁକ୍ତ ଏଵ ସଃ।।5.28।।
ଯେଉଁ ମୁନି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ମୁକ୍ତିରେ ଲଗ୍ନ, ଇଚ୍ଛା, ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ସଦା ମୁକ୍ତ।
ଭୋକ୍ତାରଂ ଯଜ୍ଞତପସାଂ ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରମ୍। ସୁହୃଦଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାଂ ଶାନ୍ତିମୃଚ୍ଛତି।।5.29।।
ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟାର ଭୋକ୍ତା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ମହାଶ୍ୱର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମିତ୍ର ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନୁଵାଚ ଅନାଶ୍ରିତଃ କର୍ମଫଲଂ କାର୍ଯଂ କର୍ମ କରୋତି ଯଃ। ସ ସଂନ୍ଯାସୀ ଚ ଯୋଗୀ ଚ ନ ନିରଗ୍ନିର୍ନ ଚାକ୍ରିଯଃ।।6.1।।
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳର ଆଶା ରଖିନାହିଁ, ଦାୟିତ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଏକ ସଂନ୍ୟାସୀ ଓ ଯୋଗୀ; କେବଳ ଅଗ୍ନି ତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି ଦେଇ ନୁହଁ।
ଯଂ ସଂନ୍ଯାସମିତି ପ୍ରାହୁର୍ଯୋଗଂ ତଂ ଵିଦ୍ଧି ପାଣ୍ଡଵ। ନ ହ୍ଯସଂନ୍ଯସ୍ତସଙ୍କଲ୍ପୋ ଯୋଗୀ ଭଵତି କଶ୍ଚନ।।6.2।।
ଯେଉଁ ସନ୍ନ୍ୟାସକୁ କୁହାଯାଏ, ସେହିଁଠି ଯୋଗ ଅଟୁ ଜାଣ, ଓ ପାଣ୍ଡବ। କାରଣ, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ଓ ସଂକଳ୍ପ ଛାଡି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି କେହି ଯୋଗୀ ହେବା ନାହିଁ।
ଆରୁରୁକ୍ଷୋର୍ମୁନେର୍ଯୋଗଂ କର୍ମ କାରଣମୁଚ୍ଯତେ। ଯୋଗାରୂଢସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵ ଶମଃ କାରଣମୁଚ୍ଯତେ।।6.3।।
ଯେଉଁ ମୁନି ଯୋଗ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି କର୍ମ କୁ ଉପାୟ କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଯୋଗରେ ଅଟୁ ହେଇଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଶାନ୍ତି କୁ ଉପାୟ କୁହାଯାଏ।
ଯଦା ହି ନେନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥେଷୁ ନ କର୍ମସ୍ଵନୁଷଜ୍ଜତେ। ସର୍ଵସଙ୍କଲ୍ପସଂନ୍ଯାସୀ ଯୋଗାରୂଢସ୍ତଦୋଚ୍ଯତେ।।6.4।।
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ କିମ୍ବା କର୍ମରେ ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସଂକଳ୍ପ ଛାଡି ଦେଇଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ଯୋଗରେ ଅଟୁ ହେବା କୁହାଯାଏ।
ଉଦ୍ଧରେଦାତ୍ମନାଽଽତ୍ମାନଂ ନାତ୍ମାନମଵସାଦଯେତ୍। ଆତ୍ମୈଵ ହ୍ଯାତ୍ମନୋ ବନ୍ଧୁରାତ୍ମୈଵ ରିପୁରାତ୍ମନଃ।।6.5।।
ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ନିଜକୁ ଉଠାଇବା ଉଚିତ, ନିଜକୁ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କାରଣ, ନିଜ ଆତ୍ମା ନିଜର ମିତ୍ର ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମା ନିଜର ଶତ୍ରୁ।
ବନ୍ଧୁରାତ୍ମାଽଽତ୍ମନସ୍ତସ୍ଯ ଯେନାତ୍ମୈଵାତ୍ମନା ଜିତଃ। ଅନାତ୍ମନସ୍ତୁ ଶତ୍ରୁତ୍ଵେ ଵର୍ତେତାତ୍ମୈଵ ଶତ୍ରୁଵତ୍।।6.6।।
ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଆତ୍ମା ମିତ୍ର ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମାକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିନାହାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଆତ୍ମା ଶତ୍ରୁ ଭଳି ହୁଏ।
ଜିତାତ୍ମନଃ ପ୍ରଶାନ୍ତସ୍ଯ ପରମାତ୍ମା ସମାହିତଃ। ଶୀତୋଷ୍ଣସୁଖଦୁଃଖେଷୁ ତଥା ମାନାପମାନଯୋଃ।।6.7।।
ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମାକୁ ଜିତିଛନ୍ତି ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଅଟୁଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପରମାତ୍ମା ଅଟୁ ହୁଏ। ସେ ଶୀତ, ଉଷ୍ଣ, ସୁଖ, ଦୁଃଖ, ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନରେ ସମାନ ଅଟୁଛନ୍ତି।