ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଏହି ପରମାତ୍ମା ଆଦିହୀନ ଓ ଗୁଣରହିତ ଥିବାରୁ ଅବିନାଶୀ। ଏହା ଦେହ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରେନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି କ୍ଳେଷରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ। ଯେପରି ଏହି ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ବିସ୍ତୃତ ଆକାଶ ତାହାର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦ୍ୱାରା କିଛି ଲାଗେନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ଦେହରେ ବ୍ୟାପିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ। ଯେପରି ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରେ, ସେପରି ଦେହର ଜ୍ଞାତା ସମଗ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଅଲୋକିତ କରେ। ଯେମାନେ ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟିରେ କ୍ଷେତ୍ର ଓ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ଓ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ଠାରୁ ମୁକ୍ତିକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ପୁନି, ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ, “ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ କୁହିବି, ଯାହା ଜାଣି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏଠାରୁ ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେମାନେ ମୋ ସଦୃଶ ହୋଇଯାନ୍ତି; ସୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନ ନେଇ, ପ୍ରଳୟରେ କେବଳ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତିନାହିଁ। ମୋର ଗର୍ଭ ହେଉଛି ମହତ୍ ବ୍ରହ୍ମ; ଏହାରେ ମୁଁ ବୀଜ ରଖେ, ତାହାରୁ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଯୋନିରେ ଯେ କୌଣସି ରୂପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକର ଗର୍ଭ ମହତ୍ ବ୍ରହ୍ମ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ବୀଜଦାତା ପିତା। ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ — ଏହି ତିନି ଗୁଣ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେମାନେ ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମାକୁ ଦେହ ସହିତ ବାନ୍ଧି ରଖନ୍ତି। ଏଠି ସତ୍ତ୍ୱ ଶୁଦ୍ଧ, ପ୍ରଭାସ୍ବଳ ଓ ରୋଗ ହୀନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ରଖେ। ରଜସ୍ ଚେଷ୍ଟା, ଆସକ୍ତି ଓ ତୃଷ୍ଣା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦେହୀକୁ ବାନ୍ଧି ରଖେ। ତମସ୍ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ଦେହୀକୁ ମୂଢ଼ କରି, ଅଲସ୍ୟ, ନିଦ୍ରା ଓ ଅସାବଧାନତା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ରଖେ। ସତ୍ତ୍ୱ ଆନନ୍ଦରେ, ରଜସ୍ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଓ ତମସ୍ ଅବିଜ୍ଞତା ଓ ଅସାବଧାନତାରେ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଦିଏ। ଯେତେବେଳେ ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଦମିତ ହୁଏ, ସତ୍ତ୍ୱ ବଢ଼ିଯାଏ; ଯେତେବେଳେ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମସ୍ ଦମିତ ହୁଏ, ରଜସ୍ ବଢ଼େ; ଏଭଳି ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ରଜସ୍ ଦମିତ ହେଲେ ତମସ୍ ବଢ଼ିଯାଏ। ଦେହର ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରରେ ଆଲୋକ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ବୁଝିବା ଯେ ସତ୍ତ୍ୱ ବଢ଼ିଛି। ଲୋଭ, କ୍ରିୟା, ଅସ୍ଥିରତା, ଚେଷ୍ଟା ଓ ତୃଷ୍ଣା ରଜସ୍ ବଢ଼ିଲେ ଦେଖାଯାଏ। ଅନ୍ଧକାର, କ୍ରିୟାହୀନତା, ଅସାବଧାନତା ଓ ମୂଢ଼ତା ତମସ୍ ବଢ଼ିଲେ ଦେଖାଯାଏ। ଯେବେ ଦେହୀ ସତ୍ତ୍ୱର ପ୍ରଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ, ସେ ଉଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ରଜସ୍ ରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ମିଳେ; ତମସ୍ ରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମୂଢ଼ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ମିଳେ। ସତ୍କର୍ମର ଫଳ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସତ୍ତ୍ୱିକ; ରଜସ୍ ର ଫଳ ଦୁଃଖ, ତମସ୍ ର ଫଳ ଅଜ୍ଞାନ। ସତ୍ତ୍ୱରୁ ଜ୍ଞାନ, ରଜସ୍ ରୁ ଲୋଭ ଓ ତମସ୍ ରୁ ଅସାବଧାନତା, ମୂଢ଼ତା ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସତ୍ତ୍ୱ ରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲୋକ ଉପରକୁ ଯାନ୍ତି, ରଜସ୍ ରେ ମଧ୍ୟରେ ରହନ୍ତି, ତମସ୍ ରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲୋକ ତଳକୁ ଯାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଜଣେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ଯେ କୌଣସି କର୍ତ୍ତା ଗୁଣ ବ୍ୟତୀତ ନାହିଁ, ଏବଂ ଗୁଣ ଉପରେ ଯିଏ ଅତିତ, ସେ ମୋର ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ତିନି ଗୁଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦେହୀ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଦୁଃଖ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅମରତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ତାଁପରେ ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ତିନି ଗୁଣକୁ ଯିଏ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କିପରି ଚିହ୍ନିତ? ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣ କଣ? କିପରି ସେମାନେ ଏହି ଗୁଣ ଉପରେ ଯାଆନ୍ତି?” ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ପ୍ରକାଶ, କ୍ରିୟା ଓ ମୂଢ଼ତା ଆସିଲେ ସେ କ୍ଷୁଭିତ ହୁଏନାହିଁ, ଯିବାପରି ସେ ଯାଏ ସେ ଏହାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୁଏନାହିଁ। ସେ ଉଦାସୀନ ଭାବେ ବସି, ଗୁଣ କ୍ରିୟାକୁ ଜାଣି, ଅଚଳ ରହନ୍ତି। ସେ ଆନନ୍ଦ-ଦୁଃଖରେ ସମ, ନିଜରେ ଅବସ୍ଥିତ, ମାଟି-ପାଥର-ସୁଉନାରେ ସମ, ଇଷ୍ଟ-ଅନିଷ୍ଟରେ ସମ, ପ୍ରଶଂସା-ନିନ୍ଦାରେ ସମ। ସମ୍ମାନ-ଅପମାନ, ମିତ୍ର-ଶତ୍ରୁରେ ସମ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ଗୁଣ ଉପରେ ଅତିତ ହେବାକୁ କହାଯାଏ। ଯିଏ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ସେବା କରେ, ସେ ଏହି ଗୁଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବ୍ରହ୍ମ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। କାରଣ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମର ଆଧାର, ଅମର ଓ ଅବିନାଶୀର ଆଧାର, ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ ଓ ଅନନ୍ୟ ସୁଖର ଆଧାର। ଶ୍ରୀଭଗବାନ ପୁନି କହିଲେ, “ଏହି ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷକୁ ଅବିନାଶୀ ବୋଲି କୁହନ୍ତି, ଯାହାର ମୂଳ ଉପରେ ଓ ଶାଖା ତଳେ, ଏହାର ପତ୍ର ବେଦ ମନ୍ତ୍ର। ଏହି ବୃକ୍ଷକୁ ଯିଏ ଜାଣେ, ସେ ବେଦଜ୍ଞାନୀ। ଏହାର ଶାଖା ତଳେ ଓ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ, ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଏହାର କିଶଳୟ, ଏହାର ମୂଳ ତଳକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେକୁ ବାନ୍ଧି ରଖେ। ଏହି ବୃକ୍ଷର ଏଠାରେ ରୂପ, ଶେଷ, ଆରମ୍ଭ କିମ୍ବା ଆଧାର ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ; ଏହି ଦୃଢ଼ ମୂଳ ଅଶ୍ୱତ୍ଥକୁ ବିରାଗର ଦୃଢ଼ କୁଅଁଡି ଦ୍ୱାରା କାଟି ଦେବା ଦରକାର। ତାପରେ, ଯେଉଁ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ପୁନଃ ଫେରିବା ନାହିଁ, ସେହି ପଥକୁ ଖୋଜିବା ଚାହିଁ, ଯାହାଁପରି ଆଦି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଶରଣ ନିଅଛି, ଯାଁଠାରୁ ପୁରାତନ କ୍ରିୟା ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛି। ଯେଉଁମାନେ ଅହଂକାର ଓ ମୂଢ଼ତାରୁ ମୁକ୍ତ, ଆସକ୍ତି ଦୋଷକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ସ୍ୱାତ୍ମାନ୍ଦରେ ବସି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଛାଡ଼ି, ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ଅମୂଢ଼, ସେମାନେ ଏହି ଅବିନାଶୀ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି କିଛି ଅଲୋକିତ କରିପାରେନାହିଁ; ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ପୁନଃ ଫେରିବା ନାହିଁ — ସେହି ମୋର ପରମ ଧାମ। ମୋର ଏକ ଅନ୍ଶ ଏହି ଜୀବ ଭାବେ ଜଗତରେ ବସି, ପ୍ରକୃତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ।