ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ, “ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ଦିବ୍ୟ ବିଭୂତିମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରମୁଖ ବିଭୂତିଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, କାରଣ ମୋର ବିସ୍ତାରର କେବଳ ଏକ ସୀମା ନାହିଁ। ହେ ଗୁଡାକେଶ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ଆତ୍ମା ମୁଁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ମୁଁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଛି। ଏହି ଜଗତରେ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ, ଆଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମାରୁତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ମାରୀଚି, ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରମା। ବେଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସାମବେଦ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚେତନା ମୁଁ। ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଶଙ୍କର, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କୁବେର, ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଅଗ୍ନି, ଶିଖରଦାରୀ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ମେରୁ ପର୍ବତ। ପୂଜାରିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବୃହସ୍ପତି, ସେନାପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସ୍କନ୍ଦ, ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସାଗର। ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଭୃଗୁ, ଶବ୍ଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଓଁକାର, ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଉପାଂଶୁ ଯଜ୍ଞ, ଅଚଳ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ହିମାଳୟ। ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ଦେବଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ନାରଦ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଚିତ୍ରରଥ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କପିଳ ଋଷି। ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା, ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏୟାରାବତ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ରାଜା। ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବଜ୍ର, ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କାମଧେନୁ, ସୃଷ୍ଟିର କାରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କନ୍ଦର୍ପ (କାମଦେବ), ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବାସୁକି। ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଅନନ୍ତ, ଜଳଚରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବରୁଣ, ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଆର୍ୟମା, ନିୟନ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଯମ। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ସମୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସମୟ ନିଜେ, ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସିଂହ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଗରୁଡ଼। ଶୁଧ୍ଧିକରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବାୟୁ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ରାମ, ମାଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ମକର, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଗଙ୍ଗା। ସୃଷ୍ଟିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ; ବିଦ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଆତ୍ମବିଦ୍ୟା, ବାଦବିଦ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ତର୍କ। ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଅକ୍ଷର ‘ଅ’, ସମାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ବ ସମାସ, ଅଶେଷ କାଳ ମୁଁ ନିଜେ, ସବୁ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ମୂଳ କାରଣ ମୁଁ। ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଆଦିକାରଣ; ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ଭାଷା, ସ୍ମୃତି, ବୁଦ୍ଧି, ଧୃତି ଓ କ୍ଷମା। ସାମବେଦର ଷ୍ଟୋତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବୃହତ୍ସାମ, ଛନ୍ଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଗାୟତ୍ରୀ, ମାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ, ଋତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଷ୍ପର ଋତୁ। ଛଳକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଜୁଆ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତେଜସ୍ୱୀ, ମୁଁ ବିଜୟ, ଧୃଢ଼ସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ଧର୍ମିକମାନଙ୍କ ଧର୍ମ। ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବାସୁଦେବ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାସ, କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଶନା। ନିୟମକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଦଣ୍ଡ, ବିଜୟ ଚାହୁଁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୀତି, ଗୁପ୍ତବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ନିର୍ବିକାର ମୌନ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଜ୍ଞାନ। ହେ ଅର୍ଜୁନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମୂଳବିଜ ମୁଁ; ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ମୋ ବିନା କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିପାରିବ ନାହିଁ। ହେ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଦଳକୁ ଦାହିଦେବା ଅର୍ଜୁନ, ମୋର ଦିବ୍ୟ ବିଭୂତିମାନ୍ୟର କେବଳ ଏହି କିଛି ଅଂଶ ମୁଁ କହିଲି; ଏହି ମଧ୍ୟ ମୋର ମହିମାର ସାରାଂଶ ଅଟେ। ଯେଉଁଠାରେ ମହିମା, ଶୋଭା, ଶକ୍ତି ଦେଖିବୁ, ଜାଣିଯେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋର ତେଜର ଏକ ଅଂଶ ଅଟେ। କିନ୍ତୁ ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଏତେ ଏତେ ବିସ୍ତୃତ ଜ୍ଞାନର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା? ମୋର କେବଳ ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ମୁଁ ଧାରଣ କରିଛି। ଏପରେ ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, “ହେ କୃଷ୍ଣ, ଆପଣ ଯେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ତାହାରେ ମୋର ମନର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଅପସାରିତ ହୋଇଗଲା। ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅବିନାଶୀ ମହତ୍ତ୍ୱ ଏହି ସବୁ ଏକେକ୍ଷଣରେ ଶୁଣିଛି। ଆପଣ ଯେମିତି ନିଜକୁ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ, ସେହି ପରି ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି; ତଥାପି, ହେ ପୁରୁଷୋत्तମ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ। ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ଦେଖିପାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଭାବିବେ, ତେବେ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା ଦେଖାନ୍ତୁ।” ତେବେ ଭଗବାନ କହିଲେ, “ହେ ପାର୍ଥ, ଏବେ ତୁମେ ମୋର ଶତ-ଶତ, ହଜାର-ହଜାର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖ; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ଆକୃତିର ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ରୂପ। ଏଠାରେ ତୁମେ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ମାରୁତ ଓ ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିପାରିବା। ଏଠି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ମୋର ଦେହରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱକୁ ଏକାଠି ଦେଖ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛି, ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗ ଦେଖ।” ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ, ଏପରି କହି, ମହାଯୋଗେଶ୍ୱର ହରି ତାହାପରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଅନେକ ମୁହଁ, ଅନେକ ଚକ୍ଷୁ, ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ, ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ଓ ଉପରି ଉଠାଇଥିବା ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଦିବ୍ୟ ଅମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଅନୁଲିପ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି ଅସୀମ ଦେବତା ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।