ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଯେଉଁମାନେ ମନକୁ ମୋପରି ଲଗାଇ ରଖନ୍ତି, ଜୀବନକୁ ମୋପରି ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସଦା ମୋ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚିନ୍ତନ କରି ଏକାପରେ ଏକା ମୋ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆପସରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ ଭରିଯାନ୍ତି। ଏମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ମୋପରି ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଏମିତି ଜ୍ଞାନର ଯୋଗ ଦେଇଥାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାବଶତାରୁ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସି ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଜ୍ଞାନର ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରିଦେଉଛି।” ଏହା ଶୁଣି ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, “ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ରୟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପବିତ୍ରତା; ଚିରଅମର ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ, ଆଦିଦେବ, ଅଜନ୍ମା ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ଏହିପରି ବିବରଣୀ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ, ଆସିତ, ଦେବଳ ଓ ବ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆଜି ତୁମେ ନିଜେ ମୋତେ କହୁଛ। ହେ କେଶବ, ମୁଁ ତୁମର କଥାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; ଦେବମାନେ କିମ୍ବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ତୁମ ଆବିର୍ଭାବକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ନିଜେ ନିଜକୁ ଜାଣିଛ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ, ଭୂତମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ। ମୋତେ ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଆବିର୍ଭାବର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଦିଅ; କେଉଁ କେଉଁ ଆବିର୍ଭାବ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଛ। ମୁଁ ସଦା ତୁମର ଧ୍ୟାନ କରି, କିପରି ତୁମକୁ ଜାଣିପାରିବି? କେଉଁ ରୂପରେ ତୁମକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବି? ହେ ଜନାର୍ଦନ, ତୁମର ଯୋଗ ଓ ଆବିର୍ଭାବର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଆଉ ଥରେ କହ, ଯେପରି ମୁଁ ଏହି ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଆମୃତ ଶୁଣିବାରେ ତୃପ୍ତି ନାହିଁ।” ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଠିକ୍ ଅଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ଦିବ୍ୟ ଆବିର୍ଭାବର ପ୍ରମୁଖ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ କହିବି, କାରଣ ମୋର ବିସ୍ତାରର କେବେ ଶେଷ ନାହିଁ। ହେ ଗୁଡାକେଶ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ଆତ୍ମା; ମୁଁ ଜୀବମାନଙ୍କ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ। ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ, ପ୍ରକାଶମାନ ଜ୍ୟୋତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମାରୁତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାରିଚି, ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର। ବେଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସାମବେଦ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ମନ, ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚେତନା। ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଶଙ୍କର, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୁବେର, ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି, ପ୍ରଶ୍ରିଙ୍ଗ ଅଟୁଟ ପାହାଡ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ। ପ୍ରହିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃହସ୍ପତି, ସେନାପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ମୁଁ ସ୍କନ୍ଦ, ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଗର। ମହାଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଭୃଗୁ, ଶବ୍ଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓଁକାର, ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜପଯଜ୍ଞ, ଅଚଳ ଜିନିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିମାଳୟ। ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାରଦ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚିତ୍ରରଥ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କପିଳ। ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବା, ଏନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏୟରାବତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା। ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଜ୍ର, ଗାଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାମଧେନୁ, ସୃଷ୍ଟିର କାରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାମଦେବ, ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାସୁକି। ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନନ୍ତ, ଜଳଚରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବରୁଣ, ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆର୍ୟମା, ନିୟନ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯମ। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, କାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାଳ, ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ଼। ଶୋଧକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମ, ମାଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମକର, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା। ସୃଷ୍ଟିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ; ବିଦ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମବିଦ୍ୟା; ବିବାଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତର୍କ। ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅକାର, ସଂଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ, ମୁଁ ଅକ୍ଷୟ କାଳ, ସମସ୍ତ ଦିଗର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଶକର୍ତ୍ତା; ଏବଂ ଅଗ୍ରଜନ୍ମର ସୃଷ୍ଟି; ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତି, ଶ୍ରୀ, ବାଣୀ, ସ୍ମୃତି, ବୁଦ୍ଧି, ଧୃତି ଓ କ୍ଷମା। ସାମବେଦର ଗୀତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃହତ୍ ସାମନ, ଛନ୍ଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗାୟତ୍ରୀ, ମାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ, ଋତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଷ୍ପର ଋତୁ। ଚତୁର୍ତ୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜୁଆ, ଚମକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତେଜ, ମୁଁ ଜୟ, ନିଷ୍ଠା, ଉତ୍ତମଙ୍କ ଉତ୍ତମତ୍ୱ। ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁଦେବ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାସ, କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଶନା। ଶାସନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡ, ଜୟ ଚାହାଁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୀତି, ଗୁପ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ବାଣ, ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ। ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମୂଳବିଜ ମୁଁ; ଚଳ-ଅଚଳ କିଛି ମୋ ବିନା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିପାରିବା ନାହିଁ। ମୋର ଦିବ୍ୟ ଆବିର୍ଭାବର କେବେ ଶେଷ ନାହିଁ, ମୁଁ କେବଳ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାଗ କହିଛି। ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖିବାକୁ ମହିମା, ଚମତ୍କାର, ଶକ୍ତି ଦେଖାଯାଏ, ସେହି ସମସ୍ତ ମୋର ତେଜର ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏତେ ବିସ୍ତୃତ ଜ୍ଞାନର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ? ମୋର କେବଳ ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରିଥାଏ।” ଏହା ଶୁଣି ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋପାଇଁ ଯେ ଅତି ଗୁପ୍ତ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ କହିଛ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ଭ୍ରାନ୍ତି ଦୂର ହୋଇଛି। ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ନାଶ ଏବଂ ତୁମର ଅକ୍ଷୟ ମହିମା ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଶୁଣିଛି। ତୁମେ ନିଜେ ଯେପରି ବିବରଣୀ ଦେଲେ, ସେହିପରି ମୁଁ ମନେ କରୁଛି; ତଥାପି, ମୁଁ ତୁମର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ। ଯଦି ମୁଁ ତାହା ଦେଖିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ମୋତେ ତୁମର ଅକ୍ଷୟ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖାଅ।” ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ହେ ପାର୍ଥ, ମୋର ଶତ, ହଜାର ଦିବ୍ୟ ରୂପ, ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆକାରରେ ଦେଖ।