ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଜ୍ଞାନ ଦେଉଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର! ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସଲେ ମୋତେ ହିଁ ପୂଜା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଠିକ୍ ପ୍ରକାରରେ ନୁହେଁ। କାରଣ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଭୋକ୍ତା ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମୋ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଫଳରେ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବତାଙ୍କୁ ଭଜିଥିବା ଲୋକ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ, ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଭଜିଥିବା ପିତୃଲୋକକୁ, ଭୂତମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ଭୂତମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଭଜନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଏକ ତିଳ, ଫୁଲ, ଫଳ କିମ୍ବା ଜଳ ମୋତେ ଭକ୍ତିରେ ଅର୍ପଣ କରେ, ମୁଁ ସେ ଭକ୍ତିର ଦାନକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ। ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର! ତୁମେ ଯାହା କର, ଯାହା ଖାଅ, ଯାହା ଦାନ କର, ଯାହା ତପସ୍ୟା କର, ସମସ୍ତ କାମକୁ ମୋତେ ଅର୍ପଣ କର। ଏହିପରି ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା, କର୍ମର ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଫଳର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ; ତୁମର ମନ ତ୍ୟାଗର ଯୋଗରେ ଏକତା ହେବା ପରେ, ମୁକ୍ତି ପାଇ ମୋତେ ଆସିପାରିବ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସମଭାବରେ ଅଛି; କାହାକୁ ମୁଁ ଘୃଣା କରେନି, କାହାକୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ କରେନି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ଭଜନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅଛି। ଯଦି କେହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ଭଜନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମାତ୍ମା ମନ୍ୟ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ସେ ସଠିକ୍ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଛି। ସେ ଶୀଘ୍ର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୁଏ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଏହି କଥା ଦୃଢ଼ତାର ସହିତ ଘୋଷଣା କର: ମୋର ଭକ୍ତ କେବେ ବିନାଶ ହୁଏନି। ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେମାନେ ପାପୀ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବେ—ସେମାନେ ଯେପରି ନାରୀ, ବ୍ୟବସାୟୀ, କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ତେବେ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ଭକ୍ତିଶୀଳ ରାଜା ଋଷିମାନେ କିଏଁ ନ ପାଇବେ? ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ଦୁଃଖମୟ ସଂସାରକୁ ଆସିଛ, ତେଣୁ ମୋତେ ଭଜ। ତୁମ ମନକୁ ମୋପରି ଏକାଗ୍ର କର, ମୋତେ ଭଜ, ମୋର ପୂଜା କର, ମୋକୁ ନମସ୍କାର କର; ଏଭଳି ଭାବରେ ଯଦି ତୁମେ ତୁମ ସ୍୵ୟଂକୁ ମୋତେ ଅର୍ପିତ କର, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ଏହିପରେ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ହେ ଅର୍ଜୁନ! ତୁମେ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୁନିଥରେ ମୋର ପରମ କଥା ଶୁଣ। ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ମହା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଅଜନ୍ମା, ଆଦିହୀନ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମହା ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଭିଭ୍ରମ୍ ହୋଇ ଦୋଷମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ବୁଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନ, ମୋହର ଅଭାବ, କ୍ଷମା, ସତ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ, ଶାନ୍ତି, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ, ଭବ ଓ ଅଭବ, ଭୟ ଓ ଭୟ ନାହିଁ—ଏସବୁ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଅହିଂସା, ସମତା, ସନ୍ତୋଷ, ତପସ୍ୟା, ଦାନ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଅପକୀର୍ତ୍ତି—ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଭାବ ମଧ୍ୟ ମୋଠାରୁ ଆସିଥାଏ। ପ୍ରାଚୀନ ସପ୍ତ ଋଷି ଏବଂ ଚାରି ଜଣ ମନୁ, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ମନସା ପୁତ୍ର, ସେମାନଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଦିବ୍ୟ ଭୂତି ଓ ଯୋଗକୁ ତଥ୍ୟରେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ଯୋଗରେ ଏକତା ପାଆନ୍ତି, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ସ; ସମସ୍ତ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ବୁଝନ୍ତି, ସେମାନେ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମନ ମୋପରି ଏକାଗ୍ର, ଜୀବନ ମୋତେ ଅର୍ପିତ, ସେମାନେ ଏକାଅପରକୁ ମୋର କଥା କହି, ମୋର ଗୁଣରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ନିରନ୍ତର ନିଷ୍ଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ଯୋଗ ଦେଉଛି। ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସି, ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଭାରେ ଦୂର କରେ। ଏଥିରେ ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, "ତୁମେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ଆଶ୍ରୟ, ପରମ ପବିତ୍ର; ଅବିନାଶୀ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ, ଆଦିଦେବ, ଅଜନ୍ମା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ଋଷି, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ, ଅସିତ, ଦେବଳ, ବ୍ୟାସ ଏବଂ ଆପଣ ନିଜେ କହୁଛନ୍ତି। ହେ କେଶବ, ଆପଣ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି ମୁଁ ସେଥିକୁ ସତ୍ୟ ମାନେ। ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଭୂତିକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଆପଣ ନିଜେ ନିଜକୁ ଜାଣନ୍ତି, ହେ ପରମ ପୁରୁଷ, ଭୂତମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ। ଆପଣ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, କିପରି ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଭୂତି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଛି। ମୁଁ କିପରି ସବୁବେଳେ ଧ୍ୟାନ କରି ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣିପାରିବି? ମୁଁ କେଉଁ କେଉଁ ରୂପରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବି? ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗ ଏବଂ ଭୂତିକୁ ଆଉ ଏକଥର ଖୁବ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହନ୍ତୁ, କାରଣ ମୁଁ ଏହି ଅମୃତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ତୃପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ।" ତେବେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ଠିକ୍ ଅଛି, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରମୁଖ ଦିବ୍ୟ ଭୂତିକୁ କହିବି, କାରଣ ମୋର ବିସ୍ତାରର କେବେ ଶେଷ ନାହିଁ। ହେ ଗୁଡାକେଶ! ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସୁଥିବା ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ମୁଁ ନିଜେ। ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚେତନା ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମାରୁତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ମାରୀଚି, ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ର। ବେଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସାମବେଦ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ମନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚେତନା। ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଶଙ୍କର, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧନର ଦେବତା, ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ମେରୁ।