ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଅବ୍ୟକ୍ତତାକୁ ଅମର୍ୟାଦ୍ୟ ଭାବେ କୁହାଯାଏ, ସେହିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ କେହି ପୁନର୍ବାର ଫେରିଆସନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହିଏ ମୋର ପରମ ଧାମ। ଏହି ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ କେବଳ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ; ସମସ୍ତ ଜୀବ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବୁଝେଇବି, ହେ ଅର୍ଜୁନ, କେଉଁ ସମୟରେ ଯୋଗୀମାନେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ ପୁନର୍ବାର ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ କେଉଁ ସମୟରେ ଫେରିଆସନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଜ୍ୟୋତି, ଦିନ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଏବଂ ଉତ୍ତରାୟଣର ଛଅ ମାସ—ଏହି ସମୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗୀମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଧୂମ, ରାତି, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାୟଣର ଛଅ ମାସ—ଏଠାରେ ଯୋଗୀମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକ ପାଇଁ ଯାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୁନର୍ବାର ଫେରିଆସନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇଟି ମାର୍ଗ, ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ, ସଂସାର ପାଇଁ ନିତ୍ୟ। ଏକ ମାର୍ଗରେ ଯିବା ମାନେ ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ଯିବା ମାନେ ପୁନଃ ଫେରିଆସିବା। ଏହି ଦୁଇଟି ପଥ ଜାଣିଲେ କୌଣସି ଯୋଗୀ ମୂଢ଼ ହୁଏ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସବୁବେଳେ ଯୋଗରେ ଏକତ୍ର ହୁଅ, ଅର୍ଜୁନ। ଏହି ସବୁ ଜାଣି, ଯୋଗୀ ବେଦ, ଯଜ୍ଞ, ତପ, ଦାନ ଆଦିର ଫଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପ୍ରାଚୀନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ତାପରେ ଭଗବାନ୍ କହିଲେ, “ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବିଜ୍ଞାନ କହିବି, ଯାହା ଜାଣିଲେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ। ଏହା ରାଜବିଦ୍ୟା, ରାଜଗୁହ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତମ; ସାକ୍ଷାତ୍ ଅନୁଭୂତିଯୋଗ୍ୟ, ଧାର୍ମିକ, ସହଜ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଧର୍ମରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ମାର୍ଗରେ ଫେରିଆସନ୍ତି। ମୋର ଅବ୍ୟକ୍ତ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପ୍ତ; ସମସ୍ତ ଜୀବ ମୋରେ ବସିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିନାହିଁ। ଏହି ମୋର ଦିବ୍ୟ ମାୟା; ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ, ତଥାପି ମୋର ସ୍ୱରୂପ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ। ଯେପରି ଭୟଙ୍କର ପବନ ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରି ସେଥିରେ ବସିଥାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଜୀବ ମୋରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏକ ଯୁଗ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ମୋର ପ୍ରକୃତିରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି, ନୂତନ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ପୁନଃ ସେମାନେ ମୋରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ଧାରଣ କରି ପୁନପୁନି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତିର ଅଧୀନରେ ଅସହାୟ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମୋତେ ବାନ୍ଧନ କରିପାରେ ନାହିଁ; ମୁଁ ନିର୍ଲିପ୍ତ ଏବଂ ନିଷ୍କାମ ରହିଥାଏ। ମୋର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ପ୍ରକୃତି ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ବସ୍ତୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଘୁରୁଛି। ମୁଁ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ମୂଢ଼ମାନେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଆଶା, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ ବ୍ୟର୍ଥ, ଏବଂ ସେମାନେ ଅସୁରୀ ସ୍ୱଭାବ ଓ ମୂଢ଼ତାରେ ଶରଣ ନେଇଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ମହାତ୍ମାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱଭାବରେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ଅବିଚଳ ଭାବରେ ଭଜନ କରନ୍ତି, ମୋତେ ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବର ମୂଳ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ସେମାନେ ସଦା ମୋର ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ଭକ୍ତିସହ ମୋତେ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ମୋତେ ପୂଜା କରନ୍ତି—କେବେ ଏକ ଭାବେ, କେବେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି। ମୁଁ ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ପିତୃତର୍ପଣ, ଔଷଧ, ମନ୍ତ୍ର, ଘୃତ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅଘ୍ନୟ—ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭାଗ। ମୁଁ ଏହି ବିଶ୍ୱର ପିତା, ମାତା, ପୋଷକ ଓ ପିତାମହ; ମୁଁ ଜ୍ଞାନର ବିଷୟ, ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା, ଓଁକାର ଏବଂ ଋକ୍, ସାମ, ଯଜୁର୍ବେଦ। ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଧାରକ, ପ୍ରଭୁ, ସାକ୍ଷୀ, ନିବାସ, ଆଶ୍ରୟ, ବନ୍ଧୁ, ଉତ୍ପତ୍ତି, ପ୍ରଳୟ, ଆଧାର, ଧନ ଓ ଅକ୍ଷୟ ବୀଜ। ମୁଁ ଉଷ୍ମା ଦିଏ, ବର୍ଷା ବନ୍ଦ କରେ ଓ ବର୍ଷା ପଠାଏ; ମୁଁ ଅମୃତ ଓ ମୃତ୍ୟୁ, ଭାବ ଓ ଅଭାବ ଉଭୟ। ଯେଉଁମାନେ ତିନି ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ସୋମପାନ କରି ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ମୋତେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ପାଇଁ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି ଦେବତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ପୁନର୍ବାର ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଫେରିଆସନ୍ତି; ଏହିପରି ତିନି ବେଦର ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରି, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ସେମାନେ ଆସନ୍ତି ଓ ଯାଆନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରି ଭଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଅଭାବକୁ ମୁଁ ପୂରଣ କରେ ଓ ଅଛିଥିବାକୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଭଜନ କରନ୍ତି, ଯଦ୍ୟପି ସଠିକ୍ ଉପାୟରେ ନୁହେଁ। କାରଣ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଭୋକ୍ତା ଓ ପ୍ରଭୁ ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମୋତେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବତାଙ୍କୁ ଭଜିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ, ପିତୃମାନେ ପିତୃଙ୍କୁ, ଭୂତମାନେ ଭୂତଙ୍କୁ ଯାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋରେ ଆସନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିସହ ଏକ ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ କିମ୍ବା ପାଣି ମୋତେ ଦେଇଥାନ୍ତି, ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଭକ୍ତଙ୍କ ଏହି ଦାନ ସ୍୵ୀକାର କରେ। ଯାହା କର, ଯାହା ଖାଅ, ଯାହା ଦାନ କର, ଯାହା ତପସ୍ୟା କର, ସେସବୁକୁ ମୋତେ ଅର୍ପଣ କର। ଏହିପରି ତୁମେ କର୍ମର ସୁଫଳ-ଦୁଃଫଳର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ, ତୁମ ଚିତ୍ତ ତ୍ୟାଗର ଯୋଗରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସମାନ, କେହି ମୋତେ ପ୍ରିୟ ବା ଅପ୍ରିୟ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିସହ ମୋତେ ଭଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋରେ ଅଛନ୍ତି ଓ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।