ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଯେଉଁ ଦେବତାର ଆକାରକୁ ଏବଂ ଉପାସନାର ଶୈଳୀକୁ ଆଶା କରି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଚାହେ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ସେହି ଆକାରରେ ଦୃଢ଼ କରିଦେଇ। ଏହି ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନେଇ, ସେ ନିଜ ପ୍ରୀତିତ ଦେବତାକୁ ପୂଜା କରି, ଚାହିଥିବା ଫଳ ପାଉଥିବେ; କିନ୍ତୁ ସେହି ଫଳ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଛି। ତଥାପି, ଅସୀମ ଜ୍ଞାନ ନଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଲାଭ କିଛି ସମୟ ପରେ ଅନେଇଯିବା; ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଲୋକ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି, ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି। ଅବିବେକୀ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଅପ୍ରକାଶ ଥିବାକୁ ବିଚାର କରନ୍ତି, ମୁଁ ପ୍ରକାଶ ହୋଇଛି ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ମୋର ଉଚ୍ଚ, ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ପରମ ସ୍ଵଭାବ ବିବେକ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରିନାହିଁ, ମୋର ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଉପରେ ଆବୃତ; ଏହି ମୋହିତ ଜଗତ ମୋତେ ଅଜନ୍ମା ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ବୋଲି ଚିହ୍ନିପାରୁ ନାହିଁ। ମୁଁ ଅର୍ଜୁନ, ଗତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଜାଣେ; କିନ୍ତୁ କେହି ମୋତେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ଭାରତବଂଶୀ ଅର୍ଜୁନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ମୋହରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ଅପରାଧ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍କର୍ମ କରନ୍ତି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ମୋତେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ମୋରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଏବଂ କ୍ରିୟାର ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତା ଓ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମୋତେ ପରମ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମନ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଜାଣିପାରନ୍ତି। ଏଠିରେ ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପରମ ପୁରୁଷ, ବ୍ରହ୍ମ କ’ଣ? ଆତ୍ମା କ’ଣ? କ୍ରିୟା କ’ଣ? ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପରମ କ’ଣ? ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପରମ କ’ଣ?” ଏବଂ, “ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଏହି ଶରୀରରେ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପରମ କିପରି, କିଏ? ଏବଂ ସଂୟମିତ ମନ ଥିଲେ, ବିଦାୟ ସମୟରେ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣିପାରିବ?” ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ, “ଅବିନାଶୀ ହେଉଛି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ନିଜ ସ୍ଵଭାବକୁ ଆତ୍ମା କୁହାଯାଉଛି; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଉପଜାଇଥିବା କ୍ରିୟାକୁ ଏଠାରେ କ୍ରିୟା କୁହାଯାଉଛି। ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପରମ ହେଉଛି ଅନିତ୍ୟ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପରମ ହେଉଛି ପୁରୁଷ; ଏବଂ ଏହି ଶରୀରରେ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପରମ ମୁଁ ନିଜେ, ହେ ଶରୀରଧାରୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁମାନେ ଶେଷ ସମୟରେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରି ଦେହ ଛାଡନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋର ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେହ ଛାଡନ୍ତି, ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ସେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, କାରଣ ସେ ସେହି ଭାବରେ ଅନୁସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି। ସେହିପାଇଁ, ଏକାଗ୍ର ମନ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି ମୋପାଇଁ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ସମୟରେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧ କର; ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋପାଖକୁ ଆସିବ। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗାଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସବୁବେଳେ ପରମ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କବି, ପୁରାତନ, ଶାସ୍ତା, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଧାରକ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଆକାର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି, ଅନ୍ଧକାର ଉପରେ ପରେ—ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଏକାଗ୍ର ମନ, ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଶକ୍ତିକୁ ଭୱ୍ରୁମଧ୍ୟରେ ରଖି, ସେ ପରମ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଅବିନାଶୀ ସ୍ଥିତିକୁ ବେଦଜ୍ଞ ଲୋକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ନିର୍ବିକାର ତପସ୍ୱୀମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି—ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଦେହର ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମନକୁ ହୃଦୟରେ ରଖି, ପ୍ରାଣକୁ ମୂର୍ଧାରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରି, ଯୋଗର ଦୃଢ଼ତାରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ—ଓଁ ଏକାକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରି ଦେହ ଛାଡିବା ଲୋକ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ହେ ପାର୍ଥ, ଯୋଗୀ ଯେଉଁମାନେ ସବୁବେଳେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କଥାରେ ମନ ଭ୍ରମଣ ନକରନ୍ତି, ସେମାନେ ସହଜରେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ପରେ, ପରମ ସାଧନା ପ୍ରାପ୍ତ ମହାତ୍ମାମାନେ ଏହି ଦୁଃଖ ଏବଂ ଅନିତ୍ୟ ଲୋକରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପୁନଃ ପୁନଃ ଫେରିଯିବାକୁ ପଡ଼େ, ହେ ଅର୍ଜୁନ; କିନ୍ତୁ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ପରେ, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାର ଦିନ ହଜାର ଯୁଗ ଯତି ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ରାତି ମଧ୍ୟ ହଜାର ଯୁଗ ଯତି ଦୀର୍ଘ, ସେମାନେ ଦିନ ଓ ରାତିର ସ୍ଵଭାବକୁ ତଥାପି ଜାଣନ୍ତି। ଅପ୍ରକାଶରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦିନ ଆସିଲେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି; ରାତି ଆସିଲେ ସେମାନେ ଏହି ଅପ୍ରକାଶରେ ବିଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରକୃତି ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ପୁନଃ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ବିଲୀନ ହୋଇଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେହି ଅପ୍ରକାଶ ଉପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅପ୍ରକାଶ ଅଛି, ଯାହା ନିତ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବିନାଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିନାଶ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ଅପ୍ରକାଶକୁ ଅବିନାଶୀ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି; ଏହା ପରମ ଗତି; ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି କେହି ଫେରିଆସନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ମୋର ଉଚ୍ଚତମ ନିବାସ। ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ପରମ ପୁରୁଷକୁ ଏକମତ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଏହି ଜଗତ ବ୍ୟାପିତ। ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଯୋଗୀମାନେ କେଉଁ ସମୟରେ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ଫେରିଆସନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ କେଉଁ ସମୟରେ ଫେରିଆସନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଆଲୋକ, ଦିନ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ, ଉତ୍ତରାୟଣ—ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଯୋଗୀ ଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।