ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଅର୍ଜୁନ, ତୁମେ ଯଦି ମନକୁ ମୋ ପ୍ରତି ନିରନ୍ତର ଲଗାଇ ରଖ, ମୋ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କର, ତେବେ ମୁଁ କିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜଣାଯିବି, ସେଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରହିବ ନାହିଁ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଜ୍ଞାନକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି, ଏହା ଜାଣିଲେ, ଏହି ସଂସାରରେ ଆଉ କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବ ନାହିଁ। ହଜାର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପୁରୁଷ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ କ୍ୱଚିତ୍ କେବଳ ମୋତେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ମୋର ଏହି ଅଷ୍ଟଧା ପ୍ରକୃତି ଅଛି—ମାଟି, ପାଣି, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଏବଂ ଅହଂକାର। କିନ୍ତୁ ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ମୋର ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରକୃତି ଅଛି, ଯାହା ଚେତନ ଜୀବରୂପ ଓ ଏହି ସଂସାରକୁ ଧାରଣ କରିଥାଏ। ସମସ୍ତ ଜୀବ ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ଏବଂ ଲୟ। ମୋଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋ ଉପରେ ହାର ଗୁଥିବା ମୁକୁତ ମାଳାର ମଣି ପରି ଗୁଥାଯାଇଛି। ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ପାଣିର ରସ ମୁଁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ମୁଁ, ସମସ୍ତ ବେଦର ଓଁକାର ମୁଁ, ଆକାଶର ଧ୍ୱନି ଏବଂ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ମୁଁ। ମୁଁ ପୃଥିବୀର ଶୁଭ୍ର ସୁଗନ୍ଧ, ଅଗ୍ନିର ତେଜ, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ପ୍ରାଣ ଏବଂ ତ୍ୟାଗୀମାନଙ୍କ ତପସ୍ଵିତା। ହେ ଅର୍ଜୁନ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନିତ୍ୟ ବୀଜ ମୁଁ, ମୁଁ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ତେଜ। ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଯାହା କାମ ଓ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଧର୍ମସହିତ ଥିବା ଇଚ୍ଛା ମୁଁ। ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ, ତମ ତିନି ଗୁଣରୁ ଯେଉଁ ଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ମୋ ଭିତରେ। ଏହି ତିନି ଗୁଣର ମୋହରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୁହଁ ହେଉଛି, ଏହା ମୋତେ ଚିନିପାରୁନାହିଁ, ଯିଏ ଏହି ଗୁଣ ଉପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ। ମୋର ଏହି ଦିବ୍ୟ ମାୟା ଗୁଣମୟ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ମାୟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ, ମୋହିତ, ଅଧମ ଏବଂ ଦାନବୀୟ ସ୍ୱଭାବର, ସେମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଇଥାଏ, ସେମାନେ ମୋ ଶରଣ ନେଉନାହାନ୍ତି। ଚାରି ପ୍ରକାର ଶୁଭ ଲୋକ ମୋ ପୂଜା କରନ୍ତି: ଦୁଃଖିତ, ଜିଜ୍ଞାସୁ, ଅର୍ଥାର୍ଥୀ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ଞାନୀ ନିରନ୍ତର ଏକତାରେ ଅଟୁଟ ଭାବେ ମୋତେ ଭଜେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଓ ମୋ ପ୍ରିୟ। ସମସ୍ତେ ମହାନ୍, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀକୁ ମୁଁ ମୋର ଆତ୍ମା ଭାବେ ମନେ କରେ, କାରଣ ସେ ନିୟତ ମନ ଦ୍ୱାରା ମୋକୁ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ଭଜେ। ଅନେକ ଜନ୍ମ ପରେ ଜ୍ଞାନୀ ବୁଝିଥାଏ ଯେ, ‘ବାସୁଦେବ ସମସ୍ତ କିଛି’, ଏପରି ମହାତ୍ମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଅନେକ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଇଛି, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଯେଉଁ ଭାବରେ ଭକ୍ତ କୌଣସି ଦେବତାକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ମୁଁ ସେଇ ଭକ୍ତିକୁ ସ୍ଥିର କରିଦେଉଛି। ସେମାନେ ଏହି ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଦେବତାକୁ ପୂଜନ୍ତି ଏବଂ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ମୋଠାରୁ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ଅଲ୍ପ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ସେହି ଅସ୍ଥାୟୀ; ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି। ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ମୋ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଚେତନ୍ୟକୁ ବ୍ୟକ୍ତ ଭାବରେ ଭାବନ୍ତି, ମୋର ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିନଥାନ୍ତି। ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଏ ନାହିଁ, ମୋର ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାର ମୋହିତ ହୋଇ ମୋ ଅଜନ୍ମା ଓ ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱରୂପକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହିଁ। ମୁଁ ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମକୁ ଜାଣେ, କିନ୍ତୁ କେହି ମୋତେ ଜାଣେନାହିଁ। ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଭାବ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପାପର ଅନ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ନିତ୍ୟ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ମୋ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଠାରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହାନ୍ତି, ମୋର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମ, ଆତ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ ଜାଣନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ବୈଭବର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଓ ଯଜ୍ଞର ଦୃଷ୍ଟିରେ ପରମ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଜାଣନ୍ତି। ଏଠିଏ ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମ କ’ଣ? ଆତ୍ମା କ’ଣ? କର୍ମ କ’ଣ? ଜୀବମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପରମ କ’ଣ? ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପରମ କ’ଣ?” “ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଏହି ଦେହରେ ଯଜ୍ଞର ପରମ କ’ଣ? ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଦାୟ ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ କିପରି ଜାଣନ୍ତି?” ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ଭଗବାନ କହିଲେ: “ଅବିନାଶୀ ହେଉଛି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବକୁ ଆତ୍ମା କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁ କ୍ରିୟା ଜୀବମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସେହି କର୍ମ। ଜୀବମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନିତ୍ୟ ଅଂଶ ପରମ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୁରୁଷ ପରମ, ଏହି ଦେହରେ ଯଜ୍ଞର ପରମ ମୁଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଶେଷ ସମୟରେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରି ଦେହ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିଠାରେ ଯେଉଁ ଭାବରେ ଦେହ ଛାଡ଼ାଯାଏ, ସେଉଁଠାରେ ସେଉଁ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, କାରଣ ସେ ଭାବରେ ସେ ନିତ୍ୟ ଲୀନ। ସେଥିପାଇଁ, ସବୁବେଳେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ କର; ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ମୋଠାରେ ନିୟୋଜିତ କଲେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଯୋଗାଭ୍ୟାସରେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ନିରନ୍ତର ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ସେଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।