ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଏହି ଉପଦେଶକୁ ଇର୍ଷ୍ୟା ଭାବେ ମାନିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ଭ୍ରମିତ, ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ତଥା ବିବେକ ହୀନ। ଏହି ଜଗତରେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ଵଭାବକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଵଭାବକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଏଠାରେ ନିୟମ କିଛି କରିପାରିବନି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ତାହାର ବିଷୟପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଓ ଦ୍ଵେଷ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ; ଏହି ଦୁଇଁର ଅଧୀନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହି ମାନସିକ ଅବସ୍ଥା ଅନ୍ତରାୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଯଦିଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ଅନ୍ୟର ଧର୍ମ ସଫଳ ଭାବେ କରିବାଠାରୁ ଭଲ; ନିଜ ଧର୍ମରେ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେୟସ୍କର, ଅନ୍ୟର ଧର୍ମ ଭୟ ଦେଇଥାଏ।" ଏଠିରେ ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏମିତି କ'ଣ ଶକ୍ତି ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଚାହୁଁନଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ପାପ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ?" ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଏହା ହେଉଛି କାମ ଓ କ୍ରୋଧ, ଯାହା ରଜୋଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏହି ଦୁଇଁ ଏହି ଜଗତର ମହାଶତ୍ରୁ, ମହାପାପୀ। ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଧୂଆଁ ଢାକି ଦେଉଛି, ଦର୍ପଣକୁ ଧୂଳି ଢାକି ଦେଉଛି, ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁ ଲୁଚିଯାଏ, ସେପରି ଏହି କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ଜ୍ଞାନକୁ ଢାକି ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଅତୃପ୍ତ ଆଗ୍ନି ସଦା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଜ୍ଞାନକୁ ଢାକି ଦେଉଛି। ଏହାର ବାସ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି; ଏହି ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ଦେହୀକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ। ଏହିଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଜ୍ଞାନବିନାଶକ ଶତ୍ରୁକୁ ଧ୍ଵଂସ କର। ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ମନ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନକୁ ବୁଦ୍ଧି ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ଉପରେ ଅଛି ଆତ୍ମା। ଏହିପରି ଉପରେ ଥିବା ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣି, ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କର, ଏବଂ ଏହି ଦୁର୍ଜୟ ଶତ୍ରୁ କାମକୁ ଧ୍ଵଂସ କର।" ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ଏହି ଅବିନାଶୀୟ ଯୋଗକୁ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ବିବସ୍ବାନ୍କୁ ଶିଖାଇଥିଲି, ବିବସ୍ବାନ୍ ମନୁଙ୍କୁ, ମନୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଗୁରୁପରମ୍ପରାରେ ରାଜର୍ଷିମାନେ ଏହାକୁ ବୁଝିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମୟ ଗତିରେ ଏହି ଯୋଗ ହରାଇଗଲା। ଏହି ପୁରାତନ ଯୋଗକୁ ମୁଁ ଆଜି ତୁମକୁ କହୁଛି, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ବନ୍ଧୁ; ଏହା ଅତି ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ।" ଏଠିରେ ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମର ଜନ୍ମ ନିକଟର, ବିବସ୍ବାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ପ୍ରାଚୀନ; ଏହି ଆଦିକାଳରେ କିପରି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ?" ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ହେ ଅର୍ଜୁନ, ତୁମେ ମୁଁ ଅନେକ ଜନ୍ମ ଗତ କରିଛୁ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମକୁ ଜାଣିଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଜାଣନାହାଁ। ମୁଁ ଅଜନ୍ମା, ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ମାୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଜେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ ହ୍ରାସ ଓ ଅଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ତେବେ ମୁଁ ଅବତାର ଧରେ। ଶାଦ୍ହୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନାଶ ଓ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ମୁଁ ଆସେ। ଯିଏ ମୋର ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନାହାଁ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଯାଏ। ଯେମାନେ ଆସକ୍ତି, ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ମୋତେ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ଭଜନ୍ତି, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ମୋରେ ଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଲୋକେ ଯେପରି ମୋ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସେହିପରି ଦେଖେଁ; ସମସ୍ତେ ମୋର ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।" "ଏଠିରେ ଲୋକେ କାର୍ଯ୍ୟର ସଫଳତା ଚାହିଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଏହି ଲୋକରେ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଶୀଘ୍ର ମିଳିଯାଏ। ଚାରିପ୍ରକାର ଵର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଗୁଣ ଓ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି; ମୁଁ ତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ କୌଣସି କର୍ମ ଲାଗିନଥାଏ, ମୁଁ ଅକ୍ରିୟ ଓ ଅବିନାଶୀ। ଯିଏ ଏହିପରି ମୋତେ ଜାଣେ, ସେ କର୍ମରେ ବନ୍ଧିନଥାଏ। ପୂର୍ବରୁ ମୁକ୍ତିକାମୀ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣି କର୍ମ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କର।" "କର୍ମ କ'ଣ, ଅକର୍ମ କ'ଣ—ଏହି ଅନ୍ତର ଜଣା ଦୁର୍ଲଭ; ଏହା ଜାଣିଲେ ତୁମେ ଅଶୁଭରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ। କର୍ମ, ଅକର୍ମ ଓ ବିକର୍ମ—ଏହି ତିନିକୁ ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ, କାରଣ କର୍ମର ଗତି ଗୁହ୍ୟ। ଯିଏ କର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଅକର୍ମ ଓ ଅକର୍ମ ମଧ୍ୟରେ କର୍ମ ଦେଖିପାରେ, ସେଇ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ସିଦ୍ଧ। ଯାହାଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ମ ଆଶା ଓ ସଂକଲ୍ପ ଶୂନ୍ୟ, ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କର କର୍ମ ଦଗ୍ଧ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯିଏ କର୍ମର ଫଳରେ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, କିଛି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେ କର୍ମ କଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରୁନାହାଁ। ଯିଏ ଆଶାହୀନ, ନିଜ ମନ ଓ ଆତ୍ମାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଭୋଗ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, କେବଳ ଶରୀରୀକ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେ ଦୋଷୀ ନୁହେଁ। ଯିଏ ଯାହା ଆସେ ତାହିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ୱାତୀତ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଶୂନ୍ୟ, ସଫଳତା-ବିଫଳତାରେ ସମ, ସେ କର୍ମ କଲେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧିନଥାଏ। ଯିଏ ଆସକ୍ତି ଶୂନ୍ୟ, ମୁକ୍ତ, ଜ୍ଞାନ ନିଷ୍ଠା, ଏବଂ ଯଜ୍ଞାର୍ଥ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ମ ନିଶ୍ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।" "ଯଜ୍ଞ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମ, ହବି ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମର ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଆଯାଏ; ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମରେ ଲୀନ ହୋଇ କର୍ମ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। କେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, କେହି ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣ ଭାବେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି। କେହି ଶ୍ରବଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିଗ୍ରହ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି, କେହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି। କେହି ସମସ୍ତ କର୍ମ ଓ ପ୍ରାଣକୁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ନିଜ ନିଗ୍ରହ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି। କେହି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ, କେହି ତପସ୍ୟା, କେହି ଯୋଗ, କେହି ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି।" ଏପରି ଭାବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଜୀବନର ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାଇଲେ।