ଓଡ଼ିଆ ନାରେଟିଭ୍: ଏକ ଦିନ କୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, “ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତାମାନେ ପୋଷିତ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ଯେଉଁ ଭୋଗ ଚାହିଁଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେବେ। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି, ତାହାକୁ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବା ସହିତ ଉପଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି କେହି ଏହାକୁ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଦେଇନାହିଁ, ସେ ଚୋର। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଯଜ୍ଞର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଗ କରେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଅପବିତ୍ର ଲୋକେ ନିଜ ପାଇଁ ମାତ୍ର ଖାଇବା ପାଇଁ ରନ୍ଧେ, ସେ ପାପ ଭୋଗ କରେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଖାଦ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଖାଦ୍ୟ ବର୍ଷାରୁ ମିଳେ; ବର୍ଷା ଯଜ୍ଞରୁ ଆସେ; ଯଜ୍ଞ କର୍ମରୁ ଉପଜେ। କର୍ମ ବେଦରୁ ଆସେ, ବେଦ ଅବିନାଶୀ ବ୍ୟକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହିପରି ଦ୍ରୁଢ଼ ଭାବରେ ବେଦ ଯଜ୍ଞରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଅନୁସରଣ କରିନାହିଁ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଅନର୍ଥ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ପାପ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଆତ୍ମାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିବା ଅବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ମ କିମ୍ବା ଅକର୍ମର କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ; ସେମାନେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ, ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବରେ ଉଚିତ କର୍ମ କର; ଏହିପରି କର୍ମ କଲେ ଉଚ୍ଚ ଗତି ମିଳେ। ଜନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜା ଏହିପରି କର୍ମ କରି ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ; ବିଶ୍ୱ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତୁମେ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ। ଉଚ୍ଚ ଲୋକ କିଏ କରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ସେହିପରି କରନ୍ତି; ସେ ଯେଉଁ ମାନଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ମୋ ପାଇଁ ତିନି ଜଗତରେ କିଛି କରିବା ନାହିଁ, କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ତ ନାହିଁ; ତଥାପି ମୁଁ କର୍ମ କରେ। ଯଦି ମୁଁ କର୍ମ କରିବାରେ ଅଲସ ହେବି, ଲୋକେ ମୋ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରିବେ। ଯଦି ମୁଁ କର୍ମ କରିବି ନାହିଁ, ଏହି ଜଗତ ନଷ୍ଟ ହେବ; ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିକ୍ଷୋଭ ଘଟାଇବି। ଅବିଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି କର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ କର୍ମ କରନ୍ତି, ବିଦ୍ୱାନ୍ ଲୋକ ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବରେ ପ୍ରଭୁତି ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ। ବିଦ୍ୱାନ୍ ଲୋକ ଅବିଜ୍ଞ ଓ କର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମନକୁ ବିକ୍ଷୋଭ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେ ନିଜ ନିୟମ ରେ ରହି ତାଙ୍କୁ କର୍ମ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି। ସମସ୍ତ କର୍ମ ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥାଏ; କିନ୍ତୁ ଅହଂକାରରେ ଆନ୍ଧା ଲୋକ ଭାବନ୍ତି—“ମୁଁ କର୍ମ କରୁଛି”। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଛି, ସେ ବୁଝେ—ଗୁଣ ଗୁଣ ଉପରେ କର୍ମ କରେ; ଏହି ଭାବରେ ନିର୍ଲିପ୍ତ ରହନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଆନ୍ଧା ହୋଇଥାଏ, ସେ ଗୁଣର କର୍ମ କୁ ଆସକ୍ତ ହୋଇଥାଏ; ବିଦ୍ୱାନ୍ ଲୋକ ଅବିଜ୍ଞ ଓ ଅତିବିକଳ୍ପ ଲୋକଙ୍କୁ ବିକ୍ଷୋଭ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ମୋତେ ସମସ୍ତ କର୍ମ ଅର୍ପଣ କର; ଆତ୍ମାରେ ଚିତ୍ତ ଏକାଗ୍ର କର, ଆସକ୍ତି ଓ ମମତାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ କର, ଭୟ ନ କର। ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ମୋ ଉପଦେଶକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଇର୍ଷା ବିନା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କର୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକ ଇର୍ଷାରେ ଏହି ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ଅନ୍ଧା ଓ ବିବେକ ହୀନ। ବିଦ୍ୱାନ୍ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରକୃତି ଅନୁସାରେ କର୍ମ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ନିୟମ କି ଉପକାର କରିପାରିବ? ଏକ ଏକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ନିଜ ନିଜ ଵିଷୟ ପାଇଁ ଆସକ୍ତି ଓ ଦ୍ୱେଷ ଅଛି; ତୁମେ ଏହାର ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆଣିବା ଉଚିତ, ଏହି ଅଟକାଟି ଭାବରେ ଅନ୍ୟଥା ଅନ୍ୟାୟ ହେବ। ନିଜର କର୍ମ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ, ଅନ୍ୟର କର୍ମ ଭଲ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନିଜ କର୍ମରେ ମୃତ୍ୟୁ ଉତ୍ତମ, ଅନ୍ୟର କର୍ମ ଭୟ ଆଣେ। ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ଭଳି କିଏ ଅନିଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ ପାପ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ?” କୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହା ଅଛି କାମ ଓ କ୍ରୋଧ, ରଜୋଗୁଣରୁ ଜନ୍ମିତ; ଏହି ମହା ଭକ୍ଷକ, ମହାପାପୀ, ଏହି ଏଠାରେ ଶତ୍ରୁ। ଅଗ୍ନି ଧୂଆଁରେ, ଆଇନା ଧୂଳିରେ, ଗର୍ଭ ଗର୍ଭରେ ଢାକା ଯିପରି, ଏହି ମଧ୍ୟ କାମ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ହୋଇଯାଏ। ଜ୍ଞାନ ଏହି ଅନନ୍ତ ଶତ୍ରୁ—କାମ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ହୋଇଯାଏ, ଏହା ଅଗ୍ନି ପରି ଅତୃପ୍ତ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଏହାର ଆସନ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ଏହି କାମ ଜୀବକୁ ମୁହଁ ଦେଇ ଜ୍ଞାନକୁ ଢାକି ଦିଏ। ତେଣୁ, ପ୍ରଥମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ନାଶକ ଦୁଷ୍ଟ କାମକୁ ନଶ୍ଟ କର। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ମନ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ମନ ଉପରେ ବୁଦ୍ଧି, ବୁଦ୍ଧି ଉପରେ ଆତ୍ମା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏହିପରି ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣି, ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାମ ଶତ୍ରୁକୁ ନଶ୍ଟ କର। ଏଉଁପରେ, କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଅବିନାଶୀ ଯୋଗକୁ ବିବସ୍ୱତ୍କୁ ଦେଇଥିଲି; ବିବସ୍ୱତ୍ ମନୁକୁ, ମନୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁକୁ କହିଥିଲେ। ଏହିପରି ଶ୍ରୃତି ପରମ୍ପରାରେ ରାଜା ଋଷିମାନେ ଏହି ଯୋଗକୁ ବୁଝିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ କାଳକ୍ରମରେ ଏହି ଯୋଗ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଯୋଗକୁ ମୁଁ ଆଜି ତୁମକୁ କହୁଛି, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ମିତ୍ର; ଏହି ଉତ୍ତମ ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ।" ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମର ଜନ୍ମ ନିକଟରେ, ବିବସ୍ୱତ୍ ଆଦି ଚିରପୁରାତନ; କିପରି ବୁଝିବି ତୁମେ ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ଯୋଗ ଦେଇଥିଲା?" କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଅନେକ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଛୁ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଜାଣିଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଜାଣିନାହିଁ। ମୁଁ ଅଜନ୍ମା, ଅବିନାଶୀ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ନାଥ, ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରକୃତିର ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମର ଅବନତି ଓ ଅଧର୍ମର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ମୁଁ ଅବତରଣ କରେ। ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନାଶ, ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଅବତାର ନେଇଥାଏ।