श्रीकृष्ण अर्जुनाला सांगतात, “अर्जुना, वेदज्ञानी जे अविनाशी परमपद घोषित करतात, ज्यामध्ये वासना आणि आसक्तीपासून मुक्त झालेले तपस्वी प्रवेश करतात, आणि ज्याची प्राप्ती करण्यासाठी ब्रह्मचर्याचे पालन केले जाते—ते अंतिम ध्येय मी तुला संक्षेपाने सांगतो. सर्व इंद्रियांच्या द्वारांना आवरून, मनाला हृदयात स्थिर करून, प्राणशक्तीला डोक्याच्या शिखरावर एकाग्र करून, जो योगात स्थित राहतो, आणि जो ‘ॐ’ या ब्रह्मस्वरूप एकाक्षरी शब्दाचा उच्चार करतो, माझा स्मरण करतो, तो जो शरीराचा त्याग करतो, तो परम ध्येयाला पोहोचतो. पार्था, जो योगी अखंड माझे स्मरण करतो, त्याचे मन विचलित होत नाही, त्याला माझी प्राप्ती सहज होते, कारण तो नेहमीच माझ्याशी एकरूप असतो. जेव्हा हे महात्मे माझ्याकडे येतात, तेव्हा त्यांना या दुःखमय आणि क्षणिक जगात पुन्हा जन्म घ्यावा लागत नाही. अर्जुना, ब्रह्मलोकापर्यंत सर्व लोकांना पुनर्जन्माचा अनुभव घ्यावा लागतो; पण जो माझ्यापर्यंत पोहोचतो, त्याचा पुन्हा जन्म होत नाही. जे जाणतात की ब्रह्माचा एक दिवस हजार युगांचा असतो आणि त्याची रात्रही तितक्याच युगांची असते, तेच खर्या अर्थाने दिवस आणि रात्र यांचे स्वरूप ओळखतात. या अव्यक्तातून सर्व प्राणी ब्रह्माच्या दिवशी प्रकट होतात आणि रात्री पुन्हा त्या अव्यक्तात विलीन होतात. हे जीवमात्र वारंवार जन्म घेतात आणि रात्रीच्या वेळी विलीन होतात, आणि दिवशी पुन्हा प्रकट होतात—हे सर्व प्रकृतीच्या अधीन आहे. पण त्या अव्यक्तापलीकडे एक अनादि, अविनाशी अव्यक्त अस्तित्व आहे, जे सर्व प्राणी नष्ट झाले तरी नष्ट होत नाही. त्या अव्यक्ताला अविनाशी म्हणतात, तेच परमगती आहे; त्याला प्राप्त झाल्यावर कोणीही पुन्हा परत येत नाही—तेच माझे सर्वोच्च धाम आहे. हे पार्था, तो परम पुरुष एकनिष्ठ भक्तीनेच प्राप्त होतो; सर्व प्राणी त्याच्यामध्ये आहेत आणि तो सर्वत्र व्यापून आहे. अर्जुना, आता मी तुला सांगतो—योगी कोणत्या काळात शरीर सोडतात तेव्हा परत येत नाहीत आणि कोणत्या वेळी ते परत येतात. अग्नि, प्रकाश, दिवस, शुक्ल पक्ष आणि उत्तरायण या काळात शरीर सोडणारे ब्रह्मज्ञान योगी ब्रह्माला प्राप्त होतात. पण धूर, रात्र, कृष्ण पक्ष आणि दक्षिणायन या काळात शरीर सोडणारा योगी चंद्रलोकात जाऊन पुन्हा परत येतो. हे दोन मार्ग—श्वेत (प्रकाशाचा) आणि कृष्ण (अंधाराचा)—सदैव जगासाठी आहेत; पहिल्याने जाणारा परत येत नाही, दुसऱ्याने जाणारा पुन्हा जन्म घेतो. हे मार्ग जाणून कोणताही योगी मोहात पडत नाही. म्हणून, अर्जुना, सर्वकाळ योगात स्थित राहा. हे सर्व समजून, योगी वेद, यज्ञ, तपस्या आणि दान यांचे फळही ओलांडतो आणि त्या आद्य, सर्वोच्च धामाला प्राप्त होतो. श्रीभगवान पुढे म्हणतात, “अर्जुना, आता मी तुला, जो मत्सररहित आहेस, सर्वात गूढ ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान सांगतो; हे जाणून तू सर्व पापांपासून मुक्त होशील. हे ज्ञान राजविद्या, राजगुह्य, परमपवित्र, प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे, धर्मयुक्त, सहज आचरण्याजोगे आणि अविनाशी आहे. पण ज्यांच्यात श्रद्धा नाही, ते या धर्माला न समजून मला प्राप्त होत नाहीत आणि मृत्यूच्या आणि पुनर्जन्माच्या मार्गाने पुन्हा पुन्हा फिरतात. माझ्या अव्यक्त स्वरूपाने हे सर्व जग व्यापलेले आहे; सर्व प्राणी माझ्यात आहेत, पण मी त्यांच्यात नाही. तरीही, हे माझे दिव्य रहस्य आहे—मी सर्व प्राण्यांना आधार देतो, त्यांचा मूळ स्रोत आहे, पण माझे स्वरूप त्यांच्यात निवास करत नाही. जसा प्रचंड वारा आकाशात फिरतो आणि सर्वत्र व्यापतो, तसा सर्व प्राणी माझ्यातच आहेत. युगाच्या शेवटी, हे कुंतीपुत्र, सर्व प्राणी माझ्या प्रकृतीत विलीन होतात आणि नव्या युगाच्या प्रारंभाला मी त्यांना पुन्हा प्रकट करतो. माझ्या स्वतःच्या प्रकृतीने मी हे सर्व जीव पुन्हा पुन्हा प्रकट करतो; ते निसर्गाच्या अधीन असून शक्तिहीन आहेत. पण हे सर्व कर्म मला बांधून ठेवत नाहीत, धनंजया; मी त्याच्याशी अलिप्त, उदासीन राहतो. माझ्या देखरेखीखालीच निसर्ग जड आणि जड-चेतन सर्व काही निर्माण करते; त्यामुळेच हे जग फिरते. जेव्हा मी मानवस्वरूप धारण करतो, तेव्हा अज्ञानी मला ओळखत नाहीत, आणि माझ्या उच्च स्वरूपाची कल्पना करू शकत नाहीत. त्यांचे आशा, कर्म, ज्ञान—all व्यर्थ ठरते, आणि ते आसुरी व मोहग्रस्त प्रवृत्तींमध्ये शरण जातात. पण हे पार्था, जे महात्मे दैवी स्वभावाचे आहेत, ते मला अविनाशी, सर्व प्राण्यांचा आदिस्रोत म्हणून ओळखतात आणि एकाग्र चित्ताने माझी उपासना करतात. ते नेहमी माझे गुणगान करतात, दृढ निश्चयाने प्रयत्न करतात, भक्तीने मला वंदन करतात आणि अखंड माझी पूजा करतात. इतरही काही, ज्ञानयज्ञाने मला अनेक प्रकारे पूजतात—कधी एकरूप, कधी अनेक रूपांनी, आणि कधी सर्वत्र व्यापून असलेल्या स्वरूपात. मीच यज्ञ, मीच हवन, मीच पितरांना अर्पण, मीच औषधी वनस्पती, मीच मंत्र, मीच तूप, मीच अग्नि आणि मीच यज्ञकर्म. मीच या जगाचा पिता, माता, पोषक, पितामह आहे; मीच ज्ञानाचा विषय, शुद्ध करणारा, ॐकार, आणि ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेद आहे. मीच ध्येय, आधार, प्रभु, साक्षी, निवासस्थान, शरण, मित्र, उत्पत्ती, लय, आधार, धन आणि अविनाशी बीज आहे. मी उष्णता देतो, पाऊस पाडतो आणि थांबवतो; मीच अमरत्व आणि मृत्यू, अस्तित्व आणि अनस्तित्व आहे, अर्जुना. जे त्रिवेद ज्ञानी, सोमपान करून पापमुक्त होतात, यज्ञांनी माझी पूजा करतात, ते स्वर्गाच्या मार्गाचा शोध घेतात. इंद्रलोकात जाऊन ते देवांच्या दिव्य सुखांचा उपभोग घेतात. पण त्या स्वर्गातील पुण्य संपल्यावर ते पुन्हा मृत्युलोकात येतात; अशा रीतीने, त्रिवेदी मार्गाने, इच्छांच्या मागे धावत ते येतात आणि जातात. पण जे माझा एकनिष्ठ ध्यान करून, अखंड भक्तीने मला पूजतात, त्यांना मी जे हवे ते देतो आणि त्यांचे जे आहे ते जपतो. अशा प्रकारे, श्रीकृष्ण अर्जुनाला जगाच्या उत्पत्ती, स्थिती, लय, आणि परमधामाच्या प्राप्तीचा, तसेच भक्ती, योग आणि कर्माचा गूढ अर्थ सांगतात—जेव्हा भक्त एकनिष्ठतेने आणि श्रद्धेने भगवंताची उपासना करतो, तेव्हा त्याला सर्वोच्च ध्येय सहज प्राप्त होते.