അശ്രദ്ദധാനാഃ പുരുഷാ ധര്മസ്യാസ്യ പരന്തപ। അപ്രാപ്യ മാം നിവര്തന്തേ മൃത്യുസംസാരവര്ത്മനി।।9.3।।
പാര്ത്താപരാക്രമനേ, ഈ ധർമ്മത്തിൽ വിശ്വാസം ഇല്ലാത്തവർ എന്നെ പ്രാപിക്കാതെ, മരണവും പുനർജനനവും നിറഞ്ഞ വഴിയിൽ തിരിച്ചുപോകുന്നു.
മയാ തതമിദം സര്വം ജഗദവ്യക്തമൂര്തിനാ। മത്സ്ഥാനി സര്വഭൂതാനി ന ചാഹം തേഷ്വവസ്ഥിതഃ।।9.4।।
എന്റെ അവ്യക്തമായ രൂപത്തിൽ ഈ മുഴുവൻ ലോകവും ഞാൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; എല്ലാ ജീവികളും എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ അവയിൽ നിലകൊള്ളുന്നില്ല.
ന ച മത്സ്ഥാനി ഭൂതാനി പശ്യ മേ യോഗമൈശ്വരമ്। ഭൂതഭൃന്ന ച ഭൂതസ്ഥോ മമാത്മാ ഭൂതഭാവനഃ।।9.5।।
എന്നിൽ സകല ജീവികളും നിലകൊള്ളുന്നില്ലെന്നു നീ കാണുക, ഇതാണ് എന്റെ ദിവ്യമായ മായ. ഞാൻ സകല ജീവികളെയും പോഷിപ്പിക്കുകയും സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, എങ്കിലും എന്റെ ആത്മാവ് അവരിൽ താമസിക്കുന്നില്ല.
യഥാഽഽകാശസ്ഥിതോ നിത്യം വായുഃ സര്വത്രഗോ മഹാന്। തഥാ സര്വാണി ഭൂതാനി മത്സ്ഥാനീത്യുപധാരയ।।9.6।।
വായു എപ്പോഴും ആകാശത്ത് നിലകൊണ്ടു എല്ലിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, അങ്ങനെ തന്നെ സകല ജീവികളും എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നുവെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
സര്വഭൂതാനി കൌന്തേയ പ്രകൃതിം യാന്തി മാമികാമ്। കല്പക്ഷയേ പുനസ്താനി കല്പാദൌ വിസൃജാമ്യഹമ്।।9.7।।
കൗന്തേയ, ഒരു കാലചക്രം അവസാനിക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ജീവികളും എന്റെ സ്വഭാവത്തിലേക്ക് ലയിക്കുന്നു; പുതിയ കാലം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അവയെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
പ്രകൃതിം സ്വാമവഷ്ടഭ്യ വിസൃജാമി പുനഃ പുനഃ। ഭൂതഗ്രാമമിമം കൃത്സ്നമവശം പ്രകൃതേര്വശാത്।।9.8।।
എന്റെ സ്വഭാവം പിടിച്ചു കൊണ്ടു, ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഈ മുഴുവൻ ജീവജാലങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അവ സ്വതന്ത്രമല്ല, പ്രകൃതിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്.
ന ച മാം താനി കര്മാണി നിബധ്നന്തി ധനഞ്ജയ। ഉദാസീനവദാസീനമസക്തം തേഷു കര്മസു।।9.9।।
ധനഞ്ജയ, ഈ പ്രവർത്തികൾ എന്നെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നില്ല; ഞാൻ അവയിൽ അസക്തനായി, നിരപേക്ഷനായി ഇരിക്കുന്നു.
മയാഽധ്യക്ഷേണ പ്രകൃതിഃ സൂയതേ സചരാചരമ്। ഹേതുനാഽനേന കൌന്തേയ ജഗദ്വിപരിവര്തതേ।।9.10।।
എന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ പ്രകൃതി ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ഈ കാരണത്താൽ, കൗന്തേയ, ലോകം ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
അവജാനന്തി മാം മൂഢാ മാനുഷീം തനുമാശ്രിതമ്। പരം ഭാവമജാനന്തോ മമ ഭൂതമഹേശ്വരമ്।।9.11।।
മാനുഷരൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്ന എന്നെ, എന്റെ പരമമായ സ്വഭാവം അറിയാതെ, ഭാവനയില്ലാത്തവർ അവഗണിക്കുന്നു; ഞാൻ ജീവികളുടെ മഹേശ്വരനാണെന്ന് അവർ അറിയുന്നില്ല.
മോഘാശാ മോഘകര്മാണോ മോഘജ്ഞാനാ വിചേതസഃ। രാക്ഷസീമാസുരീം ചൈവ പ്രകൃതിം മോഹിനീം ശ്രിതാഃ।।9.12।।
അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ വ്യർത്ഥം, പ്രവർത്തികൾ വ്യർത്ഥം, ജ്ഞാനം വ്യർത്ഥം; മനസ്സു കുഴഞ്ഞവർ, മോഹിപ്പിക്കുന്ന അസുരസ്വഭാവത്തിലും രാക്ഷസസ്വഭാവത്തിലും ആശ്രയിക്കുന്നു.
മഹാത്മാനസ്തു മാം പാര്ഥ ദൈവീം പ്രകൃതിമാശ്രിതാഃ। ഭജന്ത്യനന്യമനസോ ജ്ഞാത്വാ ഭൂതാദിമവ്യയമ്।।9.13।।
പാർഥ, മഹാത്മാക്കൾ ദൈവസ്വഭാവം ആശ്രയിച്ച്, മനസ്സു മറ്റൊന്നിലേക്കും തിരിയാതെ, എന്നെ സകല ജീവികളുടെ അക്ഷരമായ ആദിയായി അറിഞ്ഞ് ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നു.
സതതം കീര്തയന്തോ മാം യതന്തശ്ച ദൃഢവ്രതാഃ। നമസ്യന്തശ്ച മാം ഭക്ത്യാ നിത്യയുക്താ ഉപാസതേ।।9.14।।
എന്നെ എപ്പോഴും പാടുകയും, ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ പരിശ്രമിക്കുകയും, ഭക്തിയോടെ വന്ദിക്കുകയും, എപ്പോഴും ഏകാഗ്രതയോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ജ്ഞാനയജ്ഞേന ചാപ്യന്യേ യജന്തോ മാമുപാസതേ। ഏകത്വേന പൃഥക്ത്വേന ബഹുധാ വിശ്വതോമുഖമ്।।9.15।।
മറ്റുള്ളവർ ജ്ഞാനയജ്ഞം നടത്തി എന്നെ വിവിധരീതിയിൽ ആരാധിക്കുന്നു; ഒരുപോലെ, വ്യത്യസ്തമായി, പല രൂപങ്ങളിൽ, എല്ലാടത്തും കാണുന്നവനായി എന്നെ ഉപാസിക്കുന്നു.
അഹം ക്രതുരഹം യജ്ഞഃ സ്വധാഽഹമഹമൌഷധമ്। മംത്രോഽഹമഹമേവാജ്യമഹമഗ്നിരഹം ഹുതമ്।।9.16।।
ഞാനാണ് യജ്ഞം, ഞാനാണ് ഹോമം, ഞാനാണ് പിതൃകർമ്മത്തിന് അർപ്പണം, ഞാനാണ് ഔഷധം, ഞാനാണ് മന്ത്രം, ഞാനാണ് നെയ്യ്, ഞാനാണ് അഗ്നി, ഞാനാണ് ഹവിയും.
പിതാഽഹമസ്യ ജഗതോ മാതാ ധാതാ പിതാമഹഃ। വേദ്യം പവിത്രമോംകാര ഋക് സാമ യജുരേവ ച।।9.17।।
ഈ ലോകത്തിന്റെ പിതാവും മാതാവും പോഷകനും പിതാമഹനും ഞാനാണ്; അറിവിന് ഉദ്ദേശ്യവും ശുദ്ധിയുമാണ് ഞാനെ, ഓംകാരവും ഋക്, സാമ, യജുർവേദങ്ങളും ഞാനാണ്.
ഗതിര്ഭര്താ പ്രഭുഃ സാക്ഷീ നിവാസഃ ശരണം സുഹൃത്। പ്രഭവഃ പ്രലയഃ സ്ഥാനം നിധാനം ബീജമവ്യയമ്।।9.18।।
ഞാനാണ് ലക്ഷ്യം, പോഷകൻ, പ്രഭു, സാക്ഷി, വാസസ്ഥലം, അഭയം, സുഹൃത്ത്; ഉത്ഭവം, ലയം, ആധാരം, നിധി, അക്ഷയമായ വിത്ത്—all ഞാനാണ്.
തപാമ്യഹമഹം വര്ഷം നിഗൃഹ്ണാമ്യുത്സൃജാമി ച। അമൃതം ചൈവ മൃത്യുശ്ച സദസച്ചാഹമര്ജുന।।9.19।।
ഞാനാണ് ചൂട് നൽകുന്നത്, മഴ പിടിച്ചുവെക്കുന്നതും വിടുന്നതും; അമൃതവും മരണമുമാണ് ഞാനെ, സതും അസതും ഞാനാണ്, അർജുന.
ത്രൈവിദ്യാ മാം സോമപാഃ പൂതപാപാ യജ്ഞൈരിഷ്ട്വാ സ്വര്ഗതിം പ്രാര്ഥയന്തേ। തേ പുണ്യമാസാദ്യ സുരേന്ദ്രലോക മശ്നന്തി ദിവ്യാന്ദിവി ദേവഭോഗാന്।।9.20।।
മൂന്നു വേദങ്ങളും അറിയുന്നവർ, സോമപാനം ചെയ്ത് പാപമുക്തരായി, യജ്ഞങ്ങളിലൂടെ എന്നെ ആരാധിച്ച് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴി ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അവർ പുണ്യം നേടി ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ ദൈവസുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.
തേ തം ഭുക്ത്വാ സ്വര്ഗലോകം വിശാലം ക്ഷീണേ പുണ്യേ മര്ത്യലോകം വിശന്തി। ഏവ ത്രയീധര്മമനുപ്രപന്നാ ഗതാഗതം കാമകാമാ ലഭന്തേ।।9.21।।
അവർ ആ വിശാലമായ സ്വർഗ്ഗലോകം അനുഭവിച്ചശേഷം, പുണ്യം ക്ഷയിച്ചാൽ വീണ്ടും മനുഷ്യലോകത്ത് എത്തുന്നു; ഇങ്ങനെ, മൂന്നു വേദങ്ങളുടെയും മാർഗം പിന്തുടർന്ന്, ഇച്ഛകൾ ആഗ്രഹിച്ച്, അവർ വരികയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നു.
അനന്യാശ്ചിന്തയന്തോ മാം യേ ജനാഃ പര്യുപാസതേ। തേഷാം നിത്യാഭിയുക്താനാം യോഗക്ഷേമം വഹാമ്യഹമ്।।9.22।।
എന്നെ മാത്രം ചിന്തിച്ച്, ഏകാഗ്രതയോടെ ഭജിക്കുന്നവർക്കു ഞാൻ അവർക്കു വേണ്ടതെല്ലാം നൽകുകയും, അവർക്കുള്ളത് സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
യേഽപ്യന്യദേവതാ ഭക്താ യജന്തേ ശ്രദ്ധയാഽന്വിതാഃ। തേഽപി മാമേവ കൌന്തേയ യജന്ത്യവിധിപൂര്വകമ്।।9.23।।
കൗന്തേയ, വിശ്വാസത്തോടെ മറ്റു ദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നവരും, ശരിയായ രീതിയിൽ അല്ലെങ്കിലും, എന്നെ തന്നെയാണ് ആരാധിക്കുന്നത്.
അഹം ഹി സര്വയജ്ഞാനാം ഭോക്താ ച പ്രഭുരേവ ച। ന തു മാമഭിജാനന്തി തത്ത്വേനാതശ്ച്യവന്തി തേ।।9.24।।
എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെയും അനുഭവിക്കുന്നവനും പ്രഭുവും ഞാൻ തന്നെയാണ്. എന്നാൽ അവർ എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നില്ല, അതുകൊണ്ട് അവർ വഴിതെറ്റുന്നു.
യാന്തി ദേവവ്രതാ ദേവാന് പിതൃ़ന്യാന്തി പിതൃവ്രതാഃ। ഭൂതാനി യാന്തി ഭൂതേജ്യാ യാന്തി മദ്യാജിനോഽപി മാമ്।।9.25।।
ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കുന്നവർ ദേവന്മാരുടെ അടുക്കലേക്കാണ് പോകുന്നത്; പിതൃപുരുഷന്മാരെ ആരാധിക്കുന്നവർ അവരിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; ഭൂതങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നവർ അവരിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവർ എനിക്ക് അടുക്കലേക്ക് വരുന്നു.
പത്രം പുഷ്പം ഫലം തോയം യോ മേ ഭക്ത്യാ പ്രയച്ഛതി। തദഹം ഭക്ത്യുപഹൃതമശ്നാമി പ്രയതാത്മനഃ।।9.26।।
ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ ഒരു ഇല, ഒരു പൂവ്, ഒരു പഴം, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളം എന്നെ സമർപ്പിച്ചാൽ, ശുദ്ധഹൃദയത്തോടെ അർപ്പിച്ച ആ ഭക്തിസമർപ്പണം ഞാൻ സ്വീകരിക്കും.
യത്കരോഷി യദശ്നാസി യജ്ജുഹോഷി ദദാസി യത്। യത്തപസ്യസി കൌന്തേയ തത്കുരുഷ്വ മദര്പണമ്।।9.27।।
കൗന്തേയ, നീ ചെയ്യുന്ന എന്തും, ഭക്ഷിക്കുന്നതും, അർപ്പിക്കുന്നതും, നൽകുന്നതും, ചെയ്യുന്ന തപസ്സും എല്ലാം എന്നെ സമർപ്പണമാക്കി നടത്തുക.
ശുഭാശുഭഫലൈരേവം മോക്ഷ്യസേ കര്മബന്ധനൈഃ। സംന്യാസയോഗയുക്താത്മാ വിമുക്തോ മാമുപൈഷ്യസി।।9.28।।
ഇങ്ങനെ, നല്ലതോ ചീത്തയോ ഫലങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന കര്മബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് നീ മോചിതനാകും; ത്യാഗയോഗത്തിൽ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, മോചിതനായി, നീ എനിക്ക് അടുക്കും.
സമോഽഹം സര്വഭൂതേഷു ന മേ ദ്വേഷ്യോഽസ്തി ന പ്രിയഃ। യേ ഭജന്തി തു മാം ഭക്ത്യാ മയി തേ തേഷു ചാപ്യഹമ്।।9.29।।
എല്ലാ ജന്തുക്കളോടും ഞാൻ ഒരുപോലെയാണ്; എനിക്ക് ആരും വെറുപ്പുള്ളവനോ പ്രിയനോ ഇല്ല. എന്നാൽ ഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവർ എനിക്ക് ഉള്ളിലാണു, ഞാനും അവരിൽ ഉള്ളവനാണ്.
അപി ചേത്സുദുരാചാരോ ഭജതേ മാമനന്യഭാക്। സാധുരേവ സ മന്തവ്യഃ സമ്യഗ്വ്യവസിതോ ഹി സഃ।।9.30।।
ഒരുവൻ വളരെ ദുഷ്ടനായാലും, അനന്യഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ സദാചാരിയാണെന്ന് തന്നെ കരുതണം, കാരണം അവൻ ശരിയായ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെയാണ്.
ക്ഷിപ്രം ഭവതി ധര്മാത്മാ ശശ്വച്ഛാന്തിം നിഗച്ഛതി। കൌന്തേയ പ്രതിജാനീഹി ന മേ ഭക്തഃ പ്രണശ്യതി।।9.31।।
അവൻ ഉടൻ തന്നെ ധാർമ്മികനായി മാറുന്നു, സ്ഥിരമായ ശാന്തി നേടുന്നു. കൗന്തേയ, ഉറപ്പോടെ പ്രഖ്യാപിക്കു: എന്റെ ഭക്തൻ ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല.
മാം ഹി പാര്ഥ വ്യപാശ്രിത്യ യേഽപി സ്യുഃ പാപയോനയഃ। സ്ത്രിയോ വൈശ്യാസ്തഥാ ശൂദ്രാസ്തേഽപി യാന്തി പരാം ഗതിമ്।।9.32।।
പാർഥാ, എന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നവർ പാപജന്മമായ സ്ത്രീകളും, വൈശ്യരും, ശൂദ്രന്മാരും ആയാലും, അവർ പരമഗതിയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്.