യദക്ഷരം വേദവിദോ വദന്തി വിശന്തി യദ്യതയോ വീതരാഗാഃ। യദിച്ഛന്തോ ബ്രഹ്മചര്യം ചരന്തി തത്തേ പദം സംഗ്രഹേണ പ്രവക്ഷ്യേ।।8.11।।
വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവർ പറയുന്ന, വാസനകളില്ലാത്ത യതികൾ പ്രവേശിക്കുന്ന, അതിനെ ആഗ്രഹിച്ച് ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന അവസ്ഥയെ ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ നിന്നോട് വിശദീകരിക്കാം.
സര്വദ്വാരാണി സംയമ്യ മനോ ഹൃദി നിരുധ്യ ച। മൂര്ധ്ന്യാധായാത്മനഃ പ്രാണമാസ്ഥിതോ യോഗധാരണാമ്।।8.12।।
എല്ലാ ഇന്ദ്രിയദ്വാരങ്ങളും നിയന്ത്രിച്ച്, മനസ്സിനെ ഹൃദയത്തിൽ അടച്ചുവെച്ച്, ശ്വാസം തലയിലെത്തിച്ച്, യോഗധാരണയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ...
ഓമിത്യേകാക്ഷരം ബ്രഹ്മ വ്യാഹരന്മാമനുസ്മരന്। യഃ പ്രയാതി ത്യജന്ദേഹം സ യാതി പരമാം ഗതിമ്।।8.13।।
'ഓം' എന്ന ഏകാക്ഷരം ഉച്ചരിച്ച് എന്നെ ഓർക്കുന്നവൻ ശരീരം വിട്ടുപോകുമ്പോൾ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
അനന്യചേതാഃ സതതം യോ മാം സ്മരതി നിത്യശഃ। തസ്യാഹം സുലഭഃ പാര്ഥ നിത്യയുക്തസ്യ യോഗിനഃ।।8.14।।
പാർഥാ, ആരെങ്കിലും അന്യചിന്തയില്ലാതെ എന്നെ എപ്പോഴും ഓർക്കുന്ന യോഗിക്ക് ഞാൻ എളുപ്പത്തിൽ പ്രാപ്യനാകുന്നു, അവൻ എന്നിൽ സ്ഥിരമായി ഏകാഗ്രനാണ്.
മാമുപേത്യ പുനര്ജന്മ ദുഃഖാലയമശാശ്വതമ്। നാപ്നുവന്തി മഹാത്മാനഃ സംസിദ്ധിം പരമാം ഗതാഃ।।8.15।।
എന്നെ പ്രാപിച്ച മഹാത്മാക്കൾ പരമസിദ്ധി നേടിയവരായതിനാൽ, ഈ ദു:ഖവും അസ്ഥിരതയും നിറഞ്ഞ ലോകത്തിൽ വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടി വരില്ല.
ആബ്രഹ്മഭുവനാല്ലോകാഃ പുനരാവര്തിനോഽര്ജുന। മാമുപേത്യ തു കൌന്തേയ പുനര്ജന്മ ന വിദ്യതേ।।8.16।।
അർജുനാ, ബ്രഹ്മയുടെ ലോകം വരെ എല്ലായിടങ്ങളിലും വീണ്ടും വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകും. എന്നാൽ, കുന്തിയുടെ മകനേ, എന്നെ പ്രാപിച്ചാൽ വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല.
സഹസ്രയുഗപര്യന്തമഹര്യദ്ബ്രഹ്മണോ വിദുഃ। രാത്രിം യുഗസഹസ്രാന്താം തേഽഹോരാത്രവിദോ ജനാഃ।।8.17।।
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം ആയിരം യുഗങ്ങൾ നീളുന്നതാണെന്ന്, അതുപോലെ ഒരു രാത്രി ആയിരം യുഗങ്ങൾ നീളുന്നതാണെന്ന് അറിയുന്നവർക്ക്, യഥാർത്ഥത്തിൽ പകലും രാത്രിയും എങ്ങനെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.
അവ്യക്താദ്വ്യക്തയഃ സര്വാഃ പ്രഭവന്ത്യഹരാഗമേ। രാത്ര്യാഗമേ പ്രലീയന്തേ തത്രൈവാവ്യക്തസംജ്ഞകേ।।8.18।।
അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ ജീവികളും പകൽ വരുമ്പോൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; രാത്രി വരുമ്പോൾ അവയെല്ലാം ആ അവ്യക്തത്തിലേക്കേയ്ക്കു വീണ്ടും ലയിക്കുന്നു.
ഭൂതഗ്രാമഃ സ ഏവായം ഭൂത്വാ ഭൂത്വാ പ്രലീയതേ। രാത്ര്യാഗമേഽവശഃ പാര്ഥ പ്രഭവത്യഹരാഗമേ।।8.19।।
പാർഥാ, ഈ ജീവികളുടെ കൂട്ടം വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ച്, രാത്രി വരുമ്പോൾ ലയിക്കുകയും, പകൽ വരുമ്പോൾ നിർബന്ധിതരായി വീണ്ടും ഉദ്ഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
പരസ്തസ്മാത്തു ഭാവോഽന്യോഽവ്യക്തോഽവ്യക്താത്സനാതനഃ। യഃ സ സര്വേഷു ഭൂതേഷു നശ്യത്സു ന വിനശ്യതി।।8.20।।
അവ്യക്തത്തിൽക്കാൾ മുകളിലൊരു മറ്റൊരു ശാശ്വതമായ അവ്യക്തം ഉണ്ട്; എല്ലാ ജീവികളും നശിച്ചാലും അതിന് നാശം സംഭവിക്കില്ല.
അവ്യക്തോഽക്ഷര ഇത്യുക്തസ്തമാഹുഃ പരമാം ഗതിമ്। യം പ്രാപ്യ ന നിവര്തന്തേ തദ്ധാമ പരമം മമ।।8.21।।
അവ്യക്തം അക്ഷരമെന്നു പറയുന്നു; അതാണ് പരമഗതി എന്ന് പറയുന്നു. അതിനെ പ്രാപിച്ചാൽ ആരും തിരികെ വരാറില്ല; അതാണ് എന്റെ പരമധാമം.
പുരുഷഃ സ പരഃ പാര്ഥ ഭക്ത്യാ ലഭ്യസ്ത്വനന്യയാ। യസ്യാന്തഃസ്ഥാനി ഭൂതാനി യേന സര്വമിദം തതമ്।।8.22।।
പാർഥാ, ആ പരപുരുഷനെ അനന്യഭക്തിയാൽ മാത്രം പ്രാപിക്കാം; എല്ലാ ജീവികളും അവനിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, അവൻ എല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
യത്ര കാലേ ത്വനാവൃത്തിമാവൃത്തിം ചൈവ യോഗിനഃ। പ്രയാതാ യാന്തി തം കാലം വക്ഷ്യാമി ഭരതര്ഷഭ।।8.23।।
ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, യോഗികൾ തിരികെ വരാതെ പോകുന്ന സമയവും, തിരികെ വരുന്ന സമയവും ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിക്കാം.
അഗ്നിര്ജ്യോതിരഹഃ ശുക്ലഃ ഷണ്മാസാ ഉത്തരായണമ്। തത്ര പ്രയാതാ ഗച്ഛന്തി ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മവിദോ ജനാഃ।।8.24।।
അഗ്നി, പ്രകാശം, പകൽ, ശുക്ലപക്ഷം, ഉത്തരായണം എന്നിങ്ങനെയുള്ള സമയങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവർ പുറപ്പെടുമ്പോൾ ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
ധൂമോ രാത്രിസ്തഥാ കൃഷ്ണഃ ഷണ്മാസാ ദക്ഷിണായനമ്। തത്ര ചാന്ദ്രമസം ജ്യോതിര്യോഗീ പ്രാപ്യ നിവര്തതേ।।8.25।।
ധൂമം, രാത്രി, കൃഷ്ണപക്ഷം, ദക്ഷിണായനം എന്നിങ്ങനെയുള്ള സമയങ്ങളിൽ യോഗി ചന്ദ്രലോകം പ്രാപിച്ച് വീണ്ടും ജനനത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു.
ശുക്ലകൃഷ്ണേ ഗതീ ഹ്യേതേ ജഗതഃ ശാശ്വതേ മതേ। ഏകയാ യാത്യനാവൃത്തിമന്യയാഽഽവര്തതേ പുനഃ।।8.26।।
ശുക്ലപഥവും കൃഷ്ണപഥവും ഈ ലോകത്തിന് ശാശ്വതമായ വഴികളാണ്; ഒന്നിലൂടെ പോയാൽ തിരികെ വരില്ല, മറ്റൊന്നിലൂടെ പോയാൽ വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകും.
നൈതേ സൃതീ പാര്ഥ ജാനന്യോഗീ മുഹ്യതി കശ്ചന। തസ്മാത്സര്വേഷു കാലേഷു യോഗയുക്തോ ഭവാര്ജുന।।8.27।।
പാർഥാ, ഈ വഴികൾ അറിയുന്ന യോഗിക്ക് ഒരിക്കലും ഭ്രമം വരില്ല. അതിനാൽ എല്ലാ സമയത്തും യോഗത്തിൽ നിലനിൽക്കണം, അർജുനാ.
വേദേഷു യജ്ഞേഷു തപഃസു ചൈവ ദാനേഷു യത്പുണ്യഫലം പ്രദിഷ്ടമ്। അത്യേതി തത്സര്വമിദം വിദിത്വാ യോഗീ പരം സ്ഥാനമുപൈതി ചാദ്യമ്।।8.28।।
വേദങ്ങൾ, യജ്ഞങ്ങൾ, തപസ്സുകൾ, ദാനം എന്നിവയിൽ ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഫലങ്ങളെയും അതിജയിച്ച്, ഈ സത്യം അറിഞ്ഞ യോഗി പരമമായ ആദി സ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
ശ്രീ ഭഗവാനുവാച ഇദം തു തേ ഗുഹ്യതമം പ്രവക്ഷ്യാമ്യനസൂയവേ। ജ്ഞാനം വിജ്ഞാനസഹിതം യജ്ജ്ഞാത്വാ മോക്ഷ്യസേഽശുഭാത്।।9.1।।
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: അസൂയ ഇല്ലാത്തവനേ, ഞാൻ നിന്നോട് ഏറ്റവും രഹസ്യമായ ജ്ഞാനവും വിവേകവും പറയാം; ഇത് അറിഞ്ഞാൽ നീ അശുഭത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
രാജവിദ്യാ രാജഗുഹ്യം പവിത്രമിദമുത്തമമ്। പ്രത്യക്ഷാവഗമം ധര്മ്യം സുസുഖം കര്തുമവ്യയമ്।।9.2।।
ഇത് രാജവിദ്യയും രാജഗുഹ്യവും, ഏറ്റവും വിശുദ്ധവും ഉത്തമവുമാണ്; നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാവുന്നതും, ധാർമ്മികവുമായതും, ചെയ്യാൻ വളരെ എളുപ്പവുമാണ്; ഇതിന് നാശം ഇല്ല.
അശ്രദ്ദധാനാഃ പുരുഷാ ധര്മസ്യാസ്യ പരന്തപ। അപ്രാപ്യ മാം നിവര്തന്തേ മൃത്യുസംസാരവര്ത്മനി।।9.3।।
പാര്ത്താപരാക്രമനേ, ഈ ധർമ്മത്തിൽ വിശ്വാസം ഇല്ലാത്തവർ എന്നെ പ്രാപിക്കാതെ, മരണവും പുനർജനനവും നിറഞ്ഞ വഴിയിൽ തിരിച്ചുപോകുന്നു.
മയാ തതമിദം സര്വം ജഗദവ്യക്തമൂര്തിനാ। മത്സ്ഥാനി സര്വഭൂതാനി ന ചാഹം തേഷ്വവസ്ഥിതഃ।।9.4।।
എന്റെ അവ്യക്തമായ രൂപത്തിൽ ഈ മുഴുവൻ ലോകവും ഞാൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; എല്ലാ ജീവികളും എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ അവയിൽ നിലകൊള്ളുന്നില്ല.
ന ച മത്സ്ഥാനി ഭൂതാനി പശ്യ മേ യോഗമൈശ്വരമ്। ഭൂതഭൃന്ന ച ഭൂതസ്ഥോ മമാത്മാ ഭൂതഭാവനഃ।।9.5।।
എന്നിൽ സകല ജീവികളും നിലകൊള്ളുന്നില്ലെന്നു നീ കാണുക, ഇതാണ് എന്റെ ദിവ്യമായ മായ. ഞാൻ സകല ജീവികളെയും പോഷിപ്പിക്കുകയും സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, എങ്കിലും എന്റെ ആത്മാവ് അവരിൽ താമസിക്കുന്നില്ല.
യഥാഽഽകാശസ്ഥിതോ നിത്യം വായുഃ സര്വത്രഗോ മഹാന്। തഥാ സര്വാണി ഭൂതാനി മത്സ്ഥാനീത്യുപധാരയ।।9.6।।
വായു എപ്പോഴും ആകാശത്ത് നിലകൊണ്ടു എല്ലിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, അങ്ങനെ തന്നെ സകല ജീവികളും എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നുവെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
സര്വഭൂതാനി കൌന്തേയ പ്രകൃതിം യാന്തി മാമികാമ്। കല്പക്ഷയേ പുനസ്താനി കല്പാദൌ വിസൃജാമ്യഹമ്।।9.7।।
കൗന്തേയ, ഒരു കാലചക്രം അവസാനിക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ജീവികളും എന്റെ സ്വഭാവത്തിലേക്ക് ലയിക്കുന്നു; പുതിയ കാലം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അവയെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
പ്രകൃതിം സ്വാമവഷ്ടഭ്യ വിസൃജാമി പുനഃ പുനഃ। ഭൂതഗ്രാമമിമം കൃത്സ്നമവശം പ്രകൃതേര്വശാത്।।9.8।।
എന്റെ സ്വഭാവം പിടിച്ചു കൊണ്ടു, ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഈ മുഴുവൻ ജീവജാലങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അവ സ്വതന്ത്രമല്ല, പ്രകൃതിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്.
ന ച മാം താനി കര്മാണി നിബധ്നന്തി ധനഞ്ജയ। ഉദാസീനവദാസീനമസക്തം തേഷു കര്മസു।।9.9।।
ധനഞ്ജയ, ഈ പ്രവർത്തികൾ എന്നെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നില്ല; ഞാൻ അവയിൽ അസക്തനായി, നിരപേക്ഷനായി ഇരിക്കുന്നു.
മയാഽധ്യക്ഷേണ പ്രകൃതിഃ സൂയതേ സചരാചരമ്। ഹേതുനാഽനേന കൌന്തേയ ജഗദ്വിപരിവര്തതേ।।9.10।।
എന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ പ്രകൃതി ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ഈ കാരണത്താൽ, കൗന്തേയ, ലോകം ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
അവജാനന്തി മാം മൂഢാ മാനുഷീം തനുമാശ്രിതമ്। പരം ഭാവമജാനന്തോ മമ ഭൂതമഹേശ്വരമ്।।9.11।।
മാനുഷരൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്ന എന്നെ, എന്റെ പരമമായ സ്വഭാവം അറിയാതെ, ഭാവനയില്ലാത്തവർ അവഗണിക്കുന്നു; ഞാൻ ജീവികളുടെ മഹേശ്വരനാണെന്ന് അവർ അറിയുന്നില്ല.
മോഘാശാ മോഘകര്മാണോ മോഘജ്ഞാനാ വിചേതസഃ। രാക്ഷസീമാസുരീം ചൈവ പ്രകൃതിം മോഹിനീം ശ്രിതാഃ।।9.12।।
അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ വ്യർത്ഥം, പ്രവർത്തികൾ വ്യർത്ഥം, ജ്ഞാനം വ്യർത്ഥം; മനസ്സു കുഴഞ്ഞവർ, മോഹിപ്പിക്കുന്ന അസുരസ്വഭാവത്തിലും രാക്ഷസസ്വഭാവത്തിലും ആശ്രയിക്കുന്നു.