ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാ

ന കാങ്ക്ഷേ വിജയം കൃഷ്ണ ന ച രാജ്യം സുഖാനി ച। കിം നോ രാജ്യേന ഗോവിന്ദ കിം ഭോഗൈര്ജീവിതേന വാ।।1.32।।

കൃഷ്ണാ, എനിക്ക് വിജയത്തിലും രാജ്യത്തിലും ആനന്ദത്തിലും ആഗ്രഹമില്ല. ഗോവിന്ദാ, ഈ രാജ്യം എനിക്ക് എന്ത്, ആനന്ദം എനിക്ക് എന്ത്, ജീവൻ പോലും എനിക്ക് എന്ത്?

യേഷാമര്ഥേ കാങ്ക്ഷിതം നോ രാജ്യം ഭോഗാഃ സുഖാനി ച। ത ഇമേഽവസ്ഥിതാ യുദ്ധേ പ്രാണാംസ്ത്യക്ത്വാ ധനാനി ച।।1.33।।

രാജ്യവും ആനന്ദവും സുഖവും നമുക്ക് ആഗ്രഹമുള്ളവരുടെ പേരിലാണ്; അവർ എല്ലാവരും ഇവിടെ യുദ്ധത്തിനായി ജീവനും സമ്പത്തും ഉപേക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി നിൽക്കുന്നു.

ആചാര്യാഃ പിതരഃ പുത്രാസ്തഥൈവ ച പിതാമഹാഃ। മാതുലാഃ ശ്ചശുരാഃ പൌത്രാഃ ശ്യാലാഃ സമ്ബന്ധിനസ്തഥാ।।1.34।।

ഗുരുക്കന്മാർ, അച്ഛന്മാർ, പുത്രന്മാർ, താതന്മാർ, അമ്മാവന്മാർ, മരുമക്കൾ, മക്കന്മാർ, സഹോദരിമാരുടെ ഭർത്താക്കന്മാർ, മറ്റു ബന്ധുക്കളും ഇവിടെയുണ്ട്.

ഏതാന്ന ഹന്തുമിച്ഛാമി ഘ്നതോഽപി മധുസൂദന। അപി ത്രൈലോക്യരാജ്യസ്യ ഹേതോഃ കിം നു മഹീകൃതേ।।1.35।।

മധുസൂദനാ, അവർ എന്നെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചാലും, മൂന്ന് ലോകത്തിന്റെ രാജ്യം കിട്ടാമെന്നാലും, ഭൂമിയുടെ പേരിൽ പോലും, ഞാൻ ഇവരെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

നിഹത്യ ധാര്തരാഷ്ട്രാന്നഃ കാ പ്രീതിഃ സ്യാജ്ജനാര്ദന। പാപമേവാശ്രയേദസ്മാന്ഹത്വൈതാനാതതായിനഃ।।1.36।।

ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ കൊല്ലി നമുക്ക് എന്ത് സന്തോഷം, ജനാർദ്ദനാ? ഇവരെ കൊല്ലിയാൽ പാപം മാത്രമേ നമുക്ക് ലഭിക്കുകയുള്ളൂ.

തസ്മാന്നാര്ഹാ വയം ഹന്തും ധാര്തരാഷ്ട്രാന്സ്വബാന്ധവാന്। സ്വജനം ഹി കഥം ഹത്വാ സുഖിനഃ സ്യാമ മാധവ।।1.37।।

അതിനാൽ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളെയും നമ്മുടെ ബന്ധുക്കളെയും കൊല്ലാൻ നമുക്ക് യോജിച്ചതല്ല, മാധവാ. സ്വന്തം ആളുകളെ കൊല്ലിയാൽ എങ്ങനെ നമുക്ക് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് പറയൂ.

യദ്യപ്യേതേ ന പശ്യന്തി ലോഭോപഹതചേതസഃ। കുലക്ഷയകൃതം ദോഷം മിത്രദ്രോഹേ ച പാതകമ്।।1.38।।

ഇവരുടെ മനസ്സ് ലാഭം കൊണ്ടു അന്ധമായിരിക്കുന്നു. കുടുംബം നശിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ദോഷവും സ്നേഹിതരെ വഞ്ചിക്കുന്നതിന്റെ പാപവും ഇവർ കാണുന്നില്ലെങ്കിലും,

കഥം ന ജ്ഞേയമസ്മാഭിഃ പാപാദസ്മാന്നിവര്തിതുമ്। കുലക്ഷയകൃതം ദോഷം പ്രപശ്യദ്ഭിര്ജനാര്ദന।।1.39।।

ജനാർദ്ദനാ, കുടുംബം നശിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ദോഷം വ്യക്തമായി കാണുന്ന നമുക്ക്, ഈ പാപത്തിൽ നിന്ന് മാറാതിരിക്കാൻ എന്തുകൊണ്ട് കഴിയില്ല?

കുലക്ഷയേ പ്രണശ്യന്തി കുലധര്മാഃ സനാതനാഃ। ധര്മേ നഷ്ടേ കുലം കൃത്സ്നമധര്മോഽഭിഭവത്യുത।।1.40।।

കുടുംബം നശിച്ചാൽ, അതിന്റെ പഴയ ധർമ്മങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും. ധർമ്മം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, അകത്താകുന്ന മുഴുവൻ കുടുംബത്തിലും അക്രമം വളരും.

അധര്മാഭിഭവാത്കൃഷ്ണ പ്രദുഷ്യന്തി കുലസ്ത്രിയഃ। സ്ത്രീഷു ദുഷ്ടാസു വാര്ഷ്ണേയ ജായതേ വര്ണസങ്കരഃ।।1.41।।

കൃഷ്ണാ, അക്രമം വളർന്നാൽ കുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾ ദോഷത്തിലേക്ക് വഴുതും. സ്ത്രീകൾ ദുഷിതരായാൽ, വർണ്ണങ്ങൾക്കിടയിൽ കലഹം ഉണ്ടാകും, വൃഷ്ണിവംശജനായവാ.

സങ്കരോ നരകായൈവ കുലഘ്നാനാം കുലസ്യ ച। പതന്തി പിതരോ ഹ്യേഷാം ലുപ്തപിണ്ഡോദകക്രിയാഃ।।1.42।।

അങ്ങനെ വർണ്ണങ്ങൾ കലർന്നാൽ, കുടുംബത്തെ നശിപ്പിച്ചവർക്കും കുടുംബത്തിനും നരകത്തിൽ മാത്രമേ ഇടം ഉണ്ടാകൂ. അവരുടെ പിതാക്കന്മാർക്ക് അർപ്പണവും വെള്ളവും ലഭിക്കാതെ വീഴും.

ദോഷൈരേതൈഃ കുലഘ്നാനാം വര്ണസങ്കരകാരകൈഃ। ഉത്സാദ്യന്തേ ജാതിധര്മാഃ കുലധര്മാശ്ച ശാശ്വതാഃ।।1.43।।

കുടുംബത്തെ നശിപ്പിച്ച് വർണ്ണം കലർത്തുന്നവരുടെ ഈ പാപങ്ങൾ കൊണ്ട്, ജാതിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ശാശ്വതധർമ്മങ്ങൾ നശിക്കും.

ഉത്സന്നകുലധര്മാണാം മനുഷ്യാണാം ജനാര്ദന। നരകേഽനിയതം വാസോ ഭവതീത്യനുശുശ്രുമ।।1.44।।

ജനാർദ്ദനാ, കുടുംബധർമ്മങ്ങൾ ഇല്ലാതായ മനുഷ്യർക്ക് നരകത്തിൽ അനന്തമായ വാസമുണ്ടാകുമെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.

അഹോ ബത മഹത്പാപം കര്തും വ്യവസിതാ വയമ്। യദ്രാജ്യസുഖലോഭേന ഹന്തും സ്വജനമുദ്യതാഃ।।1.45।।

അയ്യോ, രാജസുഖത്തിന്റെ ലാഭം കൊണ്ടു, സ്വന്തം ആളുകളെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറാകുന്ന നാം എത്ര വലിയ പാപം ചെയ്യാൻ പോകുന്നു!

യദി മാമപ്രതീകാരമശസ്ത്രം ശസ്ത്രപാണയഃ। ധാര്തരാഷ്ട്രാ രണേ ഹന്യുസ്തന്മേ ക്ഷേമതരം ഭവേത്।।1.46।।

ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കൾ ആയുധങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ എനിക്കു പ്രതിരോധം ചെയ്യാതെ ആയുധമില്ലാതെ എന്നെ കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ, അതാണ് എനിക്ക് കൂടുതൽ നല്ലത്.

സഞ്ജയ ഉവാച ഏവമുക്ത്വാഽര്ജുനഃ സംഖ്യേ രഥോപസ്ഥ ഉപാവിശത്। വിസൃജ്യ സശരം ചാപം ശോകസംവിഗ്നമാനസഃ।।1.47।।

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അർജുനൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ രഥത്തിൽ ഇരുന്നു. അമ്പും വില്ലും വലിച്ചെറിഞ്ഞ്, ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകിയ മനസ്സോടെ അവൻ ഇരുന്നു.

സഞ്ജയ ഉവാച തം തഥാ കൃപയാഽവിഷ്ടമശ്രുപൂര്ണാകുലേക്ഷണമ്। വിഷീദന്തമിദം വാക്യമുവാച മധുസൂദനഃ।।2.1।।

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ കരുണയിൽ മുഴുകി, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളുമായി ദുഃഖിതനായ അർജുനനോട് മധുസൂദനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ശ്രീ ഭഗവാനുവാച കുതസ്ത്വാ കശ്മലമിദം വിഷമേ സമുപസ്ഥിതമ്। അനാര്യജുഷ്ടമസ്വര്ഗ്യമകീര്തികരമര്ജുന।।2.2।।

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: അർജുനാ, ഈ പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്നാണ് ഈ ദുർബലത നിന്റെ മനസ്സിൽ വന്നത്? ഇത് ആര്യന്മാർക്ക് യോജിച്ചതല്ല, സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കാനും സഹായിക്കില്ല, അപകീർത്തി മാത്രമേ ഉണ്ടാക്കൂ.

ക്ലൈബ്യം മാ സ്മ ഗമഃ പാര്ഥ നൈതത്ത്വയ്യുപപദ്യതേ। ക്ഷുദ്രം ഹൃദയദൌര്ബല്യം ത്യക്ത്വോത്തിഷ്ഠ പരന്തപ।।2.3।।

പാർഥാ, ഈ ദുർബലതയിൽ അടുങ്ങരുത്. ഇത് നിനക്ക് യോജിച്ചതല്ല. ഹൃദയത്തിലെ ഈ ചെറുതായ ദുർബലത ഉപേക്ഷിച്ച് എഴുന്നേൽക്കു, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.

അര്ജുന ഉവാച കഥം ഭീഷ്മമഹം സംഖ്യേ ദ്രോണം ച മധുസൂദന। ഇഷുഭിഃ പ്രതിയോത്സ്യാമി പൂജാര്ഹാവരിസൂദന।।2.4।।

അർജുനൻ പറഞ്ഞു: മധുസൂദനാ, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവാ, യുദ്ധത്തിൽ ബീഷ്മനും ദ്രോണനും പോലെയുള്ള ആരാധ്യരായ ഗുരുക്കളെ എങ്ങനെ ഞാൻ അമ്പുകൊണ്ട് നേരിടും?

ഗുരൂനഹത്വാ ഹി മഹാനുഭാവാന് ശ്രേയോ ഭോക്തും ഭൈക്ഷ്യമപീഹ ലോകേ। ഹത്വാര്ഥകാമാംസ്തു ഗുരൂനിഹൈവ ഭുഞ്ജീയ ഭോഗാന് രുധിരപ്രദിഗ്ധാന്।।2.5।।

ഇവിടെ മഹാനുഭാവികളായ ഗുരുക്കളെ കൊല്ലാതെ ഭിക്ഷയെടുത്ത് ജീവിക്കുന്നത് എനിക്ക് നല്ലതാണ്. അവർക്ക് ധനം വേണ്ടിയാണെങ്കിലും, അവരെ കൊന്നു കിട്ടുന്ന ആനന്ദം രക്തത്തിൽ കലർന്നതായിരിക്കും.

ന ചൈതദ്വിദ്മഃ കതരന്നോ ഗരീയോ യദ്വാ ജയേമ യദി വാ നോ ജയേയുഃ। യാനേവ ഹത്വാ ന ജിജീവിഷാമ സ്തേഽവസ്ഥിതാഃ പ്രമുഖേ ധാര്തരാഷ്ട്രാഃ।।2.6।।

നമുക്ക് ഏത് നല്ലതാണെന്ന് അറിയില്ല — നാം ജയിക്കണോ, അവർ ജയിക്കണോ. ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളെ കൊല്ലിയാൽ നമുക്ക് ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹമില്ല, അവർ ഇപ്പോൾ നമ്മുടെ മുന്നിൽ നില്ക്കുന്നു.

കാര്പണ്യദോഷോപഹതസ്വഭാവഃ പൃച്ഛാമി ത്വാം ധര്മസംമൂഢചേതാഃ। യച്ഛ്രേയഃ സ്യാന്നിശ്ിചതം ബ്രൂഹി തന്മേ ശിഷ്യസ്തേഽഹം ശാധി മാം ത്വാം പ്രപന്നമ്।।2.7।।

കരുണയുടെ ദുർബലത കൊണ്ട് എന്റെ സ്വഭാവം കീഴടങ്ങിയിരിക്കുന്നു; എന്താണ് ധർമ്മം എന്നതിൽ ഞാൻ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാണ്. എനിക്ക് നല്ലത് എന്താണെന്ന് വ്യക്തമായി പറയൂ. ഞാൻ നിന്റെ ശിഷ്യനാണ്; എന്നെ പഠിപ്പിക്കൂ, ഞാൻ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ന ഹി പ്രപശ്യാമി മമാപനുദ്യാ ദ്യച്ഛോകമുച്ഛോഷണമിന്ദ്രിയാണാമ്। അവാപ്യ ഭൂമാവസപത്നമൃദ്ധമ് രാജ്യം സുരാണാമപി ചാധിപത്യമ്।।2.8।।

എന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ഉണക്കുന്ന ഈ ദുഃഖം അകറ്റാൻ എന്തും കഴിയുമെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നില്ല. ഭൂമിയിൽ എനിക്ക് എത്രയും സമ്പന്നവും എതിരില്ലാത്തതുമായ രാജ്യം ലഭിച്ചാലും, ദേവന്മാരുടെ ആധിപത്യം കിട്ടിയാലും, ഈ ദുഃഖം മാറില്ല.

സഞ്ജയ ഉവാച ഏവമുക്ത്വാ ഹൃഷീകേശം ഗുഡാകേശഃ പരന്തപ। ന യോത്സ്യ ഇതി ഗോവിന്ദമുക്ത്വാ തൂഷ്ണീം ബഭൂവ ഹ।।2.9।।

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഹൃഷീകേശനോടു പറഞ്ഞ്, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഗുഡാകേശൻ, 'ഞാൻ യുദ്ധിക്കില്ല' എന്ന് ഗോവിന്ദനോട് പറഞ്ഞു, പിന്നെ മൗനമായിരിച്ചു.

തമുവാച ഹൃഷീകേശഃ പ്രഹസന്നിവ ഭാരത। സേനയോരുഭയോര്മധ്യേ വിഷീദന്തമിദം വചഃ।।2.10।।

ഭാരതപുത്രാ, ആ രണ്ടു സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ വിഷാദത്തിൽ മുങ്ങിയ അവനോട്, ഹൃഷീകേശൻ ഒരു മന്ദഹാസംപോലെ ചിരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ശ്രീ ഭഗവാനുവാച അശോച്യാനന്വശോചസ്ത്വം പ്രജ്ഞാവാദാംശ്ച ഭാഷസേ। ഗതാസൂനഗതാസൂംശ്ച നാനുശോചന്തി പണ്ഡിതാഃ।।2.11।।

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടവർക്കു വേണ്ടി ദുഃഖിക്കുന്നു, എന്നാൽ ജ്ഞാനത്തിന്റെ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നു. മരിച്ചവർക്കും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർക്കും പണ്ഡിതന്മാർ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.

ന ത്വേവാഹം ജാതു നാസം ന ത്വം നേമേ ജനാധിപാഃ। ന ചൈവ ന ഭവിഷ്യാമഃ സര്വേ വയമതഃ പരമ്।।2.12।।

ഞാനും നീയും ഈ ജനാധിപന്മാരും ഒരിക്കലും ഇല്ലാതിരുന്നില്ല, ഇനി ഒരിക്കലും ഇല്ലാതാവുകയുമില്ല.

ദേഹിനോഽസ്മിന്യഥാ ദേഹേ കൌമാരം യൌവനം ജരാ। തഥാ ദേഹാന്തരപ്രാപ്തിര്ധീരസ്തത്ര ന മുഹ്യതി।।2.13।।

ഈ ശരീരത്തിൽ ജീവൻ ബാല്യവും യൗവനവും വൃദ്ധാവസ്ഥയും അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, മറ്റൊരു ശരീരത്തിലേക്കും പോകുന്നു. ഇതിൽ ധീരന്മാർ ആശ്ചര്യപ്പെടുന്നില്ല.