കച്ചിന്നോഭയവിഭ്രഷ്ടശ്ഛിന്നാഭ്രമിവ നശ്യതി। അപ്രതിഷ്ഠോ മഹാബാഹോ വിമൂഢോ ബ്രഹ്മണഃ പഥി।।6.38।।
രണ്ടു വഴികളിലും തെറ്റിപ്പോയവൻ, ആകാശത്ത് പിളർന്ന മേഘം പോലെ, നശിച്ചുപോകുമോ മഹാബാഹുവേ? ബ്രഹ്മത്തിന്റെ വഴിയിൽ ആശ്രയം ഇല്ലാതെ, മനസ്സിൽ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ അകപ്പെട്ടവൻ അങ്ങനെ അപ്രതിഷ്ഠനായ് നശിക്കുമോ?
ഏതന്മേ സംശയം കൃഷ്ണ ഛേത്തുമര്ഹസ്യശേഷതഃ। ത്വദന്യഃ സംശയസ്യാസ്യ ഛേത്താ ന ഹ്യുപപദ്യതേ।।6.39।।
കൃഷ്ണാ, ഈ സംശയം എന്റെ മനസ്സിൽ ഉണ്ട്. ദയവായി അതു പൂർണ്ണമായും നീയാണു നീക്കേണ്ടത്. ഈ സംശയം നീക്കാൻ നിന്നെക്കാൾ യോഗ്യൻ ആരുമില്ല.
ശ്രീ ഭഗവാനുവാച പാര്ഥ നൈവേഹ നാമുത്ര വിനാശസ്തസ്യ വിദ്യതേ। നഹി കല്യാണകൃത്കശ്ിചദ്ദുര്ഗതിം താത ഗച്ഛതി।।6.40।।
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പാർത്താ, അവനു neither ഈ ലോകത്ത് nor മറ്റേതെങ്കിലും ലോകത്ത് നാശം ഉണ്ടാകില്ല. നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവൻ ഒരിക്കലും ദുർഗതിയിൽ ആകുന്നില്ല, പ്രിയപ്പെട്ടവനേ.
പ്രാപ്യ പുണ്യകൃതാം ലോകാനുഷിത്വാ ശാശ്വതീഃ സമാഃ। ശുചീനാം ശ്രീമതാം ഗേഹേ യോഗഭ്രഷ്ടോഽഭിജായതേ।।6.41।।
പുണ്യവാന്മാരുടെ ലോകങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു, ദീർഘകാലം അവിടെ കഴിഞ്ഞ്, യോഗത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റിപ്പോയവൻ ശുദ്ധരും സമ്പന്നരുമായവരുടെ വീട്ടിൽ ജനിക്കുന്നു.
അഥവാ യോഗിനാമേവ കുലേ ഭവതി ധീമതാമ്। ഏതദ്ധി ദുര്ലഭതരം ലോകേ ജന്മ യദീദൃശമ്।।6.42।।
അല്ലെങ്കിൽ, ധീരമായ യോഗിമാരുടെ കുടുംബത്തിൽ അവൻ ജനിക്കും. ഇങ്ങനെയുള്ള ജനനം ലോകത്ത് വളരെ അപൂർവമാണ്.
തത്ര തം ബുദ്ധിസംയോഗം ലഭതേ പൌര്വദേഹികമ്। യതതേ ച തതോ ഭൂയഃ സംസിദ്ധൌ കുരുനന്ദന।।6.43।।
അവിടെ, മുൻജന്മത്തിൽ നേടിയ ബുദ്ധിയുടെ ബന്ധം അവൻ വീണ്ടും പ്രാപിക്കും. അതിനുശേഷം, കുരുനന്ദനാ, അവൻ വീണ്ടും പരിപൂർണ്ണതയ്ക്കായി പരിശ്രമിക്കും.
പൂര്വാഭ്യാസേന തേനൈവ ഹ്രിയതേ ഹ്യവശോഽപി സഃ। ജിജ്ഞാസുരപി യോഗസ്യ ശബ്ദബ്രഹ്മാതിവര്തതേ।।6.44।।
മുൻപരിശീലനത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, അവൻ ആഗ്രഹിക്കാതിരുന്നാലും ആ വഴിയിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു. യോഗം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും, വേദങ്ങളിലെ ശബ്ദത്തെ അതിജയിക്കുന്നു.
പ്രയത്നാദ്യതമാനസ്തു യോഗീ സംശുദ്ധകില്ബിഷഃ। അനേകജന്മസംസിദ്ധസ്തതോ യാതി പരാം ഗതിമ്।।6.45।।
ശ്രമപൂർവ്വം പരിശ്രമിക്കുന്ന യോഗി, പാപങ്ങൾ കഴുകിപോകുകയും, അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ പരിപക്വതയെത്തുകയും ചെയ്താൽ, അവൻ പരമഗതിയിലേക്കെത്തുന്നു.
തപസ്വിഭ്യോഽധികോ യോഗീ ജ്ഞാനിഭ്യോഽപി മതോഽധികഃ। കര്മിഭ്യശ്ചാധികോ യോഗീ തസ്മാദ്യോഗീ ഭവാര്ജുന।।6.46।।
യോഗി തപസ്സുകാരെക്കാളും, ജ്ഞാനികളെക്കാളും, കര്മ്മശീലികളെക്കാളും ശ്രേഷ്ഠനാണ്. അതുകൊണ്ട്, അർജുനാ, നീ യോഗിയാവണം.
യോഗിനാമപി സര്വേഷാം മദ്ഗതേനാന്തരാത്മനാ। ശ്രദ്ധാവാന്ഭജതേ യോ മാം സ മേ യുക്തതമോ മതഃ।।6.47।।
എല്ലാ യോഗിമാരിലും, വിശ്വാസത്തോടെ, തന്റെ അന്തർആത്മാവിൽ എന്നെ ആസ്വദിച്ച് ആരാധിക്കുന്നവൻ, അവനെയാണ് ഞാൻ ഏറ്റവും ഏകാഗ്രനായവനായി കരുതുന്നത്.
ശ്രീ ഭഗവാനുവാച മയ്യാസക്തമനാഃ പാര്ഥ യോഗം യുഞ്ജന്മദാശ്രയഃ। അസംശയം സമഗ്രം മാം യഥാ ജ്ഞാസ്യസി തച്ഛൃണു।।7.1।।
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പാർത്താ, മനസ്സ് എന്നിൽ ആകർഷിച്ചവനും, എന്റെ ആശ്രയത്തിൽ യോഗം അഭ്യസിക്കുന്നവനും, എനിക്ക് പൂർണ്ണമായും സംശയമില്ലാതെ എങ്ങനെ അറിവ് ലഭിക്കും എന്ന് ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
ജ്ഞാനം തേഽഹം സവിജ്ഞാനമിദം വക്ഷ്യാമ്യശേഷതഃ। യജ്ജ്ഞാത്വാ നേഹ ഭൂയോഽന്യജ്ജ്ഞാതവ്യമവശിഷ്യതേ।।7.2।।
ഈ ജ്ഞാനവും വിവേകവും ഞാൻ നിനക്കു പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിക്കും. ഇത് അറിഞ്ഞാൽ, ഈ ലോകത്ത് മറ്റൊന്നും അറിയേണ്ടതില്ല.
മനുഷ്യാണാം സഹസ്രേഷു കശ്ിചദ്യതതി സിദ്ധയേ। യതതാമപി സിദ്ധാനാം കശ്ിചന്മാം വേത്തി തത്ത്വതഃ।।7.3।।
ആയിരക്കണക്കിന് മനുഷ്യരിൽ ഒരാൾ മാത്രം പരിപൂർണ്ണതയ്ക്കായി ശ്രമിക്കുന്നു; അങ്ങനെയുള്ളവരിൽ ഒരാൾ മാത്രം എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നു.
ഭൂമിരാപോഽനലോ വായുഃ ഖം മനോ ബുദ്ധിരേവ ച। അഹങ്കാര ഇതീയം മേ ഭിന്നാ പ്രകൃതിരഷ്ടധാ।।7.4।।
ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം, മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം — ഇവയാണ് എന്റെ എട്ടു വിഭിന്നമായ പ്രകൃതികൾ.
അപരേയമിതസ്ത്വന്യാം പ്രകൃതിം വിദ്ധി മേ പരാമ്। ജീവഭൂതാം മഹാബാഹോ യയേദം ധാര്യതേ ജഗത്।।7.5।।
മഹാബാഹുവേ, ഇതിന് പുറമെ, ജീവരൂപമായ മറ്റൊരു ഉന്നതമായ പ്രകൃതിയും ഉണ്ട്. അതിനാൽ ഈ ലോകം നിലനിൽക്കുന്നു.
ഏതദ്യോനീനി ഭൂതാനി സര്വാണീത്യുപധാരയ। അഹം കൃത്സ്നസ്യ ജഗതഃ പ്രഭവഃ പ്രലയസ്തഥാ।।7.6।।
എല്ലാ ജീവികളും ഈ രണ്ടു പ്രകൃതികളിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കുക. ഈ സകല ലോകത്തിന്റെയും ഉത്ഭവവും ലയവും ഞാനാണ്.
മത്തഃ പരതരം നാന്യത്കിഞ്ചിദസ്തി ധനഞ്ജയ। മയി സര്വമിദം പ്രോതം സൂത്രേ മണിഗണാ ഇവ।।7.7।।
ധനഞ്ജയാ, എന്നെക്കാൾ ഉയർന്നതൊന്നുമില്ല. ഈ സകലവും എന്റെ ഉള്ളിൽ, ഒരു മാലയിൽ മുത്തുകൾ പോലെ, ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
രസോഽഹമപ്സു കൌന്തേയ പ്രഭാസ്മി ശശിസൂര്യയോഃ। പ്രണവഃ സര്വവേദേഷു ശബ്ദഃ ഖേ പൌരുഷം നൃഷു।।7.8।।
കൗന്തേയാ, വെള്ളത്തിൽ രസം ഞാനാണ്; ചന്ദ്രനിലും സൂര്യനിലും പ്രകാശം ഞാനാണ്; എല്ലാ വേദകളിലും പ്രണവം ഞാനാണ്; ആകാശത്തിൽ ശബ്ദം, മനുഷ്യരിൽ ശക്തി — ഇവയും ഞാനാണ്.
പുണ്യോ ഗന്ധഃ പൃഥിവ്യാം ച തേജശ്ചാസ്മി വിഭാവസൌ। ജീവനം സര്വഭൂതേഷു തപശ്ചാസ്മി തപസ്വിഷു।।7.9।।
ഭൂമിയിൽ ഉള്ള ശുദ്ധമായ സുഗന്ധവും, അഗ്നിയിൽ ഉള്ള പ്രകാശവും ഞാനാണ്. എല്ലാ ജീവികളിലും ജീവൻ ഞാനാണ്, തപസ്സുകാരിൽ ഉള്ള തപസ്സും ഞാനാണ്.
ബീജം മാം സര്വഭൂതാനാം വിദ്ധി പാര്ഥ സനാതനമ്। ബുദ്ധിര്ബുദ്ധിമതാമസ്മി തേജസ്തേജസ്വിനാമഹമ്।।7.10।।
അർജുനാ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ശാശ്വതമായ വിത്ത് ഞാനാണെന്ന് അറിയണം. ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ ബുദ്ധിയും, പ്രകാശമുള്ളവരുടെ തേജസ്സും ഞാനാണ്.
ബലം ബലവതാം ചാഹം കാമരാഗവിവര്ജിതമ്। ധര്മാവിരുദ്ധോ ഭൂതേഷു കാമോഽസ്മി ഭരതര്ഷഭ।।7.11।।
ആഗ്രഹവും ആസക്തിയും ഇല്ലാത്ത ശക്തി, ശക്തന്മാരിൽ ഞാനാണ്. ഭരതകുലത്തിൽ ഏറ്റവും നല്ലവനേ, നീതിക്കു വിരുദ്ധമല്ലാത്ത ആഗ്രഹം എല്ലാ ജീവികളിലും ഞാനാണ്.
യേ ചൈവ സാത്ത്വികാ ഭാവാ രാജസാസ്താമസാശ്ച യേ। മത്ത ഏവേതി താന്വിദ്ധി നത്വഹം തേഷു തേ മയി।।7.12।।
സത്ത്വം, രാജസ്സ്, താമസ്സ് എന്നിങ്ങനെ ഉള്ള എല്ലാ സ്വഭാവങ്ങളും എനിക്ക് നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത് എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം. പക്ഷേ, ഞാൻ അവയിൽ ഇല്ല; അവ എനിക്കുള്ളിലാണു.
ത്രിഭിര്ഗുണമയൈര്ഭാവൈരേഭിഃ സര്വമിദം ജഗത്। മോഹിതം നാഭിജാനാതി മാമേഭ്യഃ പരമവ്യയമ്।।7.13।।
ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്വഭാവങ്ങൾ കൊണ്ട് ഈ ലോകം മുഴുവൻ മോഹിതരായിരിക്കുന്നു. അവർക്കു എനിക്കു അതീതമായ, അക്ഷരമായ എനിക്ക് അറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല.
ദൈവീ ഹ്യേഷാ ഗുണമയീ മമ മായാ ദുരത്യയാ। മാമേവ യേ പ്രപദ്യന്തേ മായാമേതാം തരന്തി തേ।।7.14।।
എന്റെ ഈ ദൈവികമായ ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള മായയെ കടക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. എങ്കിലും, എനിക്കു മാത്രം ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവർ ഈ മായയെ അതിജയിക്കുന്നു.
ന മാം ദുഷ്കൃതിനോ മൂഢാഃ പ്രപദ്യന്തേ നരാധമാഃ। മായയാപഹൃതജ്ഞാനാ ആസുരം ഭാവമാശ്രിതാഃ।।7.15।।
ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരും, മൂടന്മാരും, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരും, മായയാൽ ജ്ഞാനം നഷ്ടപ്പെട്ടവരും, അസുരസ്വഭാവം സ്വീകരിച്ചവരും എനിക്ക് ശരണം പ്രാപിക്കുന്നില്ല.
ചതുര്വിധാ ഭജന്തേ മാം ജനാഃ സുകൃതിനോഽര്ജുന। ആര്തോ ജിജ്ഞാസുരര്ഥാര്ഥീ ജ്ഞാനീ ച ഭരതര്ഷഭ।।7.16।।
നല്ല പ്രവൃത്തിയുള്ള നാലു തരത്തിലുള്ള ആളുകൾ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു, അർജുനാ: കഷ്ടപ്പെടുന്നവൻ, അറിവ് അന്വേഷിക്കുന്നവൻ, സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ജ്ഞാനി — ഭരതകുലത്തിൽ ഏറ്റവും നല്ലവനേ.
തേഷാം ജ്ഞാനീ നിത്യയുക്ത ഏകഭക്ിതര്വിശിഷ്യതേ। പ്രിയോ ഹി ജ്ഞാനിനോഽത്യര്ഥമഹം സ ച മമ പ്രിയഃ।।7.17।।
ഇവരിൽ ജ്ഞാനി, എപ്പോഴും ഏകാഗ്രതയോടെ എനിക്ക് ഭക്തിയുള്ളവൻ, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനാണ്. കാരണം, ജ്ഞാനിക്ക് ഞാൻ അത്യന്തം പ്രിയനാണ്, അവനും എനിക്ക് പ്രിയനാണ്.
ഉദാരാഃ സര്വ ഏവൈതേ ജ്ഞാനീ ത്വാത്മൈവ മേ മതമ്। ആസ്ഥിതഃ സ ഹി യുക്താത്മാ മാമേവാനുത്തമാം ഗതിമ്।।7.18।।
ഇവരിൽ എല്ലാവരും ഉത്തമരാണ്, പക്ഷേ ജ്ഞാനി എന്റെ ആത്മാവുപോലെയാണ് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. കാരണം, അവൻ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി എനിക്ക് മാത്രം പരമഗതിയായി ആശ്രയിക്കുന്നു.
ബഹൂനാം ജന്മനാമന്തേ ജ്ഞാനവാന്മാം പ്രപദ്യതേ। വാസുദേവഃ സര്വമിതി സ മഹാത്മാ സുദുര്ലഭഃ।।7.19।।
അനവധി ജന്മങ്ങൾക്കു ശേഷം, ജ്ഞാനി എന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. 'വാസുദേവൻ എല്ലാം തന്നെയാണ്' എന്ന് അവൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു. അങ്ങനെയുള്ള മഹാത്മാവ് വളരെ അപൂർവനാണ്.
കാമൈസ്തൈസ്തൈര്ഹൃതജ്ഞാനാഃ പ്രപദ്യന്തേഽന്യദേവതാഃ। തം തം നിയമമാസ്ഥായ പ്രകൃത്യാ നിയതാഃ സ്വയാ।।7.20।।
വിവിധ ആഗ്രഹങ്ങൾകൊണ്ട് ജ്ഞാനം നഷ്ടപ്പെട്ടവർ, തങ്ങൾക്കിഷ്ടമുള്ള നിയമങ്ങൾ പാലിച്ച്, സ്വഭാവം അനുസരിച്ച്, മറ്റു ദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നു.