ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാ

सञ्जय उवाच दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा। आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत्।।1.2।।

സഞ്ജയ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ, പാണ്ഡവരുടെ സൈന്യം യുദ്ധത്തിനായി നിരത്തി നിൽക്കുന്നത് കണ്ട ദുര്യോധനൻ രാജാവ് ഗുരുവിനരികിൽ ചെന്നു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम्। व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता।।1.3।।

ഗുരുവേ, പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളുടെ ഈ വലിയ സൈന്യത്തെ നോക്കൂ. നിങ്ങളുടെ ബുദ്ധിമാൻ ശിഷ്യനായ ദ്രുപദന്റെ മകൻ ഇതിനെ യുദ്ധത്തിനായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि। युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः।।1.4।।

ഇവിടെ ഭീമനും അർജുനനും തുല്യശക്തിയുള്ള ധീരരും വലിയ വില്ലാളികളും ഉണ്ട്: യുയുതാനൻ, വിരാടൻ, മഹാരഥിയായ ദ്രുപദൻ.

धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान्। पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः।।1.5।।

ധൃഷ്ടകേതു, ചെകിതാനൻ, വീര്യശാലിയായ കാശിരാജാവ്, പുരുജിത്, കുന്തിഭോജൻ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശൈബ്യൻ, ധൈര്യശാലിയായ യുദ്ധാമന്യു, വീര്യവാനായ ഉത്തമൗജസ് എന്നിവരും ഉണ്ട്.

युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान्। सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः।।1.6।।

സുഭദ്രയുടെ മകനും ദ്രൗപദിയുടെ മക്കളും എല്ലാവരും മഹാരഥികൾ തന്നെ.

अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम। नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते।।1.7।।

എന്നാൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ഞങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിലെ പ്രധാനികൾ ആരൊക്കെയാണെന്ന് നീയും അറിഞ്ഞിരിക്കണം. അവരെ ഞാൻ പറയാം.

भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः। अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च।।1.8।।

നിങ്ങളും ഭീഷ്മനും കർണ്ണനും യുദ്ധവിജയിയായ കൃപനും അശ്വത്താമനും വികർണ്ണനും സോമദത്തന്റെ മകനും ഉണ്ട്.

अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः। नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः।।1.9।।

ഇതുകൂടാതെ, എന്റെ خاطرം ജീവൻ ത്യജിക്കാൻ തയാറായ അനേകം ധീരന്മാരും വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ച യുദ്ധവിദഗ്ധരും ഉണ്ട്.

अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम्। पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम्।।1.10।।

ഭീഷ്മൻ കാവലിരിക്കുന്ന ഞങ്ങളുടെ സൈന്യം അതിരില്ലാത്ത ശക്തിയുള്ളതാണ്. ഭീമൻ കാവലിരിക്കുന്ന അവരുടെ സൈന്യം അത്ര ശക്തിയില്ല.

अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः। भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि।।1.11।।

നിങ്ങൾ എല്ലാവരും നിങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഉറപ്പോടെ നിന്ന് ഭീഷ്മനെ മാത്രം സംരക്ഷിക്കണം.

तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः। सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्।।1.12।।

അപ്പോൾ, കുരുവംശത്തിലെ മൂത്തവനായ ഭീഷ്മൻ ദുര്യോധനനെ ഉത്സാഹിപ്പിക്കാൻ സിംഹം പോലെ ഗർജിച്ച് വലിയ ശബ്ദത്തിൽ ശംഖം മുഴക്കി.

ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः। सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्।।1.13।।

അതിനുശേഷം ശംഖങ്ങളും ഭേരികളും പണവും അനകവും ഗോമുഖവും ഒരുമിച്ച് മുഴങ്ങിത്തുടങ്ങി. ആ ശബ്ദം അത്യന്തം ഉഗ്രമായിരുന്നു.

ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ। माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः।।1.14।।

ശ്വേതവാഹനങ്ങളാൽ കെട്ടിയ വലിയ രഥത്തിൽ നില്ക്കുന്ന മാധവനും പാണ്ഡവനും ദിവ്യമായ ശംഖങ്ങൾ മുഴക്കി.

पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः। पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः।।1.15।।

ഹൃഷീകേശൻ പാഞ്ചജന്യവും, ധനഞ്ജയൻ ദേവദത്തവും, ഭയങ്കരപ്രവൃത്തിയുള്ള ഭീമൻ വലിയ ശംഖമായ പൗണ്ട്രവും മുഴക്കി.

अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ।।1.16।।

കുന്തിയുടെ മകനായ രാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ അനന്തവിജയം, നകുലനും സഹദേവനും സുഘോഷവും മണിപുഷ്പകവും മുഴക്കി.

काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः। धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः।।1.17।।

കാശിരാജാവും, ഉത്തമവില്ലാളിയായ ശിഖണ്ഡിയും, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും വിരാടനും ജയിക്കാനാകാത്ത സത്യകിയും ശംഖം മുഴക്കി.

द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते। सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक्।।1.18।।

ഭൂമിയുടെ അധിപനേ, ദ്രുപദനും ദ്രൗപദിയുടെ മക്കളും സുഭദ്രയുടെ വീര്യശാലിയായ മകനും ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ശംഖങ്ങൾ വേറേ വേറേ മുഴക്കി.

स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत्। नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्।।1.19।।

ആ ശബ്ദം ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ കീറിത്തുറന്നു; ആ ഗർജ്ജനം ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः। प्रवृत्ते शस्त्रसंपाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः।।1.20।।

അപ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ യുദ്ധത്തിനായി നിരന്നിരിക്കുന്നതും ആയുധങ്ങളുടെ മുഴക്കം തുടങ്ങുന്നതും കണ്ട കപിധ്വജനായ പാണ്ഡവൻ വില്ലെടുത്തു ഹൃഷീകേശനോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

अर्जुन उवाच हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते। सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत।।1.21।।

അർജുനൻ പറഞ്ഞു: അച്യുതാ, എന്റെ രഥം ഇരുവശത്തുള്ള സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ നിർത്തൂ.

यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान्। कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे।।1.22।।

ഞാൻ ഇവിടെയെത്തി യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറായിരിക്കുന്നവരെ നോക്കാനും, ഈ മഹായുദ്ധത്തിൽ ആരോടാണ് എനിക്ക് പോരാടേണ്ടതെന്ന് കാണാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः। धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः।।1.23।।

ഇവിടെ സമാഗമിച്ചിരിക്കുന്ന, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള മകനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ യുദ്ധത്തിനൊരുങ്ങിയിരിക്കുന്നവരെ ഞാൻ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

संजय उवाच एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत। सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम्।।1.24।।

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു: ഗുഡാകേശനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന അർജുനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹൃഷീകേശൻ മഹാരഥം ഇരുവശത്തുള്ള സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ നിർത്തി.

भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम्। उवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति।।1.25।।

ഭീഷ്മനും ദ്രോണമാരും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും മുന്നിൽ നിൽക്കേ, ഹൃഷീകേശൻ പറഞ്ഞു: പാർഥാ, ഇവിടെയെത്തി കൂടിയിരിക്കുന്ന ഈ കുരുക്കൾ നോക്കൂ.

तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितृ़नथ पितामहान्। आचार्यान्मातुलान्भ्रातृ़न्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा।।1.26।।

അവിടെ പാർഥൻ തന്റെ അച്ഛന്മാരെയും താതന്മാരെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും അമ്മാവന്മാരെയും സഹോദരന്മാരെയും പുത്രന്മാരെയും മക്കന്മാരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും മരുമക്കളെയും അന്യോന്യസ്നേഹിതന്മാരെയും ഇരുവശത്തും കണ്ടു.

श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि। तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान्।।1.27।।

അങ്ങനെ അവിടെ കൂട്ടംകൂടിയിരിക്കുന്ന എല്ലാ ബന്ധുക്കളെയും കണ്ട കുന്തിപുത്രൻ അത്യന്തം കരുണയാൽ നിറഞ്ഞ് ദുഃഖത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

अर्जुन उवाच कृपया परयाऽऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत्। दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्।।1.28।।

അർജുനൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണാ, എന്റെ സ്വന്തം ജനങ്ങൾ യുദ്ധത്തിനായി ഒരുങ്ങി ഇവിടെ കൂടിയിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടപ്പോൾ,

सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति। वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते।।1.29।।

എന്റെ ശരീരം തളരുന്നു, വായ് ഉണങ്ങുന്നു, ശരീരം വിറയുന്നു, രോമങ്ങൾ നട്ടെരിയുന്നു.

गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते। न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः।।1.30।।

ഗാണ്ഡീവം കൈയിൽ നിന്ന് വീഴുന്നു, ചർമ്മം കത്തുന്നു, ഞാൻ നിൽക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല, മനസ്സ് ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നതുപോലെയാണ്.