അതിര്ക്കരിയ ആസക്തിയിലാണ് ചിലര് ആശ്രയിക്കുന്നത്. അവര് പകൃതിയുടെ കപടതയും അഹങ്കാരവും ഗര്വവും നിറഞ്ഞവരാണ്; തെറ്റായ ദര്ശനങ്ങളില് കുടുങ്ങി, അശുദ്ധമായ വ്രതങ്ങളില് ഏര്പ്പെടുന്നു. അവര് അനന്തമായ ആശങ്കകളില് അകപ്പെട്ട്, മരണത്തിലെത്തുമ്പോഴാണ് അതിന് അവസാനമാകുന്നത്. ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങള്ക്കായുള്ള ആസ്വാദനത്തില് മുഴുകി, ഇതാണ് ജീവിതം മുഴുവന് എന്ന വിശ്വാസത്തിലാണ്. നൂറുകണക്കിന് പ്രതീക്ഷകളില് ബന്ധിതരായി, ആസക്തിയും കോപവും അവരെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; അന്യായമായ മാര്ഗ്ഗങ്ങളില് സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കാന് ശ്രമിക്കുന്നു, ആസ്വാദനത്തിനായി. അവര് മനസില് ചിന്തിക്കുന്നു: "ഇന്ന് ഞാന് ഇതു നേടി; പിന്നെ ഞാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നതും നേടും; ഇതെല്ലാം എന്റെതാണ്, വീണ്ടും എന്റെതാകും." "ആ ശത്രുവിനെ ഞാന് കൊല്ലി; ഇനി മറ്റുള്ളവരെയും കൊല്ലും; ഞാനാണ് യജമാനന്, ഞാനാണ് ആസ്വാദകന്, ഞാന് വിജയിയാണ്, ശക്തനാണ്, സന്തോഷവാനാണ്." "ഞാന് സമ്പന്നനും ഉന്നതകുലജനും; മറ്റാര് എനിക്ക് സമാനമാണ്? ഞാന് യാഗം ചെയ്യും, ദാനം ചെയ്യും, ആനന്ദിക്കും"—ഇങ്ങനെ അവര് അജ്ഞാനത്തില് മുങ്ങി, അനേകം ചിന്തകളാല് ചിതറുന്നു, മോഹത്തിന്റെ വലയില് കുടുങ്ങി, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളില് ആസക്തരായി, അശുദ്ധമായ നരകത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു. അവരുടെ ചിന്തകള് പരസ്പരം വിരുദ്ധമായതും അനേകവും ആകുന്നു; മോഹത്തിന്റെ വലയില് കുടുങ്ങി, ആസ്വാദനത്തില് ആസക്തരായി, അശുദ്ധമായ നരകത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു. സ്വയം പ്രശംസിക്കുകയും, ദുർഹങ്കാരത്തിലും ധനത്തിന്റെ മദത്തിലും മുഴുകുകയും, കപടതയോടെ നിയമവിരുദ്ധമായി യാഗങ്ങള് നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അഹങ്കാരത്തിലും ബലത്തിലും ഗര്വത്തിലും ആസക്തിയിലും കോപത്തിലും ആശ്രയിച്ചു, സ്വന്തം ശരീരത്തിലും മറ്റുള്ളവരുടേയും ശരീരത്തിലും എന്നെ ദ്വേഷിക്കുകയും അസൂയ കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അങ്ങനെ ദ്വേഷം നിറഞ്ഞ ക്രൂരരായ, മനുഷ്യരില് ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരെ, ഞാന് എപ്പോഴും ദുഷ്ടയോനികളില് ജനിപ്പിക്കുന്നു. അവര് അസുരയോനിയില് ജനിച്ച്, ജന്മംതോറും ഭ്രമിതരായി, എന്നെ പ്രാപിക്കാതെ, കുന്തീപുത്രാ, ഏറ്റവും താഴ്ന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് പോകുന്നു. സ്വയം നശിപ്പിക്കുന്ന നരകത്തിലേക്കുള്ള മൂന്നു വാതിലുകള് ഉണ്ട്: ആസക്തി, കോപം, ലോഭം. അതിനാല് ഈ മൂന്നു ഉപേക്ഷിക്കണം. ഈ മൂന്നു അന്ധകാരവാതിലുകളില് നിന്ന് മോചിതനായവന് ആത്മക്ഷേമത്തിനായി പ്രവർത്തിച്ച് പരമഗതിയിലേക്ക് എത്തുന്നു. ശാസ്ത്രനിയമങ്ങള് ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വന്തം ഇഷ്ടാനുസൃതമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവര്ക്ക് പരിപൂര്ത്തിയും സുഖവും പരമഗതിയും ലഭിക്കുകയില്ല. അതിനാല്, എന്ത് ചെയ്യണം, ചെയ്യരുത് എന്നതില് ശാസ്ത്രം തന്നെയാണ് അധികാരം. ശാസ്ത്രനിയമങ്ങള് അറിയുകയും അതനുസരിച്ച് കര്മം ചെയ്യുകയും വേണം. അര്ജുനന് ചോദിച്ചു: "കൃഷ്ണാ, വിശ്വാസത്തോടെ, പക്ഷേ ശാസ്ത്രനിയമങ്ങള് അവഗണിച്ച് യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവര്—അവരുടെ സ്ഥിതിയേത്? അതു സാത്വികമാണോ, രാജസമാണോ, താമസമാണോ?" ശ്രീകൃഷ്ണന് ഉത്തരം പറഞ്ഞു: "വിശ്വാസം മൂന്ന് തരത്തിലുള്ളതാണ്—സാത്വികം, രാജസം, താമസം. അത് ശരീരധാരികളുടെ സ്വഭാവത്തില് നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്. ഓരോരുത്തരുടെയും വിശ്വാസം അവരവരുടെ സ്വഭാവത്തിന് അനുസരിച്ചാണ്; വിശ്വാസം പോലെ തന്നെയാണ് ആ വ്യക്തി." "സാത്വികര് ദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നു; രാജസര് യക്ഷന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും; താമസസ്വഭാവമുള്ളവര് ഭൂതപ്രേതാദികളെ ആരാധിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രനിയമം പിന്തുടരാതെ കഠിനമായ തപസ്സുകള് കപടതയോടെയും അഹങ്കാരത്തോടെയും ആസക്തിയോടെയും ഇഷ്ടാനുസൃതമായി ചെയ്യുന്നവര്, ശരീരത്തിലെ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുകയും, ശരീരത്തിനുള്ളില് വസിക്കുന്ന എന്നെയും വേദനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരെ അസുരസ്വഭാവമുള്ളവരായി അറിയണം." "ഭക്ഷ്യവും മൂന്ന് തരത്തിലുള്ളതാണ്; യാഗം, തപസ്, ദാനം എന്നിവയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. അവയുടെ വ്യത്യാസം കേള്ക്കൂ. ആയുസ്സ്, ശുദ്ധി, ബലം, ആരോഗ്യം, സന്തോഷം, തൃപ്തി എന്നിവ വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്ന, രുചികരമായും മൃദുലമായും ഹൃദയപ്രിയമായും ഉള്ള ഭക്ഷ്യമാണ് സാത്വികര്ക്ക് പ്രിയം. കയ്പ്പും പുളിപ്പും ഉപ്പും അതിതീവ്രമായ ചൂടും കഠിനതയും ഉണക്കവും ദഹിപ്പിക്കുന്നതുമായ ഭക്ഷ്യമാണ് രാജസര്ക്ക് ഇഷ്ടം; അതു വേദനയും ദുഖവും രോഗവും ഉളവാക്കുന്നു. പഴകിയതും രുചിയില്ലാത്തതും കെട്ടുപോയതും പുഴുക്കളായതും ശേഷിച്ചതും അശുദ്ധമായതും താമസര്ക്ക് പ്രിയം." "ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി, ഫലാഭിലാഷമില്ലാതെ, 'ഇത് ചെയ്യേണ്ടതാണ്' എന്ന ഭാവത്തോടെ നടത്തുന്ന യാഗം സാത്വികമാണ്. ഫലാഭിലാഷയോടോ, പ്രദര്ശനാര്ത്ഥമോ ചെയ്യുന്ന യാഗം രാജസമാണ്. നിയമവിരുദ്ധമായി, വിഭവ വിതരണം ഇല്ലാതെ, മന്ത്രവും ഹോമവും ഇല്ലാതെ, വിശ്വാസം കൂടാതെ നടത്തുന്ന യാഗം താമസമാണെന്ന് അറിയണം." "ദേവതകള്, ദ്വിജാതികള്, ഗുരുക്കന്മാര്, ജ്ഞാനികള് എന്നിവരെ ആരാധിക്കലും, ശുദ്ധിയും നേര്സ്വഭാവവും ബ്രഹ്മചര്യവും അഹിംസയും ശരീരതപസ്സാണ്. മറ്റുള്ളവരെ വേദനിപ്പിക്കാത്തതും സത്യം, ഹൃദയസ്പര്ശിയുമാണ് വാക്കിന്റെ തപസ്; ശാസ്ത്രപാരായണവും ഇതിലുണ്ട്. മനസ്സിന്റെ ശാന്തത, സൗമ്യത, മounaം, ആത്മനിയന്ത്രണം, മനോശുദ്ധി—ഇവയാണ് മനസ്സിന്റെ തപസ്." "ഈ തപസ്സുകള് വിശുദ്ധമായ വിശ്വാസത്തോടെ, ഫലാഭിലാഷമില്ലാതെ, സ്ഥിരതയോടെ ചെയ്യുമ്പോള് അതാണ് സാത്വികതപസ്. മാന്യതയ്ക്കോ ബഹുമാനത്തിനോ ആരാധനയ്ക്കോ വേണ്ടി, കപടതയോടെയും അസ്ഥിരമായും ചെയ്യുന്ന തപസ് രാജസമാണ്. തെറ്റായ ധാരണയോടെ, സ്വയം വേദനിപ്പിക്കാനോ മറ്റുള്ളവരെ നശിപ്പിക്കാനോ ചെയ്യുന്ന തപസ് താമസമാണ്." "'ഇത് നല്കേണ്ടതാണ്' എന്ന ഭാവത്തോടെ, യുക്തമായ സ്ഥലത്തും സമയത്തും, അര്ഹരായവര്ക്ക്, പ്രതിഫലം പ്രതീക്ഷിക്കാതെ നല്കുന്ന ദാനം ശുദ്ധമാണ്. പ്രതിഫലം പ്രതീക്ഷയോടെ, വിരസതയോടെ അല്ലെങ്കില് പ്രത്യുപകാരം പ്രതീക്ഷിച്ച് ചെയ്യുന്ന ദാനം രാജസമാണ്. തെറ്റായ സ്ഥലത്തോ സമയത്തോ, അയോഗ്യരായവര്ക്ക്, അവഗണനയോടെയോ അപമാനത്തോടെയോ നല്കുന്ന ദാനം താമസമാണ്." "'ഓം തത് സത്'—ഈ മൂന്നുപദവും ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്; ഇതിലൂടെ ബ്രാഹ്മണരും വേദങ്ങളും യാഗങ്ങളും ആദിയില് നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു. അതിനാല് ബ്രഹ്മജ്ഞാനികള് യാഗം, ദാനം, തപസ് തുടങ്ങിയവ ആരംഭിക്കുമ്പോള് 'ഓം' ഉച്ചരിക്കുന്നു. 'തത്' ഉച്ചരിച്ച്, ഫലാഭിലാഷമില്ലാതെ, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവര് വിവിധ യാഗങ്ങളും തപസ്സുകളും ദാനങ്ങളും നടത്തുന്നു." ഇങ്ങനെ, ശാസ്ത്രനിയമങ്ങള് അനുസരിച്ച് വിശ്വാസത്തോടെയും ശുദ്ധിയോടെയും കര്മങ്ങള് ചെയ്യുമ്പോള് മനുഷ്യന് ഉന്നതഗതിയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്; അതിനായി ആസക്തിയും കോപവും ലോഭവും ഉപേക്ഷിക്കണം, ശാസ്ത്രം തന്നെയാണ് മാര്ഗ്ഗദര്ശി.