ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അർജുനനോട് പറഞ്ഞു: "പാപമില്ലാത്തവനേ, ഇതുവരെ ഞാൻ നിനക്കു ഏറ്റവും രഹസ്യമായ ഉപദേശം വെളിപ്പെടുത്തി. ഇതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ഒരാൾക്ക് ജ്ഞാനം ലഭിക്കയും, അവൻ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളിലും പൂർണ്ണതയിലേക്കുയരുകയും ചെയ്യും, ഭാരതപുത്രാ. ഇനി ദൈവിക സ്വഭാവം ഉള്ളവരുടെ ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു: ഭയരഹിതത്വം, മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധി, ജ്ഞാനത്തിലും യോഗത്തിലും സ്ഥിരത, ദാനശീലം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, യജ്ഞം, ശാസ്ത്രപഠനം, തപസ്, നേരുമുഖത്വം—ഇവയാണ് ദൈവിക ഗുണങ്ങളിൽ ചിലത്. അഹിംസ, സത്യവാദിത്വം, കോപമില്ലായ്മ, പരിത്യാഗം, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി, പരനിന്ദയിൽ വിരക്തി, സകലഭൂതികളോടും കാരുണ്യം, ലോഭമില്ലായ്മ, സൗമ്യത, ലജ്ജ, ചഞ്ചലത്വമില്ലായ്മ—ഇവയും ദൈവിക സ്വഭാവത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ശക്തി, ക്ഷമ, ധൈര്യം, ശുദ്ധി, വൈരമില്ലായ്മ, അത്യന്തമായ അഹങ്കാരമില്ലായ്മ—ഇവയുമാണ് ദൈവിക സ്വഭാവമുള്ളവരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ, ഭാരതപുത്രാ. പക്ഷേ, കപടത്വം, അഹങ്കാരം, സ്വയം പ്രശംസ, ക്രോധം, കഠിനത്വം, അജ്ഞാനം—ഇവ പാർത്ഥാ, അസുരസ്വഭാവമുള്ളവരുടെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്. ദൈവിക ഗുണങ്ങൾ മോക്ഷത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്; അസുരഗുണങ്ങൾ പന്തത്തിലേക്ക്. പാണ്ഡവാ, നീ ദൈവിക ഗുണങ്ങൾക്കാണ് ജനിച്ചിരിക്കുന്നത്, അതുകൊണ്ട് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. ഈ ലോകത്ത് രണ്ടു തരത്തിലുള്ള ജീവികൾ ഉണ്ട്—ദൈവികവും അസുരസ്വഭാവവുമുള്ളതും. ദൈവികസ്വഭാവം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഇപ്പോൾ, പാർത്ഥാ, അസുരസ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നു. അസുരസ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് എന്ത് ചെയ്യണം, എന്ത് ഉപേക്ഷിക്കണം എന്നതറിയില്ല. അവരിൽ ശുദ്ധിയും, നല്ല ആചാരവും, സത്യവും ഇല്ല. അവർ പറയുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്: ഈ ലോകം സത്യമില്ലാത്തതും, അടിസ്ഥാനമില്ലാത്തതും, ഇശ്വരനില്ലാത്തതുമാണ്; ഇത് ലൈംഗികസംയോജനത്തിൽ നിന്നുമാത്രമാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്; അതിനാൽ അതിന്റെ കാരണമായത് കാമം മാത്രമാണ്. ഈ ദൃഷ്ടിയിൽ അകപ്പെട്ട്, ചിത fund-മായ മനസ്സോടെ, ക്രൂരകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർ ലോകനാശത്തിനായി ഉയിർന്നു വരുന്നു. അവർക്കു തൃപ്തിപ്പെടാത്ത കാമം, കപടത്വം, അഹങ്കാരം, അഭിമാനം എന്നിവ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. തെറ്റായ ദൃഷ്ടികോണത്തിൽ നിന്ന്, ശുചിത്വമില്ലാത്ത വ്രതങ്ങൾ അനുസരിച്ച് അവർ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അവർക്കു അനന്തമായ ആശങ്കകൾ, മരണത്തോടൊപ്പം മാത്രം അവസാനിക്കുന്ന വാഞ്ഛകൾ, ഭോഗാസക്തി—ഇതെല്ലാം അവരെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതാണ് ജീവിതം മുഴുവൻ എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ അവർ ജീവിക്കുന്നു. നൂറുകണക്കിന് പ്രതീക്ഷകളിൽ പെട്ടു, കാമത്തിലും ക്രോധത്തിലും അടിമപ്പെട്ട്, അന്യായ മാർഗ്ഗങ്ങളിൽനിന്ന് സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കാൻ അവർ ശ്രമിക്കുന്നു. അവർ പറയുന്നു: 'ഇന്ന് ഞാൻ ഇതു സമ്പാദിച്ചു; നാളെ അതും നേടും. ഇതെല്ലാം എന്റെതാണ്; ഇതുപോലെ മറ്റു സമ്പത്തുകളും എനിക്കാകും.' 'ആ ശത്രുവിനെ ഞാൻ കൊല്ലി; ഇനി മറ്റുള്ളവരെയും ഞാൻ കൊല്ലും. ഞാൻ തന്നെയാണ് പ്രഭു, ഭോക്താവ്, ശക്തൻ, സന്തുഷ്ടൻ.' 'ഞാൻ ധനികനും ഉന്നതകുലജനും; എനിക്ക് തുല്യൻ ആരാണ്? ഞാൻ യജ്ഞം ചെയ്യും, ദാനം ചെയ്യും, ആനന്ദിക്കും'—ഇങ്ങനെ അജ്ഞാനത്തിൽ അകപ്പെട്ട്, അനേകം ആശയങ്ങളിൽ അലഞ്ഞു, മോഹജാലത്തിൽ കുടുങ്ങി, ഭോഗാസക്തിയിൽ നിന്ന് അവർ അശുദ്ധനരകത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു. സ്വയം പ്രശംസ, ദൃഢത, അഹങ്കാരം, ധനാഭിമാനം നിറഞ്ഞവർ, യജ്ഞങ്ങൾ കപടത്വത്തോടെയും നിയമവിരുദ്ധമായും നിർവഹിക്കുന്നു. അഹംഭാവം, ബലം, അഹങ്കാരം, കാമം, ക്രോധം എന്നിവയിൽ ആശ്രയിച്ച്, സ്വന്തം ശരീരത്തിലും മറ്റുള്ളവരുടേതിലും എന്നെ ദ്വേഷിച്ച് അവർ അസൂയ കാണിക്കുന്നു. ഈ ദ്വേഷപൂർണ്ണരും ക്രൂരരുമായ, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരെ ഞാൻ നിരന്തരം അസുരയോനികളിൽ ജനിപ്പിക്കുന്നു. അസുരയോനിയിൽ ജനിച്ച്, ജന്മംതോറും ഭ്രമിച്ചുകൊണ്ട്, എന്നെ പ്രാപിക്കാതെയും, അവർ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന നിലയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്, കുന്തീസുതാ. മൂന്നു വാതിലുകൾ നരകത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്: കാമം, ക്രോധം, ലോഭം—ഇവ ആത്മാവിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഈ മൂന്നു വാതിലുകളും ഉപേക്ഷിക്കണം. ഈ മൂന്നു ഇരുണ്ട വാതിലുകളിൽ നിന്ന് മോചിതനായവൻ, കുന്തീസുതാ, ആത്മശ്രേയസ്സിന് പ്രവർത്തിച്ച്, പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രവിധികളെ അവഗണിച്ച്, സ്വേച്ഛാനുസൃതമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, പൂർണ്ണതയിലേക്കോ, സുഖത്തിലേക്കോ, പരമഗതിയിലേക്കോ എത്തുന്നില്ല. അതിനാൽ, എന്ത് ചെയ്യണം, ചെയ്യരുത് എന്നതിൽ ശാസ്ത്രം തന്നെയാണ് പ്രമാണം. ശാസ്ത്രവിധി മനസ്സിലാക്കി, അങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം. ഇതുകണ്ടു, അർജുനൻ ചോദിച്ചു: 'ശ്രദ്ധയോടെ, പക്ഷേ ശാസ്ത്രവിധി അവഗണിച്ച്, ആരെങ്കിലും ആരാധന നടത്തുകയാണെങ്കിൽ, അവരുടെ സ്ഥിതി എന്താണ് കൃഷ്ണാ? അതിന് സത്ത്വമോ, രജോമോ, തമോമോ?' ഭഗവാൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'ശ്രദ്ധ മൂന്ന് വിധമാണ്—സാത്വികം, രാജസം, താമസം. അതു ശരീരധാരികളുടെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. അതിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. ഓരോരാളുടെയും വിശ്വാസം അവന്റെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ചാണ്. വിശ്വാസം അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണവൻ. വിശ്വാസം പോലെ തന്നെയാണ് ആ വ്യക്തി. സാത്വികർ ദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നു; രാജസികൾ യക്ഷന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും; താമസസ്വഭാവമുള്ളവർ ഭൂതപ്രേതാദികളെ ആരാധിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രവിധി മറികടന്ന്, കപടത്വത്തോടെയും അഹങ്കാരത്തോടെയും, കാമാസക്തിയോടെയും ബന്ധത്തോടെയും, കടുത്ത തപസ്സുകൾ ചെയ്യുന്നവർ— ശരീരത്തിലെ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുകയും, അതിനകത്തുള്ള എന്നെയും പീഡിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരെ, അസുരനിശ്ചയമുള്ളവരായി അറിഞ്ഞുകൊൾക. ഭക്ഷ്യവും, യജ്ഞവും, തപസ്സും, ദാനവും—ഇവയും മൂന്ന് വിധയാണ്. അതിൽ വ്യത്യാസം കേൾക്കൂ. ആയുസ്സും, മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയും, ശക്തിയും, ആരോഗ്യം, സന്തോഷം, തൃപ്തി എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന, രുചികരമായും, മൃദുവായും, ദൃഢമായും, ഹൃദയപ്രിയമായും ഉള്ള ഭക്ഷ്യങ്ങൾ സാത്വികർക്ക് പ്രിയമാണ്. കയ്പ്, പുളി, ഉപ്പ്, അതിവിശേഷം ഉഷ്ണം, കഠിനം, ഉണങ്ങിയത്, കത്തുന്ന ഭക്ഷ്യങ്ങൾ രാജസികൾക്ക് ഇഷ്ടമാണ്; അവ വേദനയും ദുഃഖവും രോഗവും നൽകുന്നു. പഴകിയ, രുചിയില്ലാത്ത, ദുർഗന്ധമുള്ള, പുഴുങ്ങിയ, ശേഷിച്ച, അശുദ്ധമായ ഭക്ഷ്യങ്ങൾ താമസസ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് പ്രിയമാണ്. ശാസ്ത്രവിധി അനുസരിച്ച്, ഫലാശയില്ലാതെ, 'ചെയ്യേണ്ടതാണ്' എന്ന ഭാവത്തോടെ ചെയ്യുന്ന യജ്ഞം സാത്വികമാണ്. ഫലാഭിലാഷയോടോ, പ്രദർശനത്തിനായോ ചെയ്യുന്ന യജ്ഞം, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, രാജസമാണ്. ശാസ്ത്രവിരുദ്ധമായ, ഭക്ഷണം വിതരണം ചെയ്യാത്ത, മന്ത്രമില്ലാത്ത, ദക്ഷിണയില്ലാത്ത, വിശ്വാസമില്ലാത്ത യജ്ഞം താമസം എന്നു പറയുന്നു. ദേവതകളെയും, ദ്വിജന്മാരെയും, ഗുരുക്കന്മാരെയും, ജ്ഞാനികളെയും ആരാധിക്കൽ; ശുദ്ധി, നേരുമുഖത്വം, ബ്രഹ്മചര്യം, അഹിംസ—ഇവ ശരീരതപം എന്നു പറയുന്നു. അണിയറയിൽ കലഹമുണ്ടാക്കാത്ത, സത്യമായ, ഇഷ്ടമായ, ഹിതമായ വാക്കുകൾ, ശാസ്ത്രപഠനം—ഇവ വാക്കുകളിലെ തപം എന്നു പറയുന്നു." ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ അർജുനനോട് ദൈവികവും അസുരസ്വഭാവവുമായ ഗുണങ്ങൾ, അവയുടെ ഫലങ്ങൾ, വിശ്വാസത്തിന്റെ മൂന്നു തരങ്ങൾ, യജ്ഞം, തപസ്, ഭക്ഷണം എന്നിവയുടെ സവിശേഷതകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചു സ്നേഹപൂർവ്വം വിശദീകരിച്ചു.