ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്യുന്നു: ഞാൻ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ആധാരവും, അമരത്വത്തിന്റെയും അവിനാശത്തിന്റെയും, ശാശ്വത ധർമ്മത്തിന്റെയും പരമാനന്ദത്തിന്റെയും മൂലകാരണവുമാണ്. അനശ്വരമായ അശ്വത്ത്വ വൃക്ഷത്തെ കുറിച്ച് ജ്ഞാനികൾ സംസാരിക്കുന്നു—അതിന്റെ വേരുകൾ മുകളില്, ശാഖകൾ താഴെ, അതിന്റെ ഇലകൾ വേദങ്ങൾ. ഈ വൃക്ഷത്തെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നവൻ വേദജ്ഞാനിയാകുന്നു. ഈ വൃക്ഷത്തിന്റെ ശാഖകൾ മുകളിൽക്കും താഴേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു, ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടു പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു, അതിന്റെ കൊമ്പുകൾ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ആകുന്നു. അതിന്റെ വേരുകൾ മനുഷ്യലോകത്ത് താഴേക്ക് വ്യാപിച്ച്, കർമ്മങ്ങളാൽ എല്ലാ ജീവരാശികളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഈ അശ്വത്ത്വ വൃക്ഷത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം, അതിന്റെ ആരംഭം, അവസാനം, ആധാരം—ഇവയെ ആരും ഇവിടെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ, വേരോടെ ദൃഢമായിരിക്കുന്ന ഈ വൃക്ഷത്തെ വൈരാഗ്യത്തിന്റെ ശക്തമായ കത്തിയാൽ മുറിച്ചുകളയുമ്പോൾ, മടങ്ങിവരാത്ത പഥം അന്വേഷിക്കണം. ആ പഥം സിദ്ധിച്ചാൽ, ആരും വീണ്ടും ജന്മം സ്വീകരിക്കില്ല. ആ ആദിപുരുഷനിൽ തന്നെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു; അവനിൽ നിന്നാണ് പുരാതന കർമ്മങ്ങൾ ഒഴുകിയെത്തുന്നത്. അഹങ്കാരവും മോഹവും വിട്ട്, അസക്തി ജയിച്ച്, ആത്മാവിൽ സ്ഥിരതയോടെ, ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, സുഖദു:ഖങ്ങളെന്ന ദ്വന്ദങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതരായി, അവിവേകമില്ലാത്തവർ ആ അവിനാശിയായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തുന്നു. ആ സ്ഥിതിയെ സൂര്യനും, ചന്ദ്രനും, അഗ്നിയും പ്രകാശിപ്പിക്കില്ല; അവിടെ എത്തിയാൽ പിന്നെയും ജന്മമില്ല—അതാണ് എന്റെ പരമധാമം. എന്റെ ഒരു ശാശ്വത ഭാഗം ജീവരൂപത്തിൽ, പ്രകൃതിയിൽ വസിക്കുന്ന ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും ആകർഷിച്ച്, അവയെ സ്വന്തമാക്കുന്നു. യജമാനൻ ഒരു ശരീരം പ്രാപിക്കുമ്പോഴും, വിട്ടുപോകുമ്പോഴും, ഈ ഇന്ദ്രിയ-മനസ്സുകൾ അവൻ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു—കാറ്റ് സുഗന്ധങ്ങളെ എങ്ങനെ കൊണ്ടുപോകുന്നുവോ അതുപോലെ. കർണ്ണം, കണ്ണ്, ത്വക്, ജിഹ്വ, മൂക്ക്, മനസ് എന്നിവയെ നിയന്ത്രിച്ച്, അവൻ വിശയങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു. അവിവേകികൾ അവനെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല—അവൻ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുമ്പോഴും, താമസിക്കുമ്പോഴും, അനുഭവിക്കുമ്പോഴും. ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയുള്ളവർ മാത്രം അവനെ കാണുന്നു. പരിശ്രമിക്കുന്ന യോഗികൾ അവനെ തങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ കാണുന്നു; എന്നാൽ, മനസ്സ് ശുദ്ധിയില്ലാത്തവർക്കും വിവേകമില്ലാത്തവർക്കും അവനെ കാണാൻ കഴിയില്ല. സൂര്യനിൽ വസിച്ച് ലോകത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന പ്രകാശം, ചന്ദ്രനിലെയും അഗ്നിയിലെയും പ്രകാശം—ഇത് എല്ലാം എന്റെ തന്നെയാണ്. ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ച്, എന്റെ ശക്തിയാൽ എല്ലാ ജീവരാശികളെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു; പോഷകസാരമായി മാറി, ചന്ദ്രനായി, സസ്യങ്ങളെ വളർത്തുന്നു. ജീവികളുടെ ശരീരങ്ങളിൽ ജഠരാഗ്നിയായി വസിച്ച്, പ്രാണ-അപാനനുമായി ചേർന്ന്, നാലുവിധം ഭക്ഷ്യങ്ങൾ ഞാൻ പാകം ചെയ്യുന്നു. എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ഞാൻ ഇരിക്കുന്നു; ഓർമ്മയും ജ്ഞാനവും അവയുടെ നാശവും എന്നിൽ നിന്നാണ്. എല്ലാ വേദങ്ങളിലൂടെയും അറിയേണ്ടത് ഞാനാണ്; വേദാന്തത്തിന്റെ കർത്താവും വേദജ്ഞാനിയും ഞാനാണ്. ഈ ലോകത്ത് രണ്ട് വിധത്തിലുള്ള ജീവികൾ ഉണ്ട്: നശ്വരവും അനശ്വരവും. എല്ലാ ഭൗതിക ജീവികളും നശ്വരരാണ്; അവിവർത്തനീയമായത് അനശ്വരമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റൊരു പരമപുരുഷൻ ഉണ്ട്—മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രവേശിച്ച് അവയെ നിലനിർത്തുന്ന, അവിനാശിയായ പരമാത്മാവ്. ഞാൻ ഈ നശ്വരവും അനശ്വരവുമായതിനെ അതിജീവിച്ച്, പരമപുരുഷനായി ലോകത്തിലും വേദങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധനാണ്. ആ പരമപുരുഷനായി എന്നെ അജ്ഞതയില്ലാതെ അറിഞ്ഞവൻ, എല്ലാം അറിയുന്നു; അവൻ പൂർണ്ണഭാവത്തിൽ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു. ഈ അതിഗുഹ്യമായ ഉപദേശങ്ങൾ ഞാൻ വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു; ഇതു മനസ്സിലാക്കിയാൽ, ഒരാൾ ജ്ഞാനിയും സർവ്വകർമ്മപണ്ഡിതനുമാകും. ഭയരഹിതത്വം, മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധി, ജ്ഞാന-യോഗത്തിൽ സ്ഥിരത, ദാനശീലം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, യജ്ഞം, ശാസ്ത്രപഠനം, തപസ്, സത്യത, അഹിംസ, സത്യവാദിത്വം, ക്രോധരഹിതത്വം, ത്യാഗം, ശാന്തി, പാരദോഷദോഷദർശനരഹിതത്വം, കരുണ, ലോഭശൂന്യത, മൃദുത, ലജ്ജ, ചഞ്ചലത്വരഹിതത്വം, ധൈര്യം, ക്ഷമ, ധൃതി, ശുദ്ധി, ദ്വേഷരഹിതത്വം, അഹങ്കാരശൂന്യത—ഇവ ദൈവിക സ്വഭാവം ഉള്ളവരിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഗുണങ്ങളാണ്. പകൃത, അഹങ്കാരം, അഹംഭാവം, ക്രോധം, കഠിനത്വം, അജ്ഞാനം—ഇവ അസുരസ്വഭാവമുള്ളവരിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ദൈവിക ഗുണങ്ങൾ മോക്ഷത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു; അസുരഗുണങ്ങൾ ബന്ധനത്തിലേക്ക്. പാണ്ഡവ, നീ ദൈവികസ്വഭാവത്തിൽ ജനിച്ചവനാണ്; ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. ഈ ലോകത്ത് ദൈവികവും അസുരസ്വഭാവവും ഉള്ളവർ ഉണ്ടാകുന്നു. ദൈവികസ്വഭാവത്തെ ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു; ഇപ്പോൾ അസുരസ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. അസുരസ്വഭാവമുള്ളവർ കർമ്മയോ ത്യാഗമോ അറിയുന്നില്ല; അവരിൽ ശുദ്ധിയില്ല, നല്ല ആചാരവുമില്ല, സത്യവും ഇല്ല. ലോകം സത്യരഹിതം, ആധാരരഹിതം, ഈശ്വരനില്ലാത്തതും, കാമംകൊണ്ടു മാത്രം ഉത്ഭവിച്ചതും, മറ്റൊന്നുമില്ലാത്തതും ആണെന്ന് അവർ പറയുന്നു. ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, സ്വയം നശിച്ച മനസ്സോടെ, ക്രൂരകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരായി, ലോകനാശത്തിനായി അവർ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നു. അകത്തിരിയാത്ത കാമം, കപടത, അഹങ്കാരം, അഹംഭാവം എന്നിവയിൽ ആശ്രയിച്ചവരും, തെറ്റായ ദൃഷ്ടികോണത്തിൽ ഉറച്ചവരും, ശുദ്ധിയില്ലാത്ത വ്രതങ്ങളാൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരും, അനന്തമായ ആശങ്കകളിൽ അകപ്പെട്ട്, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ലീനരായി, ഇത്രേ ഉള്ളതാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. നൂറുകണക്കിന് ആശകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, കാമം-ക്രോധങ്ങളിൽ അടിമയായി, അന്യായമായ മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ ധനം സമ്പാദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. "ഇന്ന് ഞാൻ ഇത് നേടി; നാളെ അതും നേടും; ഇത് എന്റെതാണ്; ഈ സമ്പത്ത് വീണ്ടും എന്റെതാകും; ആ ശത്രുവിനെ ഞാൻ കൊല്ലി; മറ്റുള്ളവരെയും ഞാൻ കൊല്ലും; ഞാൻ തന്നെ ഈശ്വരൻ; ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നവൻ; ഞാൻ വിജയിയായവൻ; ശക്തൻ; സന്തുഷ്ടൻ; സമ്പന്നനും ഉന്നതജന്മാവും; എനിക്ക് സമം ആരുണ്ട്? ഞാൻ യജ്ഞം ചെയ്യും, ദാനം ചെയ്യും, ആനന്ദിക്കും"—ഇങ്ങനെ അവർ ഭ്രമത്തിൽ അകപ്പെട്ട്, അനേകം ചിന്തകളാൽ ചിതറ്ന്ന്, മോഹജാലത്തിൽ അകപ്പെട്ട്, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ലീനരായി, അശുദ്ധമായ നരകത്തിൽ വീഴുന്നു. സ്വന്തം മഹത്വം പ്രഖ്യാപിച്ച്, ദൃഢത, അഹങ്കാരം, ധനമദം എന്നിവയിൽ നിറഞ്ഞ്, കപടതയോടെ, നിയമവിരുദ്ധമായി യജ്ഞം ചെയ്യുന്നു. അഹംഭാവത്തിലും, ശക്തിയിലും, അഹങ്കാരത്തിലും, കാമത്തിലും, ക്രോധത്തിലും ആശ്രയിച്ച്, സ്വന്തം ശരീരത്തിലും മറ്റുള്ളവരുടേയും ശരീരത്തിൽ എന്നെ ദ്വേഷിച്ച്, ഈശ്വരദ്വേഷികൾ ആകുന്നു. ഇങ്ങനെ ക്രൂരരും, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരും ആയ ഇവരെ ഞാൻ നിരന്തരം ദുഷ്പ്രാപ്യമായ അസുരയോനികളിൽ ജനിപ്പിക്കുന്നു—സംസാരചക്രത്തിൽ. ഇവയാണ് ഭഗവാന്റെ മഹത്തായ ഉപദേശം.