ശ്രീകൃഷ്ണൻ അർജുനനോട് സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: "അർജുനാ, എന്റെ പരമമായ ഈ രൂപം, എന്റെ സ്വന്തം യോഗശക്തിയാൽ ഞാൻ നിന്നോടു കാണിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു പ്രകാശമാനവും സർവ്വവ്യാപകവുമായതും അനന്തവും ആദിമവും ആണു. ഇതുവരെ ആരും ഈ രൂപം കണ്ടിട്ടില്ല; നീ മാത്രമാണ് ഇതു അനുഭവിച്ചതു. വേദപഠനത്തിലൂടെയോ യാഗങ്ങളിലൂടെയോ ദാനങ്ങളിലൂടെയോ കഠിനതപസ്സുകളിലൂടെയോ, മനുഷ്യലോകത്ത് മറ്റാരും ഈ രൂപം കാണാൻ കഴിയില്ല, കുരുനാഥാ. നീ എന്റെ ഈ ഭയങ്കരമായ രൂപം കണ്ടിട്ടുണ്ടെന്നു കൊണ്ടു ഭയപ്പെടേണ്ട; ഭയം അകറ്റി, മനസ്സു ശാന്തമാക്കി, വീണ്ടും എന്റെ സാധാരണമായ രൂപം കാണുക." ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം വാസുദേവൻ തന്റെ സൗമ്യമായ മാനുഷരൂപം വീണ്ടും അർജുനനു കാണിച്ചു. മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണൻ ഭയപ്പെട്ട അർജുനനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. അർജുനൻ പറഞ്ഞു: "ജനാർദ്ദനാ, ഈ മനോഹരമായ, മാനുഷരൂപം ഞാൻ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സു വീണ്ടും സമാധാനപ്പെട്ടു, ഞാൻ എന്റെ സ്വഭാവത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയിരിക്കുന്നു." ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: "നീ കണ്ട ഈ എന്റെ രൂപം ദർശിക്കാൻ വളരെ ദുർലഭമാണ്; ദേവതകളും നിരന്തരം ഈ രൂപം കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വേദപഠനത്തിലൂടെയോ തപസ്സിലൂടെയോ ദാനത്തിലൂടെയോ യാഗത്തിലൂടെയോ ഞാൻ ഈവിധം കാണപ്പെടുന്നില്ല. എന്നാൽ, അർജുനാ, അനന്യഭക്തിയാൽ മാത്രം എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയാനും, കാണാനും, എന്നിൽ ലയിക്കാനും കഴിയും. എന്നെക്കായിയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, എന്നെ പരമമായതായും ഭാവിക്കുന്നവൻ, എന്നിൽ ഭക്തിയുള്ളവൻ, അസക്തിയില്ലാത്തവൻ, എല്ലായിടത്തും വൈരമില്ലാത്തവൻ—അവൻ എന്നിലേക്കെത്തുന്നു, പാണ്ഡവാ." അർജുനൻ ചോദിച്ചു: "എപ്പോഴും ഭക്തിയോടെ നിന്നെ ഉപാസിക്കുന്ന ഭക്തന്മാരോ, അക്ഷരമായ, അവ്യക്തമായ ബ്രഹ്മത്തെ ആരാധിക്കുന്നവരോ—ഇവരിൽ യോഗത്തിൽ കൂടുതൽ പ്രാവീണ്യം ആര്ക്കാണ്?" ശ്രീകൃഷ്ണൻ മറുപടി നൽകി: "മനസ്സു എന്നിൽ ആകേന്ദ്രിപ്പിച്ച്, പരമവിശ്വാസത്തോടെ എന്നെ ഉപാസിക്കുന്നവരാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവരും, ഏറ്റവും ഏക്യമായവരുമാണ്. എന്നാൽ, അക്ഷരമായതും, നിർവചനാതീതമായതും, അവ്യക്തമായതും, സർവ്വവ്യാപകമായതും, അചിന്ത്യമായതും, അചലമായതും, നിത്യമായതുമായ ബ്രഹ്മത്തെ ആരാധിക്കുന്നവരും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, എല്ലായിടത്തും സമബുദ്ധിയോടെ, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവരുമായവർ, അവരും എന്നിലേക്കെത്തുന്നു. എങ്കിലും, അവ്യക്തമെന്ന പഥം അനുസരിക്കുന്നവർക്കു കൂടുതൽ കഷ്ടമാണ്; ശരീരധാരികൾക്ക് ഈ മാർഗ്ഗം കൈവരിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. എന്നാൽ, എല്ലാ പ്രവർത്തികളും എന്നിൽ സമർപ്പിച്ച്, എന്നെ പരമമായി ഭാവിച്ച്, ഏകാഗ്രതയോടെ എന്നെ ധ്യാനിക്കുന്നവർ—അവർക്കു ഞാൻ ത്വരിതമായി ജനനമരണസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷകനാവുന്നു. മനസ്സും ബുദ്ധിയും എന്നിലേക്കു ഏകാഗ്രമാക്കുക; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ നീ എന്നിൽ തന്നെയായി നിലനിൽക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതിനായുള്ള സ്ഥിരമായ അഭ്യാസം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭ്യാസത്തിലൂടെ എന്നിലേക്കെത്താൻ ശ്രമിക്കുക. അതും കഴിയില്ലെങ്കിൽ, പ്രവർത്തികൾ എന്നെക്കായായി സമർപ്പിച്ച്, അങ്ങനെ ചെയ്താൽ സിദ്ധി നേടും. അതും സാധിക്കില്ലെങ്കിൽ, എന്റെ യോഗത്തിൽ ആശ്രയം വെച്ച് എല്ലാ പ്രവർത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുക. അഭ്യാസത്തേക്കാൾ ജ്ഞാനം ഉത്തമം; ജ്ഞാനത്തേക്കാൾ ധ്യാനം ഉത്തമം; ധ്യാനത്തേക്കാൾ പ്രവർത്തിഫലത്തിന്റെ ത്യാഗം ഉത്തമം—ത്യാഗത്തിനു ശേഷം ഉടൻ ശാന്തി ലഭിക്കുന്നു. യാതൊരു ജീവിയോടും വൈരം ഇല്ലാത്തവൻ, സ്നേഹവും കരുണയും ഉള്ളവൻ, സ്വാർത്ഥമില്ലാത്തവൻ, അഹങ്കാരമില്ലാത്തവൻ, സുഖദുഖങ്ങളിൽ സമബുദ്ധി പുലർത്തുന്നവൻ, ക്ഷമയുള്ളവൻ; സംതൃപ്തനും, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനും, ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവനും, മനസ്സും ബുദ്ധിയും എന്നിൽ സമർപ്പിച്ചവനും—അവൻ എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട ഭക്തനാണ്. ലോകം അവനെ അലട്ടുന്നില്ല, അവനും ലോകത്താൽ അലട്ടപ്പെടുന്നില്ല; സന്തോഷം, അസൂയ, ഭയം, ഉത്കണ്ഠ എന്നിവയിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രനായവൻ എനിക്ക് പ്രിയമാണ്. യാതൊന്നും പ്രതീക്ഷിക്കാത്തവൻ, ശുദ്ധനും, പ്രാപ്തനും, നിരപേക്ഷനും, ദു:ഖരഹിതനും, എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചവനും എനിക്ക് പ്രിയമാണ്. സന്തോഷമോ ദ്വേഷമോ ഇല്ലാത്തവൻ, ദു:ഖവുമില്ല, ആഗ്രഹവുമില്ല, പുണ്യപാപങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവൻ, ഭക്തിയുള്ളവൻ എനിക്ക് പ്രിയമാണ്. ശത്രുവിനോടും മിത്രത്തോടും സമദർശിയാവുകയും, മാനപമാനങ്ങളിൽ സമത്വം പുലർത്തുകയും, തണുപ്പിലും ചൂടിലും, സുഖദു:ഖങ്ങളിലും അസക്തനാവുകയും ചെയ്യുന്നവൻ എനിക്ക് പ്രിയമാണ്. പ്രശംസയിലും കുറ്റവിമർശനത്തിലും ഒരുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, മൗനിയായവൻ, ലഭിക്കുന്നതിൽ സംതൃപ്തനായവൻ, സ്ഥിരവാസമില്ലാത്തവൻ, ദൃഢചിത്തനായവൻ, ഭക്തിയുള്ളവൻ—അവൻ എനിക്ക് പ്രിയമാണ്. ഈ അമൃതമായ ധർമ്മം വിശ്വാസത്തോടെയും, എന്നെ പരമമായതായും ഭാവിച്ചും, ഭക്തിയോടെ ആചരിക്കുന്നവരാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവർ. അർജുനൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: "പ്രകൃതിയും പുരുഷനും, ക്ഷേത്രവും ക്ഷേത്രജ്ഞനും, ജ്ഞാനവും ജ്ഞേയവും—ഇവയെക്കുറിച്ച് എനിക്കറിയണം, കേശവാ." ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: "കുന്തീപുത്രാ, ഈ ശരീരം ക്ഷേത്രം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്; അതിനെ അറിയുന്നവനെയാണ് ക്ഷേത്രജ്ഞൻ എന്നു ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ക്ഷേത്രജ്ഞനായവൻ എന്നാണു എന്നെ അറിയേണ്ടത്, ഭാരതാ. ക്ഷേത്രവും ക്ഷേത്രജ്ഞനും അറിയുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം. ക്ഷേത്രം എന്താണു, അതിന്റെ സ്വഭാവം, മാറ്റങ്ങൾ, ഉത്ഭവം, പ്രഭാവം—ഇവയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ പറയും. മഹർഷികൾ പലവിധത്തിൽ വേദങ്ങളിലെ ഛന്ദസ്സുകളിൽ ഇതിനെ പാടിയിട്ടുണ്ട്; ബ്രഹ്മസൂത്രങ്ങളിലും നിശ്ചിതമായ വിധത്തിൽ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങൾ, അഹങ്കാരം, ബുദ്ധി, അവ്യക്തം, പത്തു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ—ഇവയാണ് ക്ഷേത്രം. ആഗ്രഹം, ദ്വേഷം, സുഖം, ദു:ഖം, സംഘാടനം, ചൈതന്യം, ധൃതിയെന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വിനയം, സത്യവാക്ക്, അഹിംസ, ക്ഷമ, നേര്മ, ഗുരുവിനോടുള്ള ഭക്തി, ശുദ്ധി, സ്ഥിരത, ആത്മനിയന്ത്രണം—ഇവയാണ് ജ്ഞാനഗുണങ്ങൾ. ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ അസക്തി, അഹങ്കാരഭാവമില്ലായ്മ, ജനനം, മരണം, വാർദ്ധക്യം, രോഗം എന്നിവയുടെ ദോഷങ്ങൾ കാണുന്നവൻ. അനാസക്തി, മകനോടും ഭാര്യമോടും വീടിനോടും തുടങ്ങിയവയോടും മമതയില്ലായ്മ, അനുകൂലപ്രതികൂലങ്ങളിൽ സമബുദ്ധി. അനന്യയോഗത്തിലൂടെ എന്നിലേക്കുള്ള അചഞ്ചലഭക്തി, ഏകാന്തമായ ഇടങ്ങളിൽ ആസ്വാദനം, ജനസമൂഹങ്ങളിൽ രുചിയില്ലായ്മ—ഇവയുമാണ് ജ്ഞാനഗുണങ്ങൾ." ഇങ്ങനെ, അർജുനനോടു കൃഷ്ണൻ തന്റെ പരമതത്ത്വവും ഭക്തിയുടെ മഹത്വവും, ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞവിചാരവും വിശദമായി പ്രതിപാദിച്ചു.