അർജുനൻ ഭഗവാന്റെ വിശ്വരൂപം കണ്ടു അത്ഭുതവും ഭയവും അനുഭവിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു ദീപ്തമായ ഭക്തിയോടെ പറഞ്ഞുവന്നു: “മഹാത്മാവേ, സൃഷ്ടാവിനേക്കാൾ വലിയവനായി, സകലത്തിന്റെയും ആദിസ്രോതസായ, അനന്തരൂപനായ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ, വിശ്വത്തിന്റെ ആധാരമായ, നശ്വരവും അനശ്വരവും അതിനപ്പുറത്തുള്ളതും എല്ലാം നീയാണല്ലോ, എങ്കിൽ ആരാണ് നിനക്ക് നമസ്കരിക്കാതെ ഇരിക്കുക? നീ ആദിദേവൻ, പുരാതനപുരുഷൻ, ഈ വിശ്വത്തിന്റെ പരമാശ്രയം; നീ അറിയുന്നതും അറിയപ്പെടുന്നതും പരമതത്ത്വവുമാണ്. അനന്തരൂപനീ, ഈ സർവ്വവിശ്വം നിനാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. വായുവും, യമനും, അഗ്നിയും, വരുണനും, ചന്ദ്രനും, പ്രജാപതിയും, പിതാമഹനും നീ തന്നെയാണ്. നിനക്ക് ആയിരം പ്രണാമം, വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രണാമം! മുന്നിൽ, പിന്നിൽ, എല്ലാ ദിക്കിലും നിനക്ക് പ്രണാമം, സർവ്വരൂപനായവനേ! അനന്തശക്തിയുള്ളവനേ, അളവുകെട്ടാത്ത വീര്യശാലിയേ, നീ എല്ലാം ആകയാൽ, നീയാണ് എല്ലാം. സ്നേഹത്താൽ അല്ലെങ്കിൽ അജ്ഞാനത്താൽ, നിന്നെ ഞാൻ സുഹൃത്ത് എന്നപോലെ ‘ഹേ കൃഷ്ണ, ഹേ യാദവാ, ഹേ സഖേ’ എന്നിങ്ങനെ വിളിച്ചുപറഞ്ഞതും, കളിയിലോ, വിശ്രമത്തിലോ, ഇരിക്കുമ്പോഴോ, ഭക്ഷണസമയത്തിലോ, ഒരാളായിരിക്കുമ്പോഴോ, മറ്റുള്ളവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിലോ, അശ്രദ്ധയോ പരിചയസ്നേഹത്താലോ ചെയ്ത അപമാനങ്ങൾക്കും, അച്യുതാ, എനിക്കു ക്ഷമിക്കണം. അപ്രമേയനായ ദൈവമേ, കൃപയോടെ ക്ഷമിക്കണം. നീ ചലിക്കുന്നതിന്നും അചലത്തിനും ലോകത്തിന്റെ പിതാവാണ്, പൂജ്യനുമാണ്, ഗുരുവുമാണ്. ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്നോടു തുല്യനോ അതിലധികനോ ആരുമില്ല, അപാരശക്തിയുള്ളവനേ! അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നമിച്ചു പ്രണാമം ചെയ്ത്, ദൈവമേ, കൃപയനുഗ്രഹം വേണം. പിതാവിന്റെ മകനോടുള്ളതുപോലെയും, സുഹൃത്തിന്റെ സുഹൃത്തിനോടുള്ളതുപോലെയും, പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ ഇടയിലെ സ്നേഹത്തോടു പോലെയും നീ എനിക്കു ക്ഷമിക്കണം. നിന്റെ ഈ അപൂർവരൂപം കണ്ടു ഞാൻ ആനന്ദിതനാണെങ്കിലും, ഭയത്താൽ മനസ്സു വിറയുന്നു. ദേവാ, ദേവാദിദേവാ, വിശ്വത്തിന്റെ ആധാരമേ, ദയവായി നിന്റെ ആ പഴയ രൂപം കാണിക്കണം. ഞാൻ മുൻപുപോലെ കിരീടവും ഗദയും ചക്രവും ധരിച്ച നാലു ഭുജങ്ങളുള്ള ആ രൂപം കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. സഹസ്രഭുജനായ വിശ്വരൂപാ, ആ രൂപത്തിൽ ദയവായി പ്രത്യക്ഷനാകണം. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: “അർജുനാ, എന്റെ ഈ പരമരൂപം, സ്വയമോജയശക്തിയാൽ ഞാൻ നിന്നെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ പ്രകാശഭരിതമായ, സർവ്വവിശ്വപരിപൂർണമായ, ആദിരൂപം നീയൊഴികെ മറ്റാരും കണ്ടിട്ടില്ല. വേദപഠനത്താലോ, യാഗങ്ങളാലോ, ദാനത്തിലോ, കഠിനതപസ്സുകളാലോ, മനുഷ്യലോകത്ത് മറ്റാരും ഈ രൂപം കാണുവാൻ കഴിയില്ല, അർജുനാ. നിന്റെ മനസ്സിൽ ഭയം തോന്നേണ്ട, ഈ ഭയാനകമായ എന്റെ രൂപം കണ്ടതിനാൽ ആശങ്കയോ ഭയമോ വേണ്ട. ഭയമില്ലാതെ സന്തോഷത്തോടെ, വീണ്ടും എന്റെ പഴയ രൂപം നീ കാണുക.” അപ്പോൾ സഞ്ജയൻ പറയുന്നു: “ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വാസുദേവൻ തന്റെ സ്വഭാവികമായ സൗമ്യരൂപം അർജുനന് വീണ്ടും കാണിച്ചു. മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണൻ, ഭയത്തോടെ വിറയുന്ന അർജുനനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.” അർജുനൻ പറഞ്ഞു: “ജനാർദ്ദനാ, നിന്റെ ഈ മാനുഷരൂപം കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സു സമാധാനമായി, ഞാൻ സ്വാഭാവികസ്ഥിതിയിലായി.” ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: “നീ കണ്ട ഈ എന്റെ രൂപം ദർശിക്കാൻ ദേവന്മാർക്കുപോലും എത്രയോ ആഗ്രഹമുണ്ട്. വേദപഠനത്താലോ, തപസ്സാലോ, ദാനമാലോ, യാഗങ്ങളാലോ, ഈ രൂപത്തിൽ എന്നെ കാണുവാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ, അർജുനാ, അനന്യഭക്തിയാൽ മാത്രം എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയാനും, ഈ രൂപത്തിൽ കാണാനും, എന്നിലേക്കു ലയിക്കാനും കഴിയുന്നു. ആത്മാർത്ഥതയോടെ എന്റെ കാര്യമെന്നു പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, എന്നെ പരമമായവനെന്നു കരുതുന്നവൻ, എന്നിൽ ഭക്തിയുള്ളവൻ, ആസ്വാദനമോ ദ്വേഷമോ ഇല്ലാത്തവൻ, എല്ലാ ജീവികളോടും ശത്രുതയില്ലാത്തവൻ—അവൻ എന്നിലേക്കു വരുന്നു, പാണ്ഡവാ. അർജുനൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: “നിരന്തരമായ ഭക്തിയോടെ നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നവരും, അക്ഷരമായ, അവ്യക്തമായ തത്ത്വത്തെ ആരാധിക്കുന്നവരും—ഇവരിൽ യോജ്യനായവൻ ആരാണ്?” ഭഗവാൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: “മനസ്സു എന്നിൽ ഏകാഗ്രമാക്കി, പരമവിശ്വാസത്തോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവരാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവൻ. അക്ഷരമായ, നിർവചിക്കാനാവാത്ത, അവ്യക്തമായ, സർവവ്യാപിയായ, അചിന്ത്യമായ, സ്ഥിരമായ, അനശ്വരമായ തത്ത്വത്തെ ആരാധിക്കുന്നവരും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, സമഭാവം പാലിച്ച്, സർവ്വജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ താല്പര്യവുമുള്ളവരും എന്നിലേക്കു എത്തുന്നു. എന്നാൽ, അവ്യക്തതത്ത്വത്തിലേക്ക് മനസ്സു ആകർഷിക്കുന്നവർക്കു ഈ മാർഗം വളരെ ദുഷ്കരമാണ്. എന്നാൽ, എല്ലാ പ്രവർത്തികളും എന്നെ സമർപ്പിച്ച്, എന്നെ പരമമായവനെന്നു കരുതി, അനന്യയോഗത്താൽ എന്നെ ധ്യാനിക്കുന്നവർക്കു, ഞാൻ തന്നെ ജനനമരണസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഉടൻ രക്ഷകനാകുന്നു, പാർത്ഥാ. നിന്റെ മനസ്സും ബുദ്ധിയും എന്നിൽ ഏകാഗ്രമാക്കുക. അങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോൾ നീ എന്നിൽ നിലകൊള്ളും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതിനായിക്കഴിയില്ലെങ്കിൽ, ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭ്യാസം വഴി എന്നെ പ്രാപിക്കാൻ ശ്രമിക്കണം. അതും കഴിയില്ലെങ്കിൽ, എന്റെ നിമിത്തം പ്രവർത്തനം ചെയ്യുക; അങ്ങനെ നീ സിദ്ധി നേടും. അതും കഴിയില്ലെങ്കിൽ, യോഗശരണമായി, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം ഉപേക്ഷിച്ചുകൊൾക. ജ്ഞാനം അഭ്യാസത്തേക്കാൾ ഉന്നതം; ധ്യാനം ജ്ഞാനത്തേക്കാൾ ഉന്നതം; പ്രവർത്തനഫലത്തിന്റെ ത്യാഗം ധ്യാനത്തേക്കാൾ ഉന്നതം. ത്യാഗത്തിനു ശേഷം ഉടൻ ശാന്തി ലഭിക്കും. എന്റെ ആരെയും ദ്വേഷിക്കാത്ത, സ്നേഹപൂർവമായ, ദയയുള്ള, അഹങ്കാരമില്ലാത്ത, സമദു:ഖസുഖനായ, ക്ഷമയുള്ള ഭക്തൻ എനിക്കു പ്രിയനാണ്. സംതൃപ്തനായ, സ്വയം നിയന്ത്രിതനായ, ദൃഢനിശ്ചയനായ, മനസ്സും ബുദ്ധിയും എന്നിൽ സമർപ്പിച്ചവൻ—അവൻ എനിക്ക് പ്രിയനാണ്. ലോകത്തിനു കുഴപ്പമുണ്ടാക്കാത്തവനും, ലോകം അവനെ കുഴപ്പപ്പെടുത്താത്തവനും, സന്തോഷം, അസൂയ, ഭയം, ഉത്കണ്ഠ എന്നിവയില്ലാത്തവനും എനിക്കു പ്രിയനാണ്. ആശയില്ലാത്തവൻ, ശുദ്ധനായവൻ, കൌശലമുള്ളവൻ, നിരപേക്ഷനായവൻ, വേദനയില്ലാത്തവൻ, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഉപേക്ഷിച്ചവൻ—അവനും എനിക്കു പ്രിയനാണ്. ആനന്ദം കാണാത്തവൻ, ദ്വേഷം ഇല്ലാത്തവൻ, ദു:ഖം ഇല്ലാത്തവൻ, ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തവൻ, സകല പുണ്യപാപങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവൻ, ഭക്തിപൂർണനായവൻ—അവനും എനിക്കു പ്രിയനാണ്. ശത്രുവിനോടും സ്നേഹിതനോടും സമഭാവം പുലർത്തുന്നവൻ, മാനത്തിലും അപമാനത്തിലും സമനായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ, തണുപ്പിലും ചൂടിലും, സുഖദു:ഖങ്ങളിലും, അസക്തനായവൻ—അവൻ എനിക്കു പ്രിയനാണ്. പ്രശംസയിലും നിന്ദയിലും സമനായി, മൗനിയായ, ലഭിക്കുന്നതിൽ സംതൃപ്തനായ, സ്ഥിരവാസമില്ലാത്ത, ദൃഢചിത്തനായ, ഭക്തനായവൻ എനിക്കു പ്രിയനാണ്. ഈ അമൃതസ്വരൂപമായ ധർമ്മം വിശ്വാസത്തോടെ, എന്നെ പരമമായവനെന്നു കരുതി, ഭക്തിപൂർവ്വം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരാണ് എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, അർജുനൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: “പ്രകൃതിയെ കുറിച്ചും, പുരുഷനെയും, ക്ഷേത്രത്തെയും, ക്ഷേത്രജ്ഞനെയും, ജ്ഞാനത്തെയും, ജ്ഞേയത്തെയും കുറിച്ചും അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, കേശവാ.” ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ കൃഷ്ണനും അർജുനനും തമ്മിൽ വിശുദ്ധമായ ഭക്തിയും ആത്മജ്ഞാനവും നിറഞ്ഞ സംഭാഷണം പുരോഗമിച്ചു.