പാർഥാ, ഞാൻ അജരാമരമായ那个 സ്ഥിതിയെ കുറിച്ച് നിന്നോട് വിശദമായി പറയാം. ഈ സ്ഥിതിയെ വേദങ്ങളെ അറിയുന്ന ജ്ഞാനികൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; വൈരാഗ്യത്തോടെ ജീവിക്കുന്ന തപസ്സുകാർ ഈ ലക്ഷ്യത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; ഈ സാഹചര്യത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ബ്രഹ്മചാര്യത്തെ പ്രമാണിക്കുന്നു. ഈ ഗമ്യത്തെ കുറിച്ച് ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിശദീകരിക്കും. ഇതിലേക്ക് എത്താൻ, യോജിതനായ യോജി തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലെ എല്ലാ വാതിലുകളും നിയന്ത്രിച്ച്, മനസ്സിനെ ഹൃദയത്തിൽ ആകേന്ദ്രിച്ച്, പ്രാണനെ തലയുടെ മുകളിലേക്ക് സ്ഥാപിച്ച്, യോഗത്തിൽ സ്ഥിരതയോടെ നിലനിൽക്കണം. "ഓം" എന്ന ഏക അക്ഷരത്തെ, അതായത് ബ്രഹ്മത്തെ ഉച്ചരിച്ച്, എന്നെ ഓർത്തുകൊണ്ട്, ആരെങ്കിലും ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അത്താളിൽ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും. പാർഥാ, എന്നെ നിരന്തരം, അചലമായ മനസ്സോടെ ഓർത്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന യോജിതന്മാർക്ക് ഞാൻ എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യനാവുന്നു; അവർ എപ്പോഴും എന്നോടൊപ്പം ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നെ പ്രാപിച്ച മഹാത്മാക്കൾ, പരമോന്നതം പ്രാപിച്ചവരാണ്; അവർ വീണ്ടും ഈ ദുഃഖവും അനിത്യതയും നിറഞ്ഞ ലോകത്തിൽ ജനനം പ്രാപിക്കില്ല. ബ്രഹ്മയുടെ ലോകം വരെ എല്ലാ ലോകങ്ങളും വീണ്ടും വീണ്ടും ജനനം പ്രാപിക്കുന്നു, പാർഥാ; പക്ഷേ, എന്നെ പ്രാപിച്ചാൽ, ഇനി ജനനം ഉണ്ടാകില്ല. ബ്രഹ്മയുടെ ഒരു ദിവസം ആയിരം ചതുര്യുഗങ്ങൾ ദൈർഘ്യമുള്ളതാണ്, അതുപോലെ ഒരു രാത്രി കൂടി; ഇത് അറിയുന്നവർ, ദിവസവും രാത്രിയും എങ്ങനെയാണെന്ന് യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുന്നു. അപ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് എല്ലാ ജീവികളും ബ്രഹ്മയുടെ ദിവസത്തിൽ ഉത്ഭവിക്കുന്നു; രാത്രിയിൽ, അവ വീണ്ടും അതേ അപ്രകൃതിയിൽ ലയിക്കുന്നു. ഈ ജീവഗണങ്ങൾ, പ്രകൃതിയുടെ ശക്തിയാൽ, വീണ്ടും വീണ്ടും ഉത്ഭവിക്കുകയും, രാത്രിയിൽ ലയിക്കുകയും, ദിവസത്തിൽ വീണ്ടും ഉത്ഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അപ്രകൃതിയിലുമുതൽ, മറ്റൊരു അപ്രകൃതിയുണ്ട് — അതു ശാശ്വതവും നശിക്കാത്തതുമാണ്, എല്ലാ ജീവികളും നശിച്ചാലും അതു നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ അപ്രകൃതിയെ അക്ഷരമെന്നു പറയുന്നു; അതാണ് പരമഗതി. അതിനെ പ്രാപിച്ചാൽ, ആരും തിരിച്ചു വരില്ല; അതാണ് എന്റെ പരമധാമം. പാർഥാ, അതു ലഭിക്കാൻ ഏകഭക്തി ആവശ്യമാണ്; എല്ലാ ജീവികളും അവനിൽ നിലനിൽക്കുന്നു, അവൻ എല്ലാം വ്യാപിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നു. ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നോട് വിശദീകരിക്കും, പാർഥാ, യോജിതന്മാർ എപ്പോഴാണ് ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് തിരിച്ചു വരാതെ പോകുന്നത്, എപ്പോഴാണ് വീണ്ടും വരുന്നത്. അഗ്നി, പ്രകാശം, പകൽ, ശുക്ലപക്ഷം, ഉത്തരായണത്തിലെ ആറു മാസം — ഈ സമയങ്ങളിൽ, ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നവർ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. പുക, രാത്രി, കൃഷ്ണപക്ഷം, ദക്ഷിണായണത്തിലെ ആറു മാസം — ഈ സമയങ്ങളിൽ, യോജിതൻ ചന്ദ്രലോകം പ്രാപിച്ച് വീണ്ടും മടങ്ങുന്നു. ഈ രണ്ട് മാർഗങ്ങൾ, പ്രകാശവും ഇരുണ്ടതും, ലോകത്തിനായി ശാശ്വതമാണ്; ഒന്നിലൂടെ പോയാൽ തിരിച്ചു വരില്ല, മറ്റിലൂടെ പോയാൽ വീണ്ടും വരുന്നു. ഈ മാർഗങ്ങൾ അറിയുന്ന യോജിതൻ ഒരിക്കലും ഭ്രമിച്ചുപോകില്ല, പാർഥാ; അതിനാൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും യോഗത്തിൽ ഏകതയോടെ നിലനിൽക്കണം. ഇതെല്ലാം അറിയുന്ന യോജിതൻ, വേദങ്ങൾ, യാഗങ്ങൾ, തപസ്സുകൾ, ദാനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഫലത്തെ അതിക്രമിച്ച്, പരമപ്രാചീനമായ ആധാരത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ വചനങ്ങൾ തുടരും: "പാർഥാ, നീ അസൂയ ഇല്ലാത്തവനാണ്; അതിനാൽ, ഞാൻ ഏറ്റവും രഹസ്യമായ ജ്ഞാനവും അതിന്റെ അനുഭവവും നിന്നോട് പ്രഖ്യാപിക്കും. ഇതു അറിഞ്ഞാൽ, നീ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാവും. ഇത് രാജജ്ഞാനവും, രാജരഹസ്യവും, പരമശുദ്ധവും, ഉത്തമവുമാണ്; നേരിട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്ന, ധാർമ്മികമായ, എളുപ്പത്തിൽ ആചരിക്കാവുന്ന, അക്ഷരമായ ജ്ഞാനമാണ് ഇത്. ഈ ധർമ്മത്തിൽ വിശ്വാസമില്ലാത്തവർ, പാർഥാ, എന്നെ പ്രാപിക്കാതെ, മരണവും ജനനവും നിറഞ്ഞ പാതയിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും പോകുന്നു. എന്റെ അപ്രകൃത രൂപത്തിൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നു; എല്ലാ ജീവികളും എന്നിൽ നിലനിൽക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ അവയിൽ സ്ഥാപിതനല്ല. എന്നിരുന്നാലും, ജീവികൾ എന്നിൽ നിലനിൽക്കുന്നതല്ല — ഇതാണ് എന്റെ ദിവ്യമായ മായ. ഞാൻ എല്ലാ ജീവികളെ നിലനിൽക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു, അവയുടെ ആധാരവും ഉത്ഭവവും ഞാൻ തന്നെയാണ്, എന്നിരുന്നാലും, എന്റെ സ്വയം അവയിൽ നിലനിൽക്കില്ല. വായു ആകാശത്തിൽ എങ്ങും വ്യാപിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, എല്ലാ ജീവികളും എന്നിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. യുഗാന്തത്തിൽ, പാർഥാ, എല്ലാ ജീവികളും എന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ ലയിക്കുന്നു; പുതിയ ചക്രം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ അവരെ വീണ്ടും പുറത്തുവിടുന്നു. എന്റെ സ്വഭാവം പിടിച്ചു, ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഈ ജീവഗണങ്ങളെ പുറത്തുവിടുന്നു; അവർ പ്രകൃതിയുടെ ശക്തിയാൽ അശക്തരാണ്. എന്നാൽ, ഈ പ്രവർത്തികൾ എന്നെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നില്ല, ധനഞ്ജയ; ഞാൻ നിരപരാധിയും, അവയിൽ അറ്റാച്ച്മെന്റില്ലാത്തവനുമാണ്. എന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ, പ്രകൃതി എല്ലാ ചലന-അചലന വസ്തുക്കളെയും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ, പാർഥാ, ലോകം സഞ്ചരിക്കുന്നു. മനുഷ്യരിൽ ചിലർ, ഞാൻ മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ, എന്നെ അവഗണിക്കുന്നു; അവർ എന്റെ പരമസ്വഭാവം, ജീവികളുടെ മഹാനായ പ്രഭുവായ എന്നെ അറിയുന്നില്ല. അവർ വ്യർത്ഥമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ, പ്രവർത്തികൾ, ജ്ഞാനങ്ങൾ എന്നിവയോടെ, അസുരസ്വഭാവവും ഭ്രമവുമുള്ളവരായിരിക്കുന്നു. പക്ഷേ, മഹാത്മാക്കൾ, പാർഥാ, ദിവ്യസ്വഭാവത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചവരാണ്; അവർ എന്നെ അക്ഷരമായ ജീവികളുടെ ഉത്ഭവം എന്നറിയുന്നു, അചലമായ മനസ്സോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു. എന്നെ എപ്പോഴും ഗായന ചെയ്യുന്നു, ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ശ്രമിക്കുന്നു, ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിക്കുന്നു, സ്ഥിരതയോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവർ ജ്ഞാനയാഗം നടത്തുന്നു; അവർ എന്നെ ഒരുപോലെ, വ്യത്യസ്തമായി, പല രൂപങ്ങളിൽ, എല്ലായിടത്തും കാണുന്നവനായി ആരാധിക്കുന്നു. ഞാനാണ് യജ്ഞം, ഹോമം, പിതൃകൾക്ക് അർപ്പണം, ഔഷധം, മന്ത്രം, ഉത്പല, അഗ്നി, ഹോമക്രിയ — എല്ലാം ഞാൻ തന്നെയാണ്. ഞാനാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ പിതാവ്, മാതാവ്, പോഷകൻ, പിതാമഹൻ; ഞാൻ അറിവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യവും, ശുദ്ധിയും, "ഓം" അക്ഷരവും, ഋഗ്, സാമ, യജുർ വേദങ്ങളും. ഞാനാണ് ലക്ഷ്യം, പോഷകൻ, പ്രഭു, സാക്ഷി, ആധാരം, അഭയം, സുഹൃത്; ഞാൻ ഉത്ഭവവും ലയവും, അടിസ്ഥാനവും, നിധിയും, അക്ഷരബീജവും. ഞാനാണ് ചൂട് നൽകുന്നവൻ; മഴയെ നിലയ്ക്കുകയും, അയയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ഞാൻ അമൃതവും, മരണവും, സത്വവും, അസത്വവും, പാർഥാ. മൂന്നു വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവർ, പാപം നീക്കിയ, സോമപാനം ചെയ്തു, യാഗങ്ങൾ നടത്തി, സ്വർഗ്ഗമാർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അവർ ഇന്ദ്രലോകം പ്രാപിച്ച്, ദേവന്മാരുടെ ദിവ്യാനുഭവങ്ങൾ ആസ്വദിക്കുന്നു. അവിടെ ആസ്വദിച്ച ശേഷം, പുണ്യം തീർന്നാൽ, അവർ വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ വരുന്നു; ആഗ്രഹങ്ങൾ കൊണ്ട്, മൂന്നു വേദങ്ങളുടെ മാർഗം പിന്തുടർന്ന്, അവർ വരുകയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നു. പക്ഷേ, എന്നെ മാത്രം ധ്യാനിച്ച്, ഏകഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നവർക്കു ഞാൻ അവർക്കു വേണ്ടത് നൽകുകയും, അവർക്കുള്ളത് സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അവർ എപ്പോഴും സ്ഥിരതയോടെ എന്നിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ ദിവ്യജ്ഞാനത്തിന്റെ ഗതിയും, ഭഗവാന്റെ പരമസത്യവും, സ്നേഹപൂർവ്വം പാർഥായോട് കുറിച്ചു.