ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അർജുനനോടു这样 പറഞ്ഞു: “അർജുനാ, മനസ്സും ബുദ്ധിയും എനിക്ക് അർപ്പിച്ച്, എന്റെ ആശ്രയത്തിൽ യോഗം അഭ്യസിച്ചാൽ, നീ എനിക്ക് സംശയമില്ലാതെ പൂർണ്ണമായി എങ്ങനെയാണു അറിയാൻ കഴിയുക എന്നത് ഞാൻ നിനക്ക് വിശദമായി പറയുന്നു. ഈ ജ്ഞാനവും വിജ്ഞാനവും ഞാൻ പൂർണ്ണമായി വെളിപ്പെടുത്തുന്നു; ഇതു മനസ്സിലാക്കിയാൽ, ഈ ലോകത്തിൽ അറിയാൻ ബാക്കിയൊന്നുമില്ല. ആയിരങ്ങളിലൊരാൾ മാത്രമേ പരിപൂർണ്ണതയ്ക്ക് ശ്രമിക്കുകയുള്ളൂ; അത്തരം പരിശ്രമികളിലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്നെ അറിയുന്നവർ വളരെ അപൂർവ്വം. ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം, മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം—ഇവ എട്ട് ഭിന്നമായ എന്റെ ഭൗതിക പ്രകൃതിയാണ്. എന്നാൽ, മഹാബാഹുവേ, ഈ ലോകത്തെ നിലനിർത്തുന്ന ജീവികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന എന്റെ മറ്റൊരു ഉന്നതമായ പ്രകൃതിയും ഉണ്ട്. ഈ രണ്ടു പ്രകൃതികളിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ ജന്തുക്കളും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. സകല സൃഷ്ടിയുടെയും ഉത്ഭവവും ലയവും ഞാനാണ്. ധനഞ്ജയാ, എന്നിൽക്കാൾ ഉന്നതമായത് ഒന്നുമില്ല; ഈ സകലവും ഒരു മുത്തുമാലയിൽ മുത്തുകൾപോലെ എന്നിൽ ആകൃതിയിലാണു കെട്ടിപ്പിണഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. കൗന്തേയാ, ജലത്തിലെ രുചി ഞാനാണ്; ചന്ദ്രനിലും സൂര്യനിലും ഉള്ള പ്രകാശം ഞാനാണ്; എല്ലാ വേദങ്ങളിലും ‘ഓം’ എന്ന അക്ഷരവും, ആകാശത്തിലെ ശബ്ദവും, പുരുഷന്മാരുടെ ശക്തിയും ഞാനാണ്. ഭൂമിയിലെ വിശുദ്ധമായ സുഗന്ധവും, അഗ്നിയിലെ പ്രകാശവും, എല്ലാ ജീവികളിലെയും ജീവനും, തപസ്വികളിൽ തപസും ഞാനാണ്. അർജുനാ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ശാശ്വതമായ വിത്ത് ഞാനാണ്; ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ ബുദ്ധിയും, ഭാസ്വതന്മാരുടെ ഭാവവും ഞാനാണ്. കാമവും മമതയും ഇല്ലാത്തവരുടെ ശക്തി ഞാനാണ്; ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, ധർമ്മത്തോടു വിരോധമില്ലാത്ത ആഗ്രഹം ജീവികളിൽ ഞാനാണ്. സത്വം, രജസ്സ്, തമസ് എന്നിങ്ങനെ ജനിക്കുന്ന എല്ലാ ഭാവങ്ങളും എന്നിൽ നിന്നാണ്; എങ്കിലും അവയിൽ ഞാൻ ഇല്ല, അവ എന്നിൽ ആണ്. ഈ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ഈ ലോകം മുഴുവനും മോഹിതമാണ്; ഈ ഗുണങ്ങളെ അതിജീവിച്ച, അക്ഷരമായ എന്നെ അവർ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. എന്റെ ദൈവികമായ മായയെ, ഗുണങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ഈ മായയെ, അതിക്രമിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; എന്നാൽ എന്നിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നവർ അതിനെ അതിജയിക്കുന്നു. ദുഷ്ക്രുതരും, മോഹിതരും, അധമന്മാരും, ദൈവികസ്വഭാവം വിട്ടുപോയവരും എന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നില്ല. എന്നാൽ, നാലു വിധത്തിലുള്ള സത്സ്വഭാവമുള്ളവർ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു—ദുഃഖിതന്മാർ, ജ്ഞാനാർത്ഥികൾ, ഐശ്വര്യാർത്ഥികൾ, ജ്ഞാനികൾ. ഇവരിൽ, ജ്ഞാനി എപ്പോഴും ഏകതയിൽ എനിക്ക് അർപ്പിതനായി ഭക്തിയോടെ ഉള്ളവൻ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്; ഞാനും അവനോടു അത്രമേൽ പ്രിയം കാണിക്കുന്നു. ഇവരൊക്കെ ഉത്തമരാണ്, എന്നാൽ ജ്ഞാനി എന്റെ ആത്മാവുപോലെയാണ്; കാരണം, അവൻ മാനസിക നിയന്ത്രണത്തോടെ എന്നെ പരമഗതിയായി ഭജിക്കുന്നു. അനേകം ജന്മങ്ങൾക്കു ശേഷം, ജ്ഞാനി എല്ലാം വാസുദേവനാണെന്നു തിരിച്ചറിയുന്നു, എന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു; അത്തരം മഹാത്മാവ് വളരെ അപൂർവ്വം. വിഭിന്നമായ ആഗ്രഹങ്ങളാൽ ജ്ഞാനം നഷ്ടപ്പെട്ടവർ, തങ്ങളുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് മറ്റു ദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നു. ഏത് രൂപത്തിൽ ഭക്തൻ വിശ്വാസത്തോടെ എന്നെ ആരാധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാലും, ആ വിശ്വാസം ഞാൻ അവനിൽ ഉറപ്പാക്കുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വാസത്തോടെ ആ രൂപത്തെ ആരാധിച്ച്, അവൻ ആഗ്രഹിച്ച ഫലങ്ങൾ നേടുന്നു; എന്നാൽ അതൊക്കെയും ഞാൻ തന്നെയാണു നൽകുന്നത്. കുറഞ്ഞ ബുദ്ധിയുള്ളവർ നേടുന്ന ഫലങ്ങൾ താൽക്കാലികമാണ്; ദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നവർ ദേവതകളുടെ ലോകത്ത് എത്തുന്നു, എന്നാൽ എന്റെ ഭക്തർ എന്നിലേക്കാണ് വരുന്നത്. അജ്ഞാനികൾ, അവ്യക്തമായ എന്നെ വ്യക്തമായതായി ധരിക്കുന്നു; എന്റെ ഉന്നതമായ, അക്ഷരമായ, പരമമായ സ്വഭാവം അവർ അറിയുന്നില്ല. എന്റെ യോഗമയയാൽ ഞാൻ എല്ലാവർക്കും വ്യക്തമായി കാണപ്പെടുന്നില്ല; ഈ മോഹിതലോകം ജന്മമില്ലാത്ത, അക്ഷരമായ എന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. അർജുനാ, ഭൂതങ്ങളുടെ ഭാവി, ഭൂതകാലം, ഇപ്പോഴുള്ളതൊക്കെയും ഞാൻ അറിയുന്നു; എന്നാൽ ആരും എന്നെ അറിയുന്നില്ല. ജന്മസമയത്ത്, ഇഷ്ടദ്വേഷങ്ങളാൽ ജനിക്കുന്ന ദ്വന്ദമോഹത്തിൽ എല്ലാ ജീവികളും മയങ്ങുന്നു. എന്നാൽ പാപങ്ങൾ ക്ഷയിച്ച, പുണ്യകർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന, ഈ ദ്വന്ദമോഹത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായവർ ഉറച്ച മനസ്സോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു. ജരയും മരണവും അതിജീവിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർ എന്നെ ശരണം പ്രാപിച്ച്, ബ്രഹ്മവും ആധ്യാത്മികവിദ്യയും സർവ്വകർമവും അറിയുന്നു. ഭൂതങ്ങളിൽ, ദൈവങ്ങളിൽ, യജ്ഞങ്ങളിൽ എന്നെ പരമമായി അറിയുന്നവർ, മനസ്സു സ്ഥിരമായി എന്നിൽ സ്ഥാപിച്ചവരായവരും, മരണസമയത്തും എന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നു. അപ്പോൾ അർജുനൻ ചോദിച്ചു: “ബ്രഹ്മം എന്താണ്? ആത്മാവ് എന്താണ്? കര്മം എന്താണ്, പരമപുരുഷനേ? ഭൂതങ്ങളിൽ പരമം എന്ന് പറയുന്നത് എന്താണ്? ദൈവങ്ങളിൽ പരമം എന്ന് പറയുന്നത് എന്താണ്?” പിന്നെ, “മധുസൂദനാ, ഈ ശരീരത്തിൽ യജ്ഞത്തിൽ പരമം എന്ന് പറയുന്നത് ആരാണ്, എങ്ങനെയാണ്? മരണമെന്ന വേളയിൽ നിയന്ത്രിതമനസ്സുള്ളവർ എങ്ങനെ നിന്നെ അറിയുന്നു?” ഭഗവാൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: “അക്ഷരമായത് പരബ്രഹ്മമാണ്; സ്വഭാവം ആത്മാവാണ്; ഭവങ്ങളുടെ ഉത്പത്തിക്ക് കാരണമാകുന്ന ശക്തിയാണ് കര്മം. ഭൂതങ്ങളിൽ നശ്വരമായതാണ് പരമം; ദൈവങ്ങളിൽ പുരുഷനാണ് പരമം; ഈ ശരീരത്തിൽ യജ്ഞത്തിൽ ഞാൻ തന്നെയാണ് പരമം, ശരീരധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. ആവശേഷം, ആരായാലും, മരണസമയത്ത് എന്നെ ഓർത്തുകൊണ്ട് ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവൻ എന്റെ സ്വരൂപം പ്രാപിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല. കുന്തീപുത്രാ, ആരും മരണമെന്ന വേളയിൽ ഏത് ഭാവത്തിൽ മനസ്സു നിർത്തിയാലും, ആ ഭാവം അവനു ലഭിക്കും; കാരണം, അവൻ എന്നും അതിൽ ലീനനായിരുന്നു. അതിനാൽ, എല്ലാസമയത്തും എന്നെ ഓർത്ത് യുദ്ധം ചെയ്യൂ; മനസ്സും ബുദ്ധിയും എന്നിൽ അർപ്പിച്ചാൽ, സംശയമില്ലാതെ നീ എന്നിലേക്കു വരും. യോഗാഭ്യാസത്തിലൂടെ ശമിപ്പിച്ച മനസ്സോടെ, എവിടെയും ചിതറാതെ, നിരന്തരമായി പരമപുരുഷനെ ധ്യാനിക്കുന്നവൻ അവനിലേക്കു എത്തുന്നു. ആദ്യകവി, അനാദി, ലോകാധിപതി, സൂക്ഷ്മത്തിൽ സൂക്ഷ്മൻ, സകലത്തിന്റെ ധാരകൻ, മനസ്സിനു അതീതമായ രൂപം, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശം, അന്ധകാരത്തിന് അപ്പുറമുള്ളവൻ—ഇവയെ ഓർത്തുകൊണ്ടു, മരണസമയത്ത് അചഞ്ചലമായ മനസ്സോടെ, ഭക്തിയോഗശക്തിയാൽ, പ്രാണവായുവിനെ കണികാലത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു, അവൻ ആ പരമപുരുഷനെ പ്രാപിക്കുന്നു.