ശ്രീകൃഷ്ണൻ അർജുനനോട് മനോഹരമായി ഉപദേശിച്ചു: "അർജുനാ, എന്റെ ഈ ഉപദേശങ്ങൾ അവഗണിച്ച്, ദ്വേഷത്തോടെ പിന്തുടരാത്തവർ, എല്ലാ വിജ്ഞാനത്തിലും ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ആയിരിക്കുന്നു. അവർക്കു വിവേകമില്ല, അവർ വഴിതെറ്റിയവരാണ്. അതേസമയം, ജ്ഞാനികൾ പോലും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. എല്ലാ ജീവികളും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ചാണ് നടക്കുന്നത്. അതിനാൽ, നിയന്ത്രണം കൊണ്ട് എന്ത് ലഭിക്കാം? പ്രത്യേകമായി, ഓരോ ഇന്ദ്രിയത്തിനും അതിന്റെ വിഷയങ്ങളിൽ ആസക്തിയും ദ്വേഷവും സ്വാഭാവികമായി ഉണ്ടാകും. എന്നാൽ അവയുടെ വശംവദരാകരുത്. അവ വിജ്ഞാനത്തിന് തടസ്സങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. മറ്റൊരാളുടെ കർമ്മം എത്ര മനോഹരമായി ചെയ്താലും, അതിൽ നിന്ന് ഭയം മാത്രം ഉണ്ടാകും. സ്വന്തം കർമ്മം, അതിൽ അപര്യാപ്തതയുണ്ടെങ്കിലും, ചെയ്യുന്നതാണ് ഉത്തമം. അതിൽ മരിച്ചാലും നന്മയുണ്ട്. ഇവിടെ അർജുനൻ ചോദിച്ചു: 'കൃഷ്ണാ, ഒരാൾക്ക് ചെയ്യാൻ ഇഷ്ടമില്ലാത്ത പാപം പോലും ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത് എന്താണ്? ആരാണ് അവനെ അതിലേക്കു തള്ളുന്നത്?' ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'അർജുനാ, അതാണ് കാമം, അതാണ് ക്രോധം, രജോഗുണത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്നവ, മഹാപാപിയായ ശത്രു. അതാണ് ജ്ഞാനത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ. തീയെ പുക മൂടുന്നതുപോലും, കണ്ണാടിയെ പൊടി മൂടുന്നതുപോലും, ഗർഭത്തിലെ ശിശുവിനെ ഗർഭം മറയ്ക്കുന്നതുപോലും, ആ കാമം ജ്ഞാനത്തെ മറയ്ക്കുന്നു. കാമം അഗ്നിയെപ്പോലെ തൃപ്തരാകാത്തതും, ജ്ഞാനികൾക്കു ശാശ്വതമായ ശത്രുവും ആകുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, ബുദ്ധി എന്നിവയാണ് കാമത്തിന്റെ ആവാസസ്ഥലങ്ങൾ. ഇവ വഴി അത് ജീവിയെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു, ജ്ഞാനത്തെ മറയ്ക്കുന്നു. അതിനാൽ, അർജുനാ, ആദ്യം ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ജ്ഞാനത്തെയും വിവേകത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്ന ഈ ദുഷ്ടനെ നശിപ്പിക്കണം. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കപ്പുറം മനസ്സാണ് ഉത്തമം; മനസ്സിനേക്കാൾ ബുദ്ധിയാണ് ഉത്തമം; ബുദ്ധിയേക്കാൾ അതീതമായത് അത്മാവാണ്. അതിനാൽ, അർജുനാ, അത്മാവിനെ അറിഞ്ഞ്, ബുദ്ധിയെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തികൊണ്ട്, ഈ ദുർജയമായ കാമശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കണം. ശ്രീകൃഷ്ണൻ തുടർന്നു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഈ അമരമായ യോഗം ആദ്യം വിവസ്വാനെ ഉപദേശിച്ചു; വിവസ്വാൻ മനുവിനും, മനു ഇക്ഷ്വാകുവിനും പറഞ്ഞു. ഇങ്ങനെ ഗുരുപരമ്പരയായി രാജർഷിമാർ ഈ യോഗം മനസ്സിലാക്കി. എന്നാൽ കാലക്രമേണ ഈ യോഗം ലോകത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ടു. അതേ പ്രാചീനയോഗം, എന്റെ ഭക്തനും സുഹൃത്തിനുമായ നിനക്കു ഞാൻ വീണ്ടും പറയുന്നു. കാരണം, ഇത് പരമരഹസ്യമാണ്. അർജുനൻ ചോദിച്ചു: 'നിന്റെ ജനനം ഇപ്പോഴത്തെതാണ്; വിവസ്വാന്റെ ജനനം അതിപുരാതനമാണ്. എങ്ങനെ നീ ആദിയിൽ അവനു ഉപദേശിച്ചു എന്നു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കണം?' ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: 'അർജുനാ, നിനക്കും എനിക്കും അനേകം ജന്മങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു. അവയെല്ലാം ഞാൻ അറിയുന്നു; നീ അറിയുന്നില്ല. ഞാൻ അജനും, അവിനാശിയുമാണെങ്കിലും, ജീവികളുടെ നാഥനായിട്ടും, എന്റെ സ്വഭാവത്തെ നിയന്ത്രിച്ച്, എന്റെ മായയാൽ ഞാൻ ജനിക്കുന്നു. ധർമ്മം ക്ഷയിക്കുകയും അദ്ധർമ്മം വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, അർജുനാ, ഞാൻ സ്വയം അവതരിക്കുന്നു. സത്പുരുഷന്മാരെ രക്ഷിക്കാനും, ദുഷ്ടന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനും, ധർമ്മം സ്ഥാപിക്കാനും ഓരോ യുഗത്തിലും ഞാൻ ജനിക്കുന്നു. എന്റെ ദിവ്യജനനവും കർമ്മങ്ങളും യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിഞ്ഞവർ, ശരീരം വിട്ട ശേഷം, വീണ്ടും ജനനം എടുക്കുന്നില്ല; അവർ എന്നിലേക്കെത്തുന്നു. ആസക്തിയും ഭയവും ക്രോധവും വിട്ട്, എന്നിൽ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, എന്നിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച്, ജ്ഞാനതപസ്സിലൂടെ ശുദ്ധരായി, അനേകർ എന്റെ സ്ഥിതിയിലേക്കെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ജനങ്ങൾ എങ്ങനെ എന്നെ സമീപിക്കുമ്പോഴും, ഞാൻ അങ്ങനെ അവരെ സ്വീകരിക്കുന്നു. എല്ലാ വഴികളും എന്നിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്. ലോകത്തിൽ, കർമ്മഫലത്തിൽ വിജയിക്കണമെന്നാഗ്രഹിച്ച്, മനുഷ്യർ ദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നു. മനുഷ്യലോകത്ത് കർമ്മഫലങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ലഭിക്കുന്നു. ഗുണങ്ങളും കർമ്മങ്ങളും അനുസരിച്ച് ഞാൻ നാലു വർണ്ണങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. എങ്കിലും, ഞാൻ അതിന്റെ കർത്താവായിട്ടും, നിർദോഷിയും അവിനാശിയുമാണ്. കർമ്മങ്ങൾ എന്നെ ബാധിക്കില്ല; അവയുടെ ഫലങ്ങൾ എനിക്കു വേണ്ടതുമില്ല. ഈ സത്യത്തെ അറിഞ്ഞവർ, കർമ്മത്തിൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല. പണ്ടത്തെ മോക്ഷാർത്ഥികൾ ഈ സത്യത്തെ അറിഞ്ഞ് കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു. അതിനാൽ, നീയും അവരെപ്പോലെ പ്രവർത്തിക്കണം. എന്താണ് കർമ്മം, എന്താണ് അകർമ്മം എന്നതിൽ പോലും ജ്ഞാനികൾക്ക് സംശയമുണ്ട്. അതിനാൽ, ഞാൻ നിന്നോട് അതു വിശദീകരിക്കാം; അതറിയുമ്പോൾ നീ പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും. കർമ്മം, വികർമ്മം, അകർമ്മം—ഇവയെ മനസ്സിലാക്കണം; കർമ്മപഥം വളരെ ഗഹനമാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ, അകർമ്മത്തിൽ കർമ്മവും, കർമ്മത്തിൽ അകർമ്മവും കാണുന്നവൻ മനുഷ്യരിൽ ജ്ഞാനിയാണു, സകല കർമ്മങ്ങളിലും പുണ്യപ്രാപ്തനുമാണ്. ആഗ്രഹവും ഉദ്ദേശ്യവും വിട്ട്, ജ്ഞാനാഗ്നിയിൽ കർമ്മങ്ങൾ ദഹിച്ചവനെ ജ്ഞാനികൾ പണ്ഡിതനെന്നും പറയുന്നു. കർമ്മഫലത്തിൽ ആസക്തി വച്ച്, എപ്പോഴും തൃപ്തനായി, ആശ്രയമില്ലാതെ, കർമ്മങ്ങളിൽ മുഴുകിയാലും, യാഥാർത്ഥത്തിൽ അവൻ ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല. ആശയമില്ലാതെ, മനസ്സും ആത്മാവും നിയന്ത്രിച്ചവൻ, സകല സ്വത്തും ഉപേക്ഷിച്ച്, ശരീരത്തിനാവശ്യമായ കർമ്മങ്ങൾ മാത്രം ചെയ്താൽ, പാപം ഉണ്ടാകില്ല. യാദൃശ്ചികമായി ലഭിക്കുന്നതിൽ തൃപ്തനായി, ദ്വന്ദങ്ങൾക്കപ്പുറം, അസൂയ ഇല്ലാതെ, വിജയ-പരാജയങ്ങളിൽ സമബുദ്ധിയോടെ പ്രവർത്തിച്ചാലും, അവൻ കർമ്മത്തിൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ആസക്തിവിഹീനനായി, വിമുക്തനായി, ജ്ഞാനത്തിൽ സ്ഥിരനായി, യജ്ഞാർത്ഥമായുള്ള കർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടാൽ, അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ മുഴുവനും ലയിക്കും. അർപ്പണം ബ്രഹ്മം, ഹോമം ബ്രഹ്മം, ബ്രഹ്മത്തിൽ ഹോമം ചെയ്യുന്നവനും ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിക്കും. എല്ലാ കർമ്മങ്ങൾക്കും ബ്രഹ്മമയത്വം കാണുന്നവൻ ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കും. ചില യോഗികൾ ദേവതകളെ യജ്ഞത്തിലൂടെ ആരാധിക്കുന്നു; മറ്റുചിലർ ബ്രഹ്മയജ്ഞത്തിലൂടെ അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്യുന്നു. ചിലർ ശ്രവണാദി ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ സംയമനാഗ്നിയിൽ ഹോമിക്കുന്നു; മറ്റുചിലർ ശബ്ദാദി വിഷയങ്ങളെ ഇന്ദ്രിയാഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കുന്നു. ചിലർ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയപ്രവർത്തനങ്ങളും പ്രാണപ്രവൃത്തികളും ജ്ഞാനസഞ്ചിതമായ ആത്മസംയമനാഗ്നിയിൽ സമർപ്പിക്കുന്നു. ചിലർ ദ്രവ്യയജ്ഞം, ചിലർ തപസ്സ്, ചിലർ യോഗം, മറ്റുചിലർ സ്വാധ്യായവും ജ്ഞാനയജ്ഞവും നിർവഹിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അർജുനനോട് പരമരഹസ്യമായ ആത്മജ്ഞാനവും, കർമ്മത്തിന്റെ ഗഹനത്വവും, യജ്ഞത്തിന്റെ മഹത്വവും, ആത്മസംയമനത്തിന്റെ ആവശ്യകതയും മനോഹരമായി വിവരിച്ചു.